KHỦNG HOẢNG NỢ, HỌC ĐƯỜNG TẠI PHÁP và SỰ CÁM DỖ PHÂN VÙNG ẢNH HƯỞNG NGA – MỸ – TRUNG (Minh Anh / RFI)

 

Khủng hoảng nợ, học đường tại Pháp và Sự cám dỗ phân vùng ảnh hưởng Nga-Mỹ-Trung

Đăng ngày: 10/10/2026 - 11:00

https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20261010-kh%E1%BB%A7ng-ho%E1%BA%A3ng-n%E1%BB%A3-h%E1%BB%8Dc-%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng-t%E1%BA%A1i-ph%C3%A1p-v%C3%A0-s%E1%BB%B1-c%C3%A1m-d%E1%BB%97-ph%C3%A2n-v%C3%B9ng-%E1%BA%A3nh-h%C6%B0%E1%BB%9Fng-nga-m%E1%BB%B9-trung

 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron có trách nhiệm trong các cuộc khủng hoảng nợ công và học đường tại Pháp. Bộ mặt thật của đảng Tập Hợp Dân Tộc, « đảng của sự dối trá ».Thượng đỉnh ba bên Putin – Tập – Trump để « thúc đẩy hòa bình » hay sự cám dỗ phân vùng ảnh hưởng Nga – Mỹ – Trung. Và Béo không phải là một tội. Đây là những chủ đề chính trên các tuần báo Pháp số ra từ ngày 08 – 14/10/2026.

 

https://s.rfi.fr/media/display/99d531b4-c3e4-11f1-a066-77317c09f325/w:1024/p:16x9/AP26282336024978.webp

Học sinh phon g tỏa một trường trung học ở Paris, ngày 09/10/2026. AP Photo/Teresa Suarez - Teresa Suarez

 

Nợ công Pháp : Quả bom chùm

 

Phải chăng nước Pháp đang bên bờ vực phá sản ? Tuần báo Le Point đưa ra các con số đáng lo ngại : Chỉ trong vài tuần, lãi suất trái phiếu 10 năm của Pháp suýt chạm mức 5%, điều chưa từng thấy từ thập niên 2000. Cách biệt lãi suất vay giữa Pháp và Đức, còn được gọi là « Spread » đã lên đến 150 điểm cơ bản. « Spread » là thước đo mức độ tin cậy của một Nhà nước đối với các nhà đầu tư.

 

Trong khi núi nợ của Pháp gần chạm mức 3.600 tỷ euro, tương đương với khoảng 119% của GDP, chi phí trả nợ của Pháp trong năm nay là 79 tỷ, có nguy cơ vượt mức 90 tỷ euro vào năm 2027. Con số này cao tương đương với mức ngân sách dành cho Giáo Dục và Quốc Phòng. Trong toàn cảnh này, liệu nước Pháp có là « mắt xích yếu » của khu vực đồng euro hay không ? Vì sao nên nỗi ?

 

Đó là vì từ hơn 50 năm qua không một chính phủ nào thông qua một ngân sách cân bằng. Nợ công của Pháp không ngừng tăng từ những năm 1970. Khoản nợ này đặc biệt tăng vọt trong hai nhiệm kỳ tổng thống Emmanuel Macron. Năm 2017, vào đầu nhiệm kỳ, ông đã từng cam kết giảm chi tiêu công và nợ. Mười năm sau, nợ công của Pháp đã tăng thêm gần 1.400 tỷ euro. Một con số chóng mặt !

 

Macron : Thiếu can đảm chính trị ?

 

Theo Le Point, các đời chính phủ Pháp khác nhau lần lượt trì hoãn những khoản tiết kiệm đã hứa hẹn. Quy mô các cuộc cải cách bị thu hẹp dần, thậm chí bị chôn vùi mỗi khi có một cuộc khủng hoảng xảy ra. Kết quả là dưới con mắt giám sát của các cơ quan xếp hạng tín nhiệm và thị trường tài chính, Pháp giờ đây bị coi như một « con bệnh của châu Âu » với một khoản nợ to lớn. Trong trường hợp nước Pháp bị phá sản, tuần báo L’Obs cảnh báo, « người nghèo sẽ là bên trả giá đắt nhất ».

 

Xã luận của Le Point cho rằng trách nhiệm đầu tiên thuộc về tổng thống Macron. Khi nhắc lại câu nói của tướng De Gaulle cho rằng « điều hành chính phủ là phải cứng rắn, và phải biết nói Không, Không, Không », tuần báo cánh hữu chỉ trích đương kim tổng thống đã không có can đảm chính trị, thực hiện các chính sách cải cách « đau đớn » để vực dậy đất nước như nhiều lãnh đạo các nước láng giềng trong quá khứ từ nữ thủ tướng bảo thủ Margaret Thatcher ở Anh Quốc, thủ tướng Đức Gerhard Schroder thuộc phe Xã hội – Dân chủ hay như Felipe Gonzalez đảng Xã Hội ở Tây Ban Nha.

 

Nhưng ai dám gánh vác? Ai sẽ đồng ý trả giá ? Bài xã luận của L’Express lưu ý, chính phủ Pháp cũng như các đảng chính trị chớ nên vội trông chờ vào sự hỗ trợ của Ngân hàng Trung ương Châu Âu chừng nào nước này chưa đưa ra các biện pháp nghiêm ngặt để vực dậy nền tài chính công của đất nước, theo như cảnh báo của một kinh tế gia.

 

Tóm lại, sự bất lực của nhiều chính phủ liên tiếp để ngăn chặn thâm hụt ngân sách đã đặt nước Pháp trong một tình thế nguy hiểm. Ngòi nổ giờ đã châm, thùng thuốc súng chỉ chực chờ nổ !!!

 

Khủng hoảng học đường : Trách nhiệm cũng thuộc về Macron ?

 

Phong trào phản đối « chưa từng có » của học sinh trung học (cấp 3) tại Pháp trong ba tuần qua đã được nhiều tuần báo Pháp đề cập đến. Tờ L’Obs ghi nhận đây là một « cuộc nổi dậy chưa từng có ». Hy hữu là vì phong trào phong tỏa trường học của học sinh trung học đã bùng phát và lan rộng từ các vùng ngoại ô bình dân bị bỏ lơ là Val-de-Marne và Seine-Saint-Denis, trong khi trước đây, chúng thường xuất phát từ những trường học giàu có ở nội thành, vốn được coi là thành trì của liên đoàn học sinh. Điểm nổi bật của phong trào là tấn công thẳng vào toàn bộ tình trạng hệ thống giáo dục của nước Pháp chứ không phải một cuộc cải cách cụ thể nào.

 

Tuần báo Courrier International lướt qua một vòng các trang báo từ Hoa Kỳ, Đức, Áo hay Hungary, ghi nhận tình trạng xuống cấp nghiêm trọng các cơ sở học đường, thiếu nhân sự, trang thiết bị lỗi thời…, tất cả chỉ vì nền chính trị Pháp bất ổn. Việc thiếu đa số ở Quốc Hội đã gây khó khăn cho việc thông qua các cải cách ngân sách.

 

Trong cuộc khủng hoảng này, tổng thống Macron là người đầu tiên phải chịu trách nhiệm. Tờ Der Standard ở Áo cho rằng việc các nhân viên ngành giáo dục bị học sinh hành hung trong cuộc biểu tình đó là do phản ứng yếu kém của Điện Elysée. Nguyên thủ Pháp không có được uy quyền như những người tiền nhiệm François Mitterand hay Jacques Chirac.

 

Còn theo tờ báo cánh tả Domani ở Ý, nước Pháp hiện nay rơi vào bế tắc là do giới chính trị đã đẩy đất nước vào con đường này. Lý do giới trẻ biểu tình mạnh mẽ như vậy là vì trong những năm gần đây chính phủ tổng thống Macron đã liên tục phớt lờ và đàn áp các phong trào xã hội, làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng. Rủi thay, trong cuộc xuống đường của học sinh lần này, tổng thống Pháp cũng hành động tương tự như những lần trước, thay vì đối thoại, chính phủ đã chọn hành động bằng cách trấn áp và bôi nhọ.

 

Thượng đỉnh Nga-Mỹ-Trung : Sự cám dỗ Yalta

 

Ngày 01/10/2026, tại Club Valdai diễn ra ở Matxcơva, trả lời câu hỏi của một chuyên gia Trung Quốc, tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết một cuộc gặp thượng đỉnh ba bên Nga – Mỹ – Trung bên lề hội nghị APEC (Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương) để « thúc đẩy hòa bình » là « rất có thể » và điều đó phụ thuộc vào cường quốc chủ nhà : Trung Quốc của ông Tập Cận Bình.

 

Trên tuần báo L’Obs, cây bút xã luận Pierre Haski tỏ ra hoài nghi về mục tiêu cuộc gặp ba bên này là tìm kiếm giải pháp cho hòa bình Ukraina. Hiện tại, ý tưởng về thượng đỉnh Putin – Tập Cận Bình – Donald Trump gợi nhắc đến hội nghị Yalta diễn ra từ ngày 04-11/02/1945, giữa tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt, nhà lãnh đạo Xô Viết Joseph Staline, và thủ tướng Anh Winston Churchill.

Hình ảnh ba người đàn ông, ngồi tại khu nghỉ dưỡng ở Crimée tượng trưng cho một khoảnh khắc lịch sử : Bên thắng trận trong đệ nhị thế chiến bàn phân chia thế giới thành các vùng ảnh hưởng. Tác giả tự hỏi : Liệu với hình ảnh này trong tâm trí, Vladimir Putin có đang hình dung một cuộc gặp thượng đỉnh với Donald Trump và Tập Cận Bình, ba nhà lãnh đạo của các siêu cường để chia nhau thế giới thế kỷ XXI ?

 

Dù vậy, vẫn có một điểm khác biệt : Tại Yalta, ba lãnh đạo Anh, Mỹ và Liên Xô không có cùng chung tầm nhìn về thế giới hậu chiến. Chiến tranh Lạnh là một minh chứng. Ba nguyên thủ hiện nay lại có nhiều điểm chung : Tham vọng đế quốc, Tầm nhìn về quyền lực mạnh mẽ và phi dân chủ, ngay cả khi một trong số họ vẫn phải đối mặt với những ràng buộc của hiến pháp dân chủ, và cuối cùng họ sẵn sàng bỏ qua những hạn chế của chủ nghĩa đa phương cồng kềnh và theo cách riêng mỗi người, là quá lỗi thời, không xứng với tầm vĩ đại của lịch sử quốc gia.

 

Tác giả cảnh báo : « Hiệp ước Yalta » ở Thẩm Quyến sẽ là một điềm báo chẳng lành. Vì những lý do tương tự, phần còn lại của thế giới, trước hết là châu Âu, có đủ lý do để lo lắng về một thỏa thuận mà ba cường quốc đang tìm kiếm quyền lực có thể đạt được từ cuộc gặp thượng đỉnh.

 

« Béo mập » cũng là một quyền của con người

 

Trang nhất tờ Courrier International đăng ảnh vẽ một cặp đôi to béo ôm hôn nhau, và chạy tít : « Quyền được béo ». Tuần báo dành nhiều trang lược dịch các bài báo nước ngoài viết về hiện tượng kỳ thị người béo phì đang gia tăng trong xã hội.

 

Bài xã luận của Rebecca Shaw trên tờ The Guardian chỉ ra rằng chuẩn mực đề cao thân hình gầy gò đang quay trở lại, và có xu hướng lấn lướt phong trào « body positivity », từng phát triển mạnh trong thập niên 2010 nhằm thúc đẩy việc chấp nhận các hình thể khác nhau. Hệ quả là kéo theo những định kiến nặng nề đối với người thừa cân, thường gắn liền với các thành kiến về chủng tộc và giới tính.

 

Rebecca Shaw phê phán áp lực xã hội buộc mọi người phải giảm cân bằng mọi giá. Người béo phì thường bị xem là lười biếng và có lối sống không lành mạnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy vấn đề phức tạp hơn nhiều. Các nhà khoa học ngày càng thừa nhận rằng chỉ số BMI (chỉ số khối cơ thể) không đủ để đánh giá toàn diện sức khỏe. Tất cả những người béo phì không hẳn mắc bệnh do chứng thừa cân.

 

Dù vậy, sự kỳ thị vẫn hiện diện trong nhiều lĩnh vực, từ môi trường làm việc đến các mối quan hệ cá nhân. Sự xuất hiện các loại thuốc giảm cân Ozempic, Wegovy hay Mounjaro đã giúp hàng triệu người giảm cân và góp phần làm thay đổi cách nhìn về béo phì. Tuy nhiên, hiện tượng này cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tác động xã hội và kinh tế.

 

Tờ El País đặc biệt lo ngại về thị trường khổng lồ xoay quanh thực phẩm và thuốc giảm cân. Một mặt, các tập đoàn thực phẩm khuyến khích tiêu thụ sản phẩm chế biến sẵn dễ gây tăng cân và mặt khác, ngành dược phẩm lại thu lợi từ các sản phẩm hỗ trợ giảm cân. Điều này cho thấy béo phì không chỉ là vấn đề sức khỏe cá nhân mà còn gắn liền với những lợi ích kinh tế và các cơ chế xã hội rộng lớn hơn.