The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng,
biên
dịch -
Nghiên Cứu Quốc Tế
https://nghiencuuquocte.org/2026/10/14/the-gioi-hom-nay-14-10-2026/
FBI bắt giữ
một nhân viên của OpenAI sau khi công ty phát hiện một “thiết bị ghi âm
tinh vi” được cài cắm trong một văn phòng của mình. Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc
Abdulrahman Alfozan, một công dân Ả Rập Saudi, đã giấu thiết bị nghe lén này
trong phòng họp ban điều hành tại trụ sở của OpenAI ở San Francisco. Người này
sau đó đã bị sa thải. OpenAI cho biết “không có dấu hiệu nào” cho thấy trọng số
mô hình, mã nguồn, hay dữ liệu khách hàng bị truy cập.
Bộ Tài
chính Mỹ phạt Bank of America hơn 1,2 tỷ USD vì vi phạm luật trừng phạt
và chống rửa tiền. Cơ quan này cho biết ngân hàng này – dự kiến sẽ công bố kết
quả kinh doanh vào hôm nay – đã không báo cáo hơn 5 tỷ USD các giao dịch đáng
ngờ. Trong một diễn biến khác, JPMorgan Chase, Citigroup, Goldman Sachs, và
Wells Fargo đều báo cáo lợi nhuận khả quan trong quý III, dù thành tích của
JPMorgan thấp hơn kỳ vọng của các nhà phân tích. Tuy nhiên, các nhà giao dịch
trái phiếu lại có kết quả kém ở khắp mọi nơi, ngoại trừ Citigroup.
Lực lượng Houthi
được cho là đã tấn công trụ sở của Saudi Aramco, tập đoàn dầu mỏ nhà nước của Ả
Rập Saudi. Trước đó, chính phủ Ả Rập Saudi cho biết đã đánh chặn một số tên lửa
và máy bay không người lái do nhóm phiến quân được Iran hậu thuẫn phóng đi.
Donald Trump cáo buộc Houthi “cố tình tìm cách đẩy giá dầu lên cao” ngay trước
thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ.
Chính quyền
Nga giam giữ Imai Yuki, một nhà báo người Nhật Bản, với cáo buộc gián
điệp. Vụ bắt giữ diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa hai nước đang ngày
càng xấu đi. Nga tỏ ra bất bình với Nhật Bản vì các lệnh trừng phạt liên quan đến
vấn đề Ukraine; Vladimir Putin thậm chí còn chọc giận Nhật Bản vào tháng 8 khi
đến thăm một quần đảo mà cả hai nước đều tuyên bố chủ quyền. Đây là vụ bắt giữ
phóng viên nước ngoài đầu tiên tại Nga kể từ vụ của Evan Gershkovich, phóng
viên tờ Wall Street Journal, vào năm 2023.
Theo yêu cầu
từ chính quyền Trump, Kimberly Guilfoyle đã từ chức Đại sứ Mỹ tại Hy Lạp.
Tuần trước, có nhiều thông tin cho rằng bà từng hứa sẽ vận động Trump thay mặt
cho một nhà tài trợ, đổi lại người này phải thanh toán hóa đơn thẻ tín dụng trị
giá 100.000 USD cho bà. Guilfoyle phủ nhận mọi cáo buộc. Từng là người dẫn
chương trình của Fox News, bà trước đây đã đính hôn với con trai của tổng thống,
Donald Trump Junior.
Sau hơn một
thập kỷ nỗ lực vận động, Visa đã được phép thành lập cơ sở thanh toán bù
trừ thẻ tại Trung Quốc. Trong khi American Express và Mastercard chỉ có các
liên doanh với doanh nghiệp địa phương, Visa sẽ trở thành công ty thẻ tín dụng
đầu tiên của Mỹ sở hữu hoàn toàn hoạt động kinh doanh của mình tại Trung Quốc.
Dù vậy, họ sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ UnionPay, một doanh
nghiệp nhà nước, cũng như các nền tảng thanh toán địa phương như Alipay và
WeChat Pay.
Tòa thánh
Vatican cho biết Giáo hoàng Leo XIV đã được chẩn đoán mắc ung thư biểu
mô tuyến phổi, một dạng ung thư phổ biến. Đánh giá này được đưa ra trong một ca
phẫu thuật cắt bỏ một phần phổi phải của vị Giáo hoàng 71 tuổi. Tòa thánh không
đề cập đến các phương pháp điều trị trong tương lai, nhưng cho biết kế hoạch
thăm Nam Mỹ của Đức Thánh Cha vào tháng tới vẫn không thay đổi.
Con số
trong ngày: 88, là số
giờ mà một mô hình AI cần để giải bài toán Navier-Stokes.
TIÊU ĐIỂM
Đợt
bùng nổ xuất khẩu của Trung Quốc vấp phải chướng ngại vật
Các nhà xuất
khẩu Trung Quốc đã giành được vô số khách hàng trên toàn thế giới nhưng lại
không nhận được nhiều thiện chí ngoại giao. Thặng dư thương mại hàng hóa của nước
này với Liên minh châu Âu hiện vượt quá 1 tỷ euro (1,1 tỷ USD) mỗi ngày, một điều
mà các chính trị gia ở lục địa này luôn nhấn mạnh. Các số liệu do cơ quan hải
quan Trung Quốc công bố vào hôm nay cho thấy xuất khẩu trong tháng 9 tăng 36%
so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa mọi dự báo.
Các đối
tác thương mại của Trung Quốc đang ngày càng mất kiên nhẫn. Tuần trước, đặc
phái viên thương mại của EU, Maros Sefcovic, đã dành hai ngày để bày tỏ những bất
bình của châu Âu tại Bắc Kinh. Ông được cho là đã nói với Trung Quốc rằng châu
Âu sẽ kết hợp cả hạn ngạch và thuế quan để giảm một nửa lượng nhập khẩu xe điện
lai trong bốn năm tới so với mức dự kiến. Nếu may mắn, sự phục hồi trong chi
tiêu nội địa của Trung Quốc sẽ giúp hạn chế dòng hàng hóa xuất khẩu ra nước
ngoài. Bộ Tài chính nước này gần đây đã phê duyệt khoản vay thêm 550 tỷ nhân
dân tệ (82 tỷ USD) của chính quyền địa phương để giúp tài trợ đầu tư vào cơ sở
hạ tầng. Khoản tiền này cũng có thể được xem là một khoản đầu tư hợp lý nhằm giữ
gìn hòa bình thương mại.
Các
ngân hàng lớn của Mỹ nỗ lực duy trì chuỗi thành tích hoàn hảo
Trong hai
năm qua, mọi thứ đều diễn ra suôn sẻ với các ngân hàng lớn của Mỹ. Người tiêu
dùng tiếp tục chi tiêu, thu nhập từ lãi suất không ngừng chảy về, và các quy định
cũng đã được nới lỏng. Những gã khổng lồ Phố Wall sẽ công bố kết quả kinh doanh
trong tuần này, nhưng họ đang phải đối mặt với thách thức ngày càng lớn trong
việc đáp ứng kỳ vọng.
Hôm qua,
JPMorgan – ngân hàng lớn nhất của Mỹ – lần đầu tiên trong ba năm qua đã không đạt
được dự báo về thu nhập ròng của các nhà phân tích Phố Wall, dù lợi nhuận quý
III vẫn đạt 15,3 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Goldman Sachs lại vượt
qua các kỳ vọng cao, với thu nhập ròng tăng vọt 29% nhờ sự bùng nổ trong doanh
thu giao dịch cổ phiếu. Tuy nhiên, cả hai ngân hàng đều báo cáo sụt giảm trong
doanh thu giao dịch trái phiếu.
Chuỗi báo
cáo kết quả kinh doanh sẽ tiếp tục vào hôm nay với Bank of America, Morgan
Stanley, cũng như ông lớn trong ngành quản lý tài sản BlackRock. Trước đó vào
hôm qua, Bộ Tài chính Mỹ đã phạt Bank of America hơn 1,2 tỷ USD vì các vi phạm
liên quan đến rửa tiền. Các nhà phân tích đang theo dõi không chỉ hiệu quả hoạt
động của chính các công ty này, mà còn tìm kiếm những dấu hiệu cho thấy sự lành
mạnh – hay không lành mạnh – của hoạt động chi tiêu tiêu dùng trước thềm
cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ai
đã làm nổ tung đường ống Nord Stream?
Vụ đánh
bom hồi tháng 09/2022 nhắm vào Nord Stream 1 và 2, những đường ống ngầm gây
tranh cãi được xây dựng để dẫn khí đốt của Nga đến bờ biển Baltic của Đức, là một
trong những vụ tấn công táo tợn nhất từ trước đến nay vào cơ sở hạ tầng năng lượng
châu Âu. Những nghi ngờ ban đầu hướng về phía Mỹ, Nga, và một số quốc gia khác.
Tuy nhiên, nghi ngờ cuối cùng lại dồn vào các đặc vụ quân sự Ukraine. Các công
tố viên cho rằng nhóm này đã thuê một chiếc du thuyền và lặn xuống vùng biển
sâu Baltic để cài đặt thiết bị nổ. Phiên tòa xét xử Serhii Kuznietsov, người bị
cáo buộc cầm đầu âm mưu này, sẽ bắt đầu vào hôm nay tại Hamburg. Một nghi phạm
thứ hai đang chống lại việc dẫn độ từ Croatia sang Đức, nơi ông đang làm việc
cho một bộ phim Hollywood về chính những vụ tấn công này.
Câu hỏi được
đặt ra là các nhà lãnh đạo Ukraine đã biết được bao nhiêu. Bản cáo trạng cho rằng
Kuznetsov được chỉ đạo bởi “các cơ quan nhà nước.” Tuy nhiên, Tổng thống
Ukraine Volodymyr Zelensky khẳng định chính phủ của ông không chịu trách nhiệm.
Các quan chức của ông nói thêm rằng trọng tâm không nên đặt vào việc ai đã làm
nổ tung các đường ống, mà nên tập trung vào quyết định xây dựng chúng – một quyết
định đã trao cho Điện Kremlin đòn bẩy quyền lực trước Đức.
Lạm
phát của Mỹ “hạ cánh” không vững vàng
Sau khi đạt
đỉnh ở mức 9% vào giữa năm 2022, lạm phát của Mỹ đã nhanh chóng giảm xuống khoảng
3%, một phần nhờ vào lãi suất cao hơn. Nhưng việc đưa con số này xuống mức 2% –
mục tiêu ưu tiên của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) – lại tỏ ra khó khăn hơn. Các số
liệu công bố vào hôm nay dự kiến sẽ cho thấy vật giá trong tháng 9 tăng đến
3,6% so với một năm trước đó, sau khi chỉ tăng 3,4% trong tháng 8. Nói cách
khác, Mỹ đang đi chệch hướng.
Nguyên
nhân là do giá năng lượng cao hơn, một phần liên quan đến cuộc chiến ở Iran. Một
người Mỹ trung bình hiện phải trả 4,35 USD cho một gallon xăng, tăng từ mức dưới
3 USD vào cuối năm ngoái. Nhưng ngày càng có nhiều lo ngại rằng áp lực lạm phát
cơ bản cũng đang tích tụ. Đơn cử như việc thị trường lao động vẫn đang thắt chặt.
Đó là lý do tại sao Fed đã tăng lãi suất trong cuộc họp vào tháng 9. Đừng ngạc
nhiên nếu ngân hàng trung ương Mỹ tiếp tục hành động trong cuộc họp tiếp theo
vào cuối tháng 10.
