Trần Giao Thủy
Vụ bà Renee Nicole Good bị bắn chết ở
Minneapolis không chỉ là một bi kịch cá nhân mà còn là một phép thử đối với những
định chế dân chủ và tiêu chuẩn lãnh đạo quốc gia. Trong vòng 24 giờ sau sự việc,
phản ứng của Donald Trump, J.D. Vance và Kristi Noem đã gây ra làn sóng tranh
luận sôi nổi. Thay vì chờ đợi kết quả điều tra chính thức, họ đưa ra những
tuyên bố mang tính suy diễn, định hướng dư luận theo lập trường chính trị của
riêng họ, và thậm chí có dấu hiệu quy trách nhiệm cho nạn nhân.
Công chúng tập
trung tham dự buổi tưởng niệm và biểu tình tưởng nhớ Renee Nicole Good tại
Minneapolis, Minnesota, vào ngày 7 tháng 1 năm 2026. Ảnh: Steven
Garcia/NurPhoto/Shutterstock
Nhưng điều
đáng lo ngại hơn nằm ở cách hệ thống pháp lý phản ứng, đặc biệt là quyết định của
FBI độc quyền điều tra, bất chấp yêu cầu phối hợp của cơ quan điều tra cấp tiểu
bang. Khi cả giới lãnh đạo chính trị lẫn cơ quan thi thành pháp luật liên bang
đều hành xử theo cách làm suy yếu tính minh bạch, câu hỏi lớn đặt ra là: liệu
những định chế dân chủ có đang bị đẩy vào thế bị động trước quyền lực hành pháp
và liên bang hay không.
Phản ứng của
giới lãnh đạo: Khi cảm tính vượt lên trên trách nhiệm
Trong một nền
dân chủ trưởng thành, người dân trông đợi lãnh đạo quốc gia giữ được bình tĩnh,
tôn trọng tiến trình điều tra và tránh đưa ra những tuyên bố có thể làm sai lệch
nhận thức công chúng. Tuy nhiên, phản ứng của Trump, Vance và Noem lại đi theo
hướng hoàn toàn ngược lại.
Định hướng
dư luận trước khi có bằng chứng
Những phát
biểu vội vã:
·
mô tả sự việc theo hướng có lợi cho lập trường
chính trị của họ
·
gợi ý rằng nạn nhân có lỗi
·
tạo ra một câu chuyện trước khi sự thật được
xác minh
Đây là cách
hành xử thường thấy trên mạng xã hội, không phải của những người đang nắm giữ
quyền lực quốc gia.
Ảnh hưởng đối
với công chúng và hệ thống pháp lý
Khi lãnh đạo
quốc gia phát biểu theo bản năng chính trị:
·
công chúng dễ bị cảm xúc thay vì dữ kiện dẫn
dắt
·
gia đình nạn nhân bị tổn thương thêm
·
cơ quan điều tra chịu áp lực chính trị không
cần thiết
·
niềm tin vào tiến trình pháp lý bị xói mòn
Trong bối cảnh
phân cực sâu sắc, những tuyên bố như vậy có thể làm trầm trọng thêm căng thẳng
xã hội.
Quyết định của
FBI: Một vấn đề pháp lý và liên bang hóa quyền lực
Một diễn biến
quan trọng nhưng ít được chú ý hơn là FBI quyết định độc quyền điều tra vụ việc,
từ chối chia sẻ thông tin hoặc phối hợp với cơ quan điều tra cấp tiểu bang
(Minnesota Bureau of Criminal Apprehension, BCA) , và buộc BCA rút lui ra khỏi
cuộc điều tra, dù giới chức chính quyền tiểu bang đã xác định, “Minnesota phải
than gia vào cuộc điều tra này.”
Về mặt pháp
lý, FBI có quyền Điều Tra
Theo luật
liên bang, FBI có thể điều tra:
·
những vụ bắn súng liên quan đến nhân viên
liên bang
·
những vụ có yếu tố liên bang hoặc nghi ngờ vi
phạm quyền dân sự
·
những vụ có thể gây ảnh hưởng đến an ninh quốc
gia
Tuy nhiên,
điều luật không buộc FBI phải loại trừ cơ quan điều tra cấp tiểu bang, và càng
không buộc phải giữ kín thông tin với họ.
Vấn đề nằm ở
cách FBI thực thi quyền hạn
Việc FBI:
·
giành độc quyền điều tra
·
từ chối chia sẻ thông tin
·
không cho phép cơ quan tiểu bang tham gia
·
không minh bạch về lý do
khiến công
chúng đặt câu hỏi về sự tập trung quyền lực liên bang và thiếu minh bạch trong
tiến trình điều tra.
Ảnh hưởng
chính trị
Khi cơ quan
liên bang độc quyền điều tra một sự vụ nhạy cảm:
·
công chúng dễ nghi ngờ có động cơ chính trị
·
tiểu bang cảm thấy bị gạt ra ngoài tiến trình
pháp lý
·
sự cân bằng giữa quyền lực liên bang và quyền
lực tiểu bang bị xói mòn
Trong một nền
dân chủ liên bang, đây là vấn đề không thể xem nhẹ.
Khi phản ứng
chính trị và quyết định pháp lý giao thoa: Nguy cơ xói mòn định chế
Điều đáng lo
ngại nhất không phải là từng hành động riêng rẽ, mà là tác động cộng hưởng của
chúng.
Lãnh đạo định
hướng dư luận
·
tạo áp lực chính trị lên tiến trình điều tra
·
khiến công chúng nghiêng về một kết luận trước
khi có bằng chứng
FBI độc quyền
điều tra
·
giảm tính minh bạch
·
làm suy yếu vai trò của cơ quan điều tra cấp
bang
·
tạo cảm giác rằng sự thật có thể bị kiểm soát
từ trung ương
Hệ quả đối với
nền dân chủ
Khi hai yếu
tố này kết hợp:
·
sự thật bị diễn ngôn chính trị che khuất
·
tiến trình điều tra bị áp lực từ cả hai phía
·
niềm tin vào định chế pháp lý suy giảm
·
công chúng cảm thấy bị loại khỏi tiến trình
đi tìm công lý
Đây là những
dấu hiệu mà những nhà nghiên cứu dân chủ gọi là erosion of institutions —
sự xói mòn định chế.
Kết luận:
Trách nhiệm công quyền và bài học cần rút ra
Direct view of ICE agent
murdering woman in Minnesota
Vụ bà Good
không chỉ là một bi kịch cá nhân. Nó là một phép thử đối với:
·
trách nhiệm của lãnh đạo quốc gia
·
tính minh bạch của cơ quan điều tra liên bang
·
sự cân bằng quyền lực giữa liên bang và tiểu
bang
·
sức bền của những định chế dân chủ
Khi lãnh đạo
quốc gia phản ứng như dân trên mạng, và khi cơ quan liên bang hành xử như thể
không cần phối hợp với ai, nền dân chủ phải đối diện với câu hỏi lớn: ai đang bảo
vệ sự thật, và ai đang định hình nó theo ý mình.
Một nền dân
chủ chỉ mạnh khi những người có quyền lực nhất hành xử theo tiêu chuẩn cao nhất.
Và trong vụ nổ súng chết người này, cả giới lãnh đạo lẫn cơ quan liên bang đều
đã khiến công chúng phải đặt câu hỏi về điều đó.
© 2026
DCVOnline
Nếu đăng lại,
xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích
đăng lại bài từ DCVOnline.net”
Nguồn: DCVOnline biên tập và trình bầy
