Bốn Phương

Saturday, 31 October 2026

Đăng ngày: 31/10/2026 - 13:17

https://www.rfi.fr/vi/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD-s%E1%BB%A9c-kh%E1%BB%8Fe/20261031-aeson-tim-nh%C3%A2n-t%E1%BA%A1o-c%E1%BB%A7a-ph%C3%A1p-mang-l%E1%BA%A1i-hy-v%E1%BB%8Dng-s%E1%BB%91ng-cho-nh%E1%BB%AFng-b%E1%BB%87nh-nh%C3%A2n-suy-tim

Trái tim nhân tạo Aeson, một sản phẩm của công ty Pháp Carmat, đã thu hút nhiều sự chú ý của giới y khoa quốc tế, đặc biệt là sau kết quả thử nghiệm mới nhất được công bố vào tháng 09/2026 trên tạp chí Tim Mạch Châu Âu (European Heart Journal). Một trái tim được cấu tạo từ các vật liệu sinh học, để cơ thể chấp nhận và tránh hình thành các cục máu đông, Aeson không chỉ có khả năng đập, mà còn có thể thích ứng với những nhu cầu khác nhau của cơ thể, chẳng hạn như bơm máu nhiều hơn khi bệnh nhân đạp xe hay tập thể dục.

https://s.rfi.fr/media/display/81d756e4-d3ae-11f1-90c5-27b8c5a16f5e/w:1024/p:16x9/Screenshot-2026-10-29-163453.webp

Tim nhân tạo Aeson của công ty Pháp Carmat © AFP

Thiết bị này đã mở ra nhiều triển vọng mới cho việc cấy ghép tim nhân tạo và mang lại hy vọng sống cho những bệnh nhân suy tim thể nặng. Đây là chủ đề tạp chí Sức Khỏe hôm nay của RFI Tiếng Việt.

Suy tim là gì ? Đâu là nguyên nhân và triệu chứng ?

Theo số liệu năm 2026 từ Hội Tim Mạch Hoa Kỳ (AHA), có tới hơn 64 triệu người trên toàn thế giới mắc suy tim. Tại Hoa Kỳ, có khoảng 6,7 triệu người bị suy tim và khoảng 1 triệu ca mới mỗi năm. Vào năm 2022, có 2.580 ca tử vong do bệnh tim mạch mỗi ngày tại Mỹ, tức là cứ 34 giây lại có một người thiệt mạng. Tại Việt Nam, theo báo cáo của Bệnh viện Nhân Dân Gia Định TPHCM, vào năm 2024, tính trên cả nước có gần 1,6 triệu người bị suy tim. Có thể nói đây là một trong những bệnh lý tim mạch thường gặp và nguy hiểm nhất hiện nay.

Theo Hội Tim Mạch Việt Nam, có thể hiểu suy tim là trạng thái hoạt động của tim không đáp ứng với nhu cầu của cơ thể về mặt oxy trong mọi tình huống sinh hoạt của bệnh nhân, từ đó làm cho hoạt động bơm máu của tim trở nên khó khăn hơn. Cẩm nang Y học Trực tuyến MSD Manual của Anh chỉ ra cụ thể rằng suy tim trái (LV) thường gây khó thở và mệt mỏi, còn suy tim phải (RV) thường gây ứ dịch ngoại biên và dịch ổ bụng; hai tim trái và phải có thể bị thương tổn đồng thời hoặc riêng biệt.

Nguyên nhân có thể kể tới những bệnh lý bẩm sinh về tim như hở van tim, hẹp động mạch phổi, thông liên nhĩ, thông liên thất, v.v. Hoặc do biến chứng từ các bệnh như : bệnh phổi mãn tính, nhồi máu phổi, cường giáp trạng, thiếu vitamine B1, thiếu máu nặng, v.v. Bên cạnh đó, một số yếu tố thúc đẩy khiến tình trạng suy tim trở nặng bao gồm: chế độ ăn nhiều muối, lạm dụng rượu; không tuân thủ lộ trình điều trị, v.v.

Khi nào bệnh nhân cần thay tim nhân tạo ?

Với những thông tin trên, có thể thấy suy tim là một bệnh lý phổ biến và nguy hiểm. Tuy nhiên, liệu có phải bất cứ bệnh nhân suy tim nào cũng cần thay tim ? Đâu sẽ là những trường hợp cần sử dụng tới tim nhân tạo ? Trên đài France Inter, bác sĩ Anne-Céline Martin, chuyên về tim mạch tại Bệnh viện châu Âu Georges Pompidou ở Paris, giải đáp thắc mắc này :

« Suy tim là một bệnh lý cực kỳ phổ biến. Trong toàn bộ số bệnh nhân bị suy tim, cứ 10 người thì có một người mắc dạng suy tim được gọi là suy tim nặng. Trong số những bệnh nhân này, một số người sẽ cần được thay thế tim. Về lý tưởng, phương pháp điều trị tiêu chuẩn là phương pháp mà chúng tôi gọi là ghép tim. Tuy nhiên, hiện đang có tình trạng thiếu hụt nguồn tạng hiến. Một số bệnh nhân không được đề xuất ghép tim trong khoảng thời gian phù hợp với mức độ nghiêm trọng của tình trạng lâm sàng của họ. Đối với những bệnh nhân này, chúng tôi phải sử dụng phương pháp gọi là hỗ trợ tuần hoàn, tức là dùng các máy bơm hoặc tim nhân tạo. Ở những người mắc một số bệnh lý tim ảnh hưởng đến toàn bộ quả tim, nghĩa là cả bên trái lẫn bên phải, thì các thiết bị hỗ trợ thông thường không thể được cấy ghép. Do đó, thực sự cần phải thay thế toàn bộ trái tim. Vì vậy, đối với những bệnh nhân này, những người bị suy tim ảnh hưởng đến toàn bộ quả tim, tim nhân tạo toàn phần là một lựa chọn điều trị và thiết bị này sẽ giúp cứu sống họ. »

Tim nhân tạo Aeson của Pháp có gì đặc biệt ?

Trên thực tế thì đã có một số trái tim nhân tạo toàn phần được chế tạo. Chẳng hạn có thể kể tới SynCardia, do công ty Mỹ SynCardia Systems phát triển từ năm 2001. Nhưng đáng tiếc là thiết bị này đã gây ra những biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ, chảy máu và nhiễm trùng, dẫn đến việc chính phủ Pháp cho thu hồi chứng nhận của thiết bị này tại Pháp. Dù vậy nhưng hiện nay, SynCardia vẫn là mốc tham chiếu khi muốn đánh giá những thiết bị cùng loại.

Để nói về Aeson, thì trái tim nhân tạo toàn phần này là thành quả của 30 năm nghiên cứu của công ty Carmat của Pháp. Một trong những đặc điểm đặc biệt của thiết bị này là nó được cấu tạo một phần từ mô động vật, chẳng hạn như màng ngoài tim của con bê. Đây là một loại màng có tính tương thích sinh học, giúp hạn chế nguy cơ bị cơ thể đào thải.

Việc kết hợp lớp màng mỏng này với những vật liệu rất khác nhau như Teflon, silicone hoặc polyurethane vẫn là một công đoạn phức tạp, đòi hỏi sự tỉ mỉ cao. Hiện nay, cần ba tháng để lắp ráp 200 bộ phận cấu thành trái tim nhân tạo này và phải hoàn toàn được thực hiện thủ công. Ông Alexandre Eléonore, giám đốc kỹ thuật tại Carmat giải thích rằng nguyên nhân là do « các hình dạng đều đặc thù, vật liệu cũng đặc thù, và tuyệt đối không được để xuất hiện vết xước. Nếu không, những vết xước đó có thể tạo thành các vùng khiến máu bị ứ đọng. Vì vậy, tất cả các công đoạn này phải được thực hiện hết sức, hết sức cẩn thận. »

Về thiết kế, Aeson là một hệ thống điện tử được thiết kế theo dạng ba chiều, ôm khít theo hình dạng của trái tim. Chính trên bảng mạch này có những cảm biến, cho phép liên tục điều chỉnh hoạt động của thiết bị theo mức độ vận động của bệnh nhân. Khả năng này giúp cung cấp lượng máu nhiều hơn vào thời điểm người bệnh cần, chẳng hạn như khi tập thể dục.

Hiệu quả của Aeson được chứng minh ra sao ?

Theo kết quả công bố trên tạp chí Tim Mạch Châu Âu vào tháng trước, các nhà nghiên cứu đã cấy ghép thiết bị này cho 55 bệnh nhân suy tim ở thể rất nặng, những người đã không còn bất kỳ lựa chọn điều trị nào khác. Thậm chí, một phần ba trong số họ đã nằm tại khoa hồi sức tích cực. Các tiêu chí đánh giá bao gồm : đầu tiên là bệnh nhân có thể sống bao lâu sau khi được ghép tim, thứ hai là bệnh nhân có bị đột quỵ hay không trong vòng sáu tháng sau khi thực hiện phẫu thuật, và cuối cùng liệu tim nhân tạo có gặp trục trặc nghiêm trọng nào hay không.

Bác sĩ Anne-Céline Martin, chuyên về suy tim tại Bệnh viện châu Âu Georges Pompidou ở Paris, chia sẻ thêm về nghiên cứu này :

« Tiêu chí đánh giá chính là tỷ lệ sống sót sau sáu tháng, đạt 73%. Điều này có nghĩa là trong số 55 bệnh nhân, có 40 người vẫn còn sống sau sáu tháng ghép tim. Và bởi vì để có thể đánh giá hiệu quả, chúng tôi đã quyết định so sánh về mặt phương pháp luận với ngưỡng được mô tả trong các tài liệu khoa học, dựa trên loại tim nhân tạo cũ, là 38%, nên kết quả này của Aeson thực sự cao hơn rất nhiều so với ngưỡng đó. Đây là một tiêu chí cho thấy liệu pháp này đã thành công. Khi xem xét các kết quả chi tiết hơn một chút, chúng tôi nhận thấy chỉ có 4% bệnh nhân bị đột quỵ. Thực tế, bộ phận nhân tạo này có khả năng tương thích với máu cực kỳ tốt. Khi chúng tôi cố gắng phân tích kỹ hơn về những trường hợp đột quỵ này, thì chúng không được quy cho chính trái tim nhân tạo, mà được cho là có liên quan đến quá trình phẫu thuật và mức độ nghiêm trọng của bệnh ở các bệnh nhân. »

Có thể sống được bao lâu với tim nhân tạo ?

Thời gian sống chính xác khi sử dụng tim nhân tạo khác nhau ở từng người và phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Phần lớn các trường hợp suy tim bắt nguồn từ những bệnh lý nghiêm trọng khác. Những bệnh lý này có ảnh hưởng đến việc xác định tuổi thọ lớn hơn so với bản thân thiết bị tim nhân tạo.

Một vài vấn đề, chẳng hạn như tình trạng tích tụ dịch trong phổi, nhiễm trùng nghiêm trọng hoặc tổn thương não, cũng có thể dẫn đến tử vong. Trong những trường hợp này, tim nhân tạo vẫn có thể tiếp tục hoạt động, nhưng việc cung cấp oxy đến các bộ phận khác nhau của cơ thể vẫn có thể không được bảo đảm. Tương tự, khi xảy ra xuất huyết nghiêm trọng dẫn đến mất máu, chỉ riêng tim nhân tạo cũng không đủ để duy trì sự sống cho bệnh nhân.

Tim nhân tạo cũng có thể được sử dụng để duy trì sự sống trong khoảng thời gian chờ ghép tim thật. Trong trường hợp này, ngay từ đầu, các thiết bị chỉ được thiết kế để hoạt động trong một khoảng thời gian ngắn hơn.

Theo kết quả nghiên cứu mới nhất được đưa ra hồi tháng 9, có thể thấy trái tim nhân tạo Aeson, hiệu quả hơn nhiều so với thiết bị cũ. Ngoài việc làm tăng khả năng sống sót, thiết bị còn cải thiện chất lượng cuộc sống của những bệnh nhân sống sót sau sáu tháng. Có tới 92% trong số họ khẳng định rằng họ không còn bất kỳ dấu hiệu nào của suy tim nữa, và tất cả những người này đều có khả năng đi lại được cải thiện. Ngoài ra, sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, những kết quả này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy việc bảo hiểm y tế chi trả cho thiết bị này tại Pháp, qua đó giúp nhiều bệnh nhân có thể được cấy ghép tim nhân tạo hơn. Hiện tại giá của một trái tim nhân tạo Aeson là khoảng hơn 160.000 euro.

CHUYỆN RUỒI BU Ở MIỀN ĐẤT LẠNH! (Hiếu Chân / Người Việt)

Chuyện ruồi bu ở miền đất lạnh!

Hiếu Chân/Người Việt

October 30, 2026 : 7:00 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/chuyen-ruoi-bu-o-mien-dat-lanh/

Cuộc đua vào ghế thượng nghị sĩ đại diện xứ lạnh Alaska ở Thượng Viện Hoa Kỳ bỗng nổ um sùm trong vài ngày qua, ngay sau khi nhật báo The New York Times (NYT) đăng một bài phóng sự điều tra độc quyền do phóng viên Kellen Browning thực hiện, phơi bày “nỗ lực bí mật” của đảng Dân Chủ: chiêu mộ một ứng cử viên có họ tên trùng khớp với ứng cử viên đảng Cộng Hòa Dan S. Sullivan nhằm chia phiếu của ông này, tăng lợi thế cho ứng cử viên đảng Dân Chủ Mary Peltola.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/BL-Alaska-Voting-1536x1024.jpg

Các cử tri đứng xếp hàng chờ đi bầu tại trung tâm thương mại Midtown Mall ở Anchorage, Alaska, hôm 28 Tháng Mười. (Hình minh họa: Christian Moorman/Hans Lucas/AFP via Getty Images)

Chiêu “cài ứng cử viên vào lá phiếu,” hoặc dùng những ứng cử viên ít tên tuổi để “chia phiếu” của các đối thủ nổi tiếng hơn, tiếng Mỹ gọi là “ballot-stacking” – một thủ đoạn chính trị không mới. Nhưng năm nay cuộc tranh cử tại Alaska có thể làm thay đổi cán cân quyền lực ở Thượng Viện nên bài điều tra của NYT lập tức gây nên một cơn bão, nhiều báo đài “té nước theo mưa” tố cáo đảng Dân Chủ chơi “chiêu bẩn.” Chính quyền tiểu bang và liên bang cũng vào cuộc điều tra. Chuyện ruồi bu này xảy ra thế nào?

Hai Sullivan trên một lá phiếu

Trước khi có bài phóng sự của NYT, ngày 23 tháng Mười, Bộ Tư Pháp kiện các quan chức bầu cử Alaska để ngăn chặn việc chứng nhận người chiến thắng trong cuộc đua vào Thượng Viện trừ khi ứng cử viên đảng Cộng Hòa thắng cử. Lý do của vụ kiện vô căn cứ này là việc đưa tên ứng cử viên Daniel J. Sullivan vào phiếu bầu có thể gây nhầm lẫn cho những cử tri bầu cho Thượng Nghị Sĩ Dan S. Sullivan. Tổng Thống Donald Trump xác nhận chính ông ra lệnh cho Bộ Tư Pháp tiến hành vụ kiện.

Ông Dan S. Sullivan, thượng nghị sĩ đương nhiệm, đại diện đảng Cộng Hoà đang phải cạnh tranh quyết liệt với ứng cử viên Mary Peltola, cựu dân biểu đại diện Alaska trong Hạ Viện khoá trước, đại diện đảng Dân Chủ.

Theo bài điều tra đăng ngày Thứ Tư 28 Tháng Mười của NYT, vào mùa hè 2025, một nhân viên của bà Peltola nhận được yêu cầu bất thường: tìm những người dân Alaska có họ tên là Dan Sullivan – tương tự họ tên ông thượng nghị sĩ với ý đồ nếu đưa một người trùng tên ra ứng cử thì cử tri có thể nhầm lẫn và ông thượng nghị sĩ có thể bị “chia phiếu.” Thế rồi một ông thầy giáo về hưu sống ở một làng chài hẻo lánh có tên là Daniel J. Sullivan nộp hồ sơ ứng cử: lá phiếu có tên bốn ứng cử viên thì có hai ông Sullivan: Dan S. Sullivan và Daniel J. Sullivan Jr.

Bà Mary Peltola là đảng viên Dân Chủ duy nhất cạnh tranh với hai ông Sullivan và một đảng viên Cộng Hoà khác, ông Gerald Heikes.

Đảng Cộng Hoà Alaska lập tức tìm cách loại ông giáo viên khỏi lá phiếu, nhưng không thành công. Tháng Sáu, Tối Cao Pháp Viện Alaska cho rằng luật pháp Hoa Kỳ và luật tiểu bang không có điều khoản nào cho phép tước bỏ quyền ứng cử của công dân chỉ vì trùng tên với người khác. Toà không đồng ý gạch tên ông thầy giáo Sullivan khỏi lá phiếu. Để cử tri tiện phân biệt, lá phiếu ở Alaska in thêm dòng chữ “(Registered Republican) Incumbent” [Đảng Cộng Hoà đã ghi danh, Đương Nhiệm] phía sau tên ông Thượng Nghị Sĩ Sullivan, Dan S.; còn tên ông giáo viên được in là Sullivan, Daniel J, Jr. không thêm gì cả.

Phiếu in như vậy mà lo cử tri Alaska sẽ nhầm lẫn hai ông Sullivan thì có lẽ quá lo xa. Lẽ ra chuyện ruồi bu “hai Sullivan trên một lá phiếu” có thể khép lại sau phán quyết của tòa án tối cao,

Thực hư từ người trong cuộc

Bà Peltola và ban tranh cử của bà nhiều lần phủ nhận cáo buộc “chia phiếu,” nhưng phóng viên Browning cho biết, các cuộc phỏng vấn và tin nhắn cho thấy đội của bà Peltola không chỉ nỗ lực “tuyển mộ” ông giáo Sullivan ra ứng cử mà còn sâu rộng hơn, thậm chí có sự tham gia của Uỷ Ban Vận Động Thượng Viện (DSCC) – tổ chức điều hành chiến dịch tranh cử vào Thượng Viện của đảng Dân Chủ toàn quốc.

Chiến dịch tranh cử của bà Peltola và DSCC đều phủ nhận mọi liên quan đến ông Dan J. Sullivan. Bản thân ông thầy giáo Sullivan cũng phủ nhận việc mình được vận động tham gia tranh cử mà cho rằng ông thất vọng với thành tích làm việc của thượng nghị sĩ đương nhiệm Sullivan. Tối 29 tháng Mười, tại một cuộc mít tinh ở thủ phủ Juneau, bà Peltola khẳng định bà không hay biết về kế hoạch thao túng danh sách ứng viên để có lợi cho bà. “Tôi chỉ muốn làm rõ mọi chuyện. Tôi không hề biết về bất kỳ ứng viên nào khác trên lá phiếu ngoài bản thân tôi và vị đương nhiệm. Đó là tất cả những gì tôi biết.” “Tôi không có ý định đánh lừa cử tri,” bà nói thêm.

Bài điều tra của NYT dựa chủ yếu vào lời kể của Elisa Rios, một phụ tá lâu năm và cựu quản lý chiến dịch tranh cử của ứng cử viên Dân Chủ Mary Peltola. Bà Rios khẳng định bà Peltola không trực tiếp tham gia vào thủ đoạn chính trị này, nhưng “chắc chắn là bà ta biết.” Bà Rios bị bà Peltola sa thải hồi Tháng Tám khi tổ chức lại ban vận động tranh cử. Vụ sa thải có có liên quan gì đến việc bà ta cung cấp cho nhà báo những thông tin bất lợi cho chủ cũ hay không thì chưa biết được. Báo NYT tiết lộ bà Rios đang chuẩn bị kiện bà Peltola vì cho rằng mình đã bị sa thải bất hợp lý.

Nhưng nhà báo Browning cho biết, trước khi bài điều tra của ông được đăng lên, bà Rios “đã liên lạc với tờ NYT và nói bà muốn rút lại những tuyên bố trước đó của mình.” “Như đã thảo luận trong cuộc gọi của chúng ta sáng nay, tôi xác nhận rằng tôi rút lại tất cả các tuyên bố đã đưa ra liên quan đến cuộc đua vào Thượng Viện Alaska năm 2026 liên quan đến bất kỳ bài báo nào mà các bạn có thể hoặc không thể viết. Tôi không sẵn lòng làm nguồn tin cho bất kỳ câu chuyện nào dưới bất kỳ hình thức nào,” bà Rios viết. Yêu cầu “rút lại” của bà Rios không được tờ báo chấp nhận, vì theo ông Browning, lời kể của bà Rios phù hợp với những tài liệu mà tờ báo thu thập được.

Làn sóng phẫn nộ trong đảng Cộng Hòa

Nhưng bài báo của NYT kích động một làn sóng phẫn nộ ngày càng tăng trong đảng Cộng Hoà. Hãng tin Associated Press cho biết, sau bài báo của NYT, Bộ Tư Pháp ban hành khoảng 30 lệnh triệu tập lấy lời khai trước bồi thẩm đoàn hoặc cung cấp tài liệu – cùng với yêu cầu lưu giữ hồ sơ. Hiện chưa rõ danh tính những người bị triệu tập và dự kiến sẽ có thêm nhiều lệnh triệu tập khác. Uỷ Ban Vận Động Thượng Viện của đảng Cộng Hòa kêu gọi Uỷ ban Bầu Cử Liên Bang FEC điều tra chiến dịch tranh cử của bà Peltola. Ngoài ra, chính quyền ông Trump cũng đệ đơn lên tòa án liên bang, tìm cách ngăn chặn việc xác nhận kết quả bầu cử tại Alaska trong trường hợp Thượng Nghị Sĩ Sullivan thất bại.

Thống đốc tiểu bang Alaska, ông Mike Dunlevy, đảng Cộng Hoà, hôm qua cũng thông báo kế hoạch mở một cuộc điều tra hình sự. Ông cho biết các thông tin từ tờ NYT “hé lộ những bằng chứng mới đáng lo ngại về một nỗ lực có tổ chức nhằm thao túng bầu cử tại Alaska, thông qua việc chiêu mộ các ứng cử viên nhằm cố tình gây nhầm lẫn cho cử tri và làm chệch hướng lá phiếu của họ.”

Sau khi bài báo của NYT được đăng, Tổng Thống Trump ngay lập tức lên mạng xã hội gọi thủ đoạn “ballot-stacking” là “gian lận bầu cử.” Ông kêu gọi loại bỏ cả bà Mary Peltola và ông giáo Daniel J. Sullivan khỏi phiếu bầu ở Alaska để cho thượng nghị sĩ Cộng hòa là ông Dan Sullivan tranh cử không có đối thủ.

Nói chuyện với báo chí trên đường tới một buổi vận động ở South Carolina hôm Thứ Năm, Tổng Thống Donald Trump còn đặt nghi vấn, có nên cho bà Peltola ngồi vào Thượng Viện hay không nếu bà thắng trong cuộc bầu cử. “Chà, chúng ta hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra,” ông Trump nói. “Thật khó tin khi bà ấy thậm chí được phép tham gia tranh cử.”

Luật pháp Mỹ không có điều nào cấm một vị dân cử vào Quốc Hội sau khi họ được cử tri bầu lên một cách hợp lệ.

Chuyện có gì mà ầm ĩ!

Ngay trong bài điều tra, tác giả Browning thừa nhận thủ đoạn “ballot-stacking” là rất phổ biến trong chính trị, là một chiến thuật hợp pháp, được sử dụng bởi cả hai đảng. Ông Browning cũng nhắc tới một vụ tương tự hai năm trước ở Alaska: đảng Cộng Hòa ủng hộ việc tranh cử của một ứng cử viên Dân Chủ – người đang thụ án trong một nhà tù ở New York – để chia phiếu của bà Mary Peltola, lúc ấy là dân biểu liên bang đại diện Alaska, khiến bà thất cử.

Dường như để giảm nhẹ tác động chính trị của bài điều tra, hôm 29 Tháng Mười, NYT đăng liên tiếp hai bài của Reid J. Epstein và Madison Malone Kircher, nhấn mạnh “ballot stacking” là phổ biến và hợp pháp, thậm chí là một “truyền thống lưỡng đảng” trong chính trị Mỹ. Bài của ông Reid Epstein liệt kê hàng chục thủ đoạn “chia phiếu” đang diễn ra trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay ở Ohio, Virginia, Nebraska, New Jersey và Nevada. “Từ lâu, cả Dân Chủ lẫn Cộng Hòa đều âm thầm tìm cách hỗ trợ những ứng cử viên ít tên tuổi, với hy vọng họ có thể thu hút bớt số phiếu dành cho các ứng cử viên của đảng đối thủ,” ông nhận định.

Thủ đoạn ballot-stacking chỉ bị coi là phạm luật nếu ứng cử viên được trả tiền để tranh cử. Bài của Kircher kể lại trường hợp “hai ông Rodriguez” tranh ghế thượng nghị sĩ tiểu bang Florida năm 2020. Nhà hoạt động Cộng Hòa Frank Artiles “tuyển” một người bạn có tên Alexis Pedro Rodriguez ra ứng cử để “chia phiếu” của thượng nghị sĩ Dân Chủ Jose Javier Rodriguez. Kết quả “ông bạn” Rodriguez giành được 6,000 phiếu, nhiều hơn ông Rodriguez đương nhiệm 32 phiếu, và đảng Cộng Hòa giành lại được một ghế Thượng Viện. Nhưng rồi hoá ra Alexis Rodriguez được ông bạn Artiles trả hàng chục ngàn đô-la cùng nhiều quà tặng để giúp lật ghế của ông Rodriguez đương nhiệm. Nhận tiền để tranh cử là đi quá giới hạn pháp luật, và ông Alexis Rodriguez sau đó phải nhận tội vi phạm luật tài chính tranh cử.

Vụ lùm xùm ở Alaska chưa có dấu hiệu liên can tới tiền bạc mà là một thủ đoạn chính trị thuần tuý. Ông Trump và đảng Cộng Hoà đang cố đẩy câu chuyện ruồi bu ở Alaska để lên án đảng Dân Chủ gian lận bầu cử. Nhưng đã quá trễ. Chỉ hơn 72 tiếng đồng hồ nữa cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hết sức quan trọng sẽ chấm dứt. Tin rằng cử tri Alaska đủ khôn ngoan để không bị mắc lừa vào những thủ đoạn không mấy sạch sẽ trong chính trị Mỹ hiện nay! [dt]

TRUMP THUA VỤ KIỆN ĐÒI WALL STREET JOURNAL $16 TỶ VỀ HỒ SƠ EPSTEIN (Người Việt Online)

Trump thua vụ kiện đòi Wall Street Journal $10 tỷ về hồ sơ Epstein

Người Việt

October 31, 2026

https://www.nguoi-viet.com/hoa-ky/trump-thua-vu-kien-doi-wall-street-journal-10-ty-ve-ho-so-epstein/

MIAMI, Florida (NV) – Một toà liên bang hôm Thứ Bảy, 31 Tháng Mười, bác bỏ lần thứ hai đơn kiện của Tổng Thống Donald Trump đòi tờ Wall Street Journal bồi thường ít nhất $10 tỷ về bài báo liên quan đến Jeffrey Epstein.

Phán quyết lần này không cho phép ông Trump nộp lại cùng đơn kiện. Tòa kết luận tổng thống không đưa ra được cơ sở pháp lý đầy đủ để chứng minh tờ báo cố tình đăng thông tin sai sự thật.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/TS-Trump-Drawing-1536x1024.jpg

Tác phẩm “Thiệp Sinh Nhật Epstein” dựng bên ngoài Quốc Hội hồi Tháng Giêng, bản sao tấm thiệp mừng sinh nhật tỷ phú Epstein của ông Donald Trump với nét hí họa thân thể phụ nữ và chữ ký nằm ngay vùng “nhạy cảm.” (Hình: Alex Wong/Getty Images)

Theo Reuters, Chánh Án Darrin P. Gayles thuộc Tòa Liên Bang Khu Vực Nam Florida ra phán quyết bác đơn kiện với hiệu lực chung cuộc.

Ông Gayles nhận định đơn kiện sửa đổi của ông Trump tiếp tục không đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý về hành vi phỉ báng đối với nhân vật công chúng.

Vị chánh án cho rằng nhóm luật sư của ông Trump đang cố tìm những thiếu sót không có cơ sở trong cuộc điều tra của Wall Street Journal.

Vụ kiện bắt nguồn từ bài báo Wall Street Journal đăng năm 2025, đề cập đến một bức thư được cho là của ông Trump gửi ông Epstein nhân sinh nhật lần thứ 50 vào năm 2003.

Bức thư nằm trong tập tài liệu do bà Ghislaine Maxwell, người cộng tác thân cận với ông Epstein, thu thập. Tài liệu có hình phác họa một phụ nữ khỏa thân và lời chúc nhắc đến những bí mật giữa hai người.

Ông Trump liên tục phủ nhận việc viết hoặc ký tên trên bức thư, và cáo buộc Wall Street Journal cố tình đăng thông tin bịa đặt nhằm gây tổn hại danh tiếng.

Tháng Bảy, 2025, ông kiện Wall Street Journal, tập đoàn Dow Jones, News Corp, tỷ phú truyền thông Rupert Murdoch và hai phóng viên.

Tháng Tư, 2026, Chánh Án Gayles bác đơn kiện lần đầu nhưng cho phép ông Trump sửa đổi và nộp lại.

Trong phán quyết mới, thẩm phán nhấn mạnh rằng luật pháp đòi hỏi nhân vật công chúng phải chứng minh báo chí biết thông tin sai sự thật hoặc cố tình xem nhẹ sự thật khi đăng tải.

Ông Gayles ghi nhận các phóng viên đã điều tra và liên lạc với ông Trump cùng giới chức chính phủ trước khi đăng bài.

Thẩm phán bác lập luận cho rằng tờ báo phải ngưng đăng tin ngay khi ông Trump phủ nhận nội dung.

Ông cảnh báo rằng nếu chỉ cần một nhân vật công chúng bác bỏ cáo buộc là báo chí không được đăng tin, quyền tự do báo chí theo Tu Chính Án Thứ Nhất sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Quyết định này tái khẳng định một nguyên tắc pháp lý quan trọng, đó là nếu một chính trị gia phủ nhận thông tin bất lợi, vẫn không đủ để chứng minh cơ quan báo chí cố tình phỉ báng người đó. (MPL) [dt]

LÀM THẾ NÀO ĐỂ TRỊ ‘ĐỨA CON NÍT’ PETE HEGSETH? (Trúc Phương / Người Việt)

Làm thế nào để trị ‘đứa con nít’ Pete Hegseth?

Trúc Phương/Người Việt

October 31, 2026 : 7:00 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/lam-the-nao-de-tri-dua-con-nit-pete-hegseth/

Như cách nói của bà Jen Psaki, cựu thư ký báo chí thời Tổng Thống Joe Biden, trong số “đám con nít của Trump,” Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth là đứa con nít hỗn láo nhất. Dân Biểu Jared Huffman (Dân Chủ-California) gọi ông Hegseth là “kẻ cuồng tín mất trí, cần phải bị luận tội và cách chức.” Không ít thành viên Cộng Hòa cũng xem ông này là cái gai cần phải nhổ.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/BL-Pete-Hegseth-1-1536x1024.jpg

Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth tham dự cuộc họp không chính thức của các bộ trưởng Quốc Phòng Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN) với Hoa Kỳ tại Cebu, Philippines, hôm 28 Tháng Mười. (Hình: Ezra Acayan/Pool/AFP via Getty Images)

Đã đến lúc nước tràn ly

Cuộc thăm dò Politico công bố ngày 22 Tháng Mười cho thấy 63% cử tri Dân Chủ ủng hộ việc luận tội ông Pete Hegseth. Và thăm dò của đại học Quinnipiac University ngày 19 Tháng Chín cũng cho biết có đến 57% ý kiến phản đối cách ông Hegseth điều hành Bộ Quốc Phòng. Ngay trong nội bộ Cộng Hòa, sự bất bình với ông này cũng ngày càng tăng.

Dân Biểu Mike Rogers (Cộng Hòa-Alabama; chủ tịch Ủy Ban Quân Vụ Hạ Viện) và Thượng Nghị Sĩ Roger Wicker (Cộng Hòa-Mississippi; chủ tịch Ủy Ban Quân Vụ Thượng Viện) đều phản đối gay gắt kế hoạch cắt giảm sự hiện diện quân đội Mỹ tại Châu Âu và trì hoãn viện trợ Ukraine. Thượng nghị sĩ sắp mãn nhiệm Thom Tillis (Cộng Hòa-North Carolina) nói rằng lá phiếu ủng hộ bổ nhiệm Bộ Trưởng Hegseth của ông là “điều hối tiếc lớn nhất” trong sự nghiệp mình. Thượng Nghị Sĩ Susan Collins (Cộng Hòa-Maine) cũng bày tỏ bất mãn việc ông Hegseth sa thải hàng loạt tướng lĩnh.

Nạn nhân mới nhất là Trung Tướng Lục Quân Brett Sylvia. Hạ tuần Tháng Mười, chẳng vì lý do gì, ông Sylvia bị hất văng khỏi Ngũ Giác Đài. Tướng Sylvia là người thứ hai trong vòng một năm qua bị loại khỏi vị trí giám đốc Ban Chiến Lược, Kế Hoạch và Chính Sách Thuộc Bộ Tham Mưu Liên Quân (Directorate for Strategy, Plans, and Policy at the Joint Staff). Người tiền nhiệm của ông, Trung Tướng Lục Quân Joseph Mcgee, trước đó bị ép nghỉ hưu. Ông Sylvia là vị tướng thứ năm (ít nhất) bị thanh trừng trong năm nay. Ít nhất 26 đô đốc và tướng lĩnh phải từ chức hoặc bị loại bỏ từ khi ông Hegseth nắm quyền cách đây chưa đầy hai năm.

Đã đến lúc nước tràn ly. Chẳng ai chịu nổi đứa con nít làm loạn nữa. Dân Biểu Hakeem Jeffries (Dân Chủ-New York) – có thể trở thành chủ tịch Hạ Viện nếu Dân Chủ giành quyền kiểm soát Hạ Viện – tuyên bố dứt khoát: “Một trong những việc đầu tiên chúng tôi làm khi nắm thế đa số là tống khứ Pete Hegseth.” Cho đến nay, có ba thành viên Quốc Hội đã đệ trình các điều khoản luận tội ông Hegseth.

- Ngày 9 Tháng Mười Hai, 2025, Dân Biểu Shri Thanedar (Dân Chủ-Michigan) đệ trình hai điều khoản luận tội, cáo buộc ông Hegseth liên quan hành vi giết người ngoài vòng pháp luật và xử lý thông tin mật một cách trái phép.

- Ngày 15 Tháng Tư, 2026, Dân Biểu Yassamin Ansari (Dân Chủ-Arizona) đệ trình nghị quyết H.Res.1177, gồm sáu điều khoản luận tội, liên quan cuộc chiến Iran, thương vong dân sự, tiết lộ thông tin quân sự mật và lạm quyền.

- Ngày 15 Tháng Chín, 2026, Dân Biểu Thomas Massie (Cộng Hòa-Kentucky) đệ trình các điều khoản luận tội, cáo buộc ông Hegseth tiến hành cuộc chiến Iran mà không được Quốc Hội cho phép, vi phạm Luật Quyền Lực Chiến Tranh (War Powers Resolution) và nhiều hành vi khác.

Để luận tội Hegseth…

Thời điểm hiện tại, các nghị viên Dân Chủ bắt đầu liên lạc những cá nhân có khả năng đứng ra tố giác ông Hegseth. Cuộc điều tra, nếu diễn ra, có thể liên quan Ủy Ban Giám Sát Hạ Viện (cơ quan điều tra chính của Hạ Viện), Ủy Ban Tư Pháp (nơi soạn thảo các điều khoản luận tội) và Ủy Ban Quân Vụ. Theo tờ The Hill, các thượng nghị sĩ Dân Chủ cho biết việc tống khứ ông Hegseth là một trong những điều kiện mà họ yêu cầu Cộng Hòa hợp tác để đổi lấy sự phê chuẩn trong các vấn đề liên quan quốc phòng và ngân sách.

Nếu có một cuộc bỏ phiếu luận tội thì nó có thể diễn ra ngay sau bầu cử giữa kỳ. Tháng Chín, Dân Biểu Thomas Massie từng đọc các điều khoản luận tội ông Hegseth tại sàn Hạ Viện và yêu cầu bỏ phiếu ngay tức thì. Tuy nhiên, Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana) đã cứu ông Hegseth khi “đóng cửa” Quốc Hội sớm hơn thường lệ (Hạ Viện nghỉ làm việc từ đó đến nay). Với việc Quốc Hội trở lại làm việc vào ngày 9 Tháng Mười Một, Thomas Massie nói rằng ông sẽ lập tức đưa việc luận tội ông Hegseth lên sàn Hạ Viện, trước khi Quốc Hội khóa hiện tại (119th Congress) kết thúc vào ngày 3 Tháng Giêng, 2027.

Việc luận tội đòi hỏi sự ủng hộ của đa số phiếu tại Hạ Viện – nơi Cộng Hòa hiện nắm lợi thế 219 ghế so với 214 ghế của Dân Chủ (trong đó có một nghị viên độc lập tham gia nhóm của Cộng Hòa). Nếu tất cả thành viên Dân Chủ tại Hạ Viện ủng hộ việc “trảm” Hegseth, ông Thomas Massie cần ít nhất hai nghị viên Cộng Hòa cùng tham gia. Ở Thượng Viện, ông Hegseth gần như nhận được đủ sự ủng hộ để ngăn chặn việc đạt được 67 phiếu cần thiết cho một bản án kết tội.

Bất luận thế nào, Dân Chủ chắc chắn không đánh trống bỏ dùi. Nếu không thể luận tội và truất phế ông Hegseth, Dân Chủ sẽ tận dụng tối đa các cơ chế giám sát truyền thống, chẳng hạn tổ chức các phiên điều trần, điều tra nhiều vụ việc khác nhau, đặt ra các điều kiện đi kèm trong ngân sách quốc phòng thường niên…

Kết quả bầu cử giữa kỳ, với chiến thắng nếu có của các ứng viên Dân Chủ từng khoác áo nhà binh, càng khiến ông Hegseth có nguy cơ cao bị “làm thịt.” Một trong những người đầu tiên là bà Leela Gray, hiện tranh cử vào Hạ Viện liên bang, đại diện Địa Hạt số 13 của Florida. Là chuẩn tướng hưu, bà Leela Gray phục vụ quân đội gần ba thập niên và đương nhiên hiểu rõ loại ất ơ nào đang hò hét loi nhoi ở Ngũ Giác Đài.

Người thứ hai là bà Cait Conley, hiện tranh cử Hạ Viện liên bang, đại diện Địa Hạt số 17 của New York. Là cựu sĩ quan Lục Quân từng lăn lộn chiến trường Iraq lẫn Afghanistan, từng ngồi ghế giám đốc phụ trách chống khủng bố tại Hội Đồng An Ninh Quốc Gia, bà Cait Conley cũng hiểu rõ ý nghĩa của phụng sự quốc gia là gì. Một người nữa là bà JoAnna Mendoza, cựu sĩ quan Thủy Quân Lục Chiến, tranh cử Hạ Viện liên bang đại diện Địa Hạt số 6 của Arizona.

Tại South Carolina, bà Nancy Lacore hiện là ứng viên Dân Chủ tranh cử Hạ Viện liên bang đại diện Địa Hạt số 1 của South Carolina. Bà Nancy Lacore từng phục vụ quân ngũ 35 năm. Tháng Tám, 2025, bà Lacore bị ông Hegseth cách chức chỉ huy Lực Lượng Dự Bị Hải Quân, nơi bà lãnh đạo hơn 60,000 quân nhân dự bị. Tờ The Atlantic thuật, vào đúng dịp kỷ niệm gần một năm ngày nhậm chức, một buổi sáng Thứ Sáu, bà Lacore được triệu tập lên phòng Đô Đốc James Kilby, khi đó là quyền tư lệnh Tác Chiến Hải Quân. Tại đó, bà được Tướng James Kilby thông báo việc sa thải. Mắt đỏ hoe vì xúc động, Tướng Kilby nói rằng Bộ Trưởng Hegseth yêu cầu ông cách chức bà, “có hiệu lực ngay lập tức.” Không lý do nào được đưa ra.

Nếu tất cả nữ cựu quân nhân nói trên đắc cử bầu cử giữa kỳ, việc trừng trị ông Hegseth của phe Dân Chủ trong Hạ Viện chắc chắn được tiếp thêm sức một cách rõ rệt.

Một cửa thoát hiểm

Cần nói thêm, không chỉ phá hoại Ngũ Giác Đài, ông Hegseth cũng làm tan nát Học Viện Quân Sự West Point, nơi có bề dày lịch sử 224 năm. Trong một bài viết (“The War on Woke at West Point”), tờ New York Magazine cho biết, từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc, bộ sậu của ông Trump cấm nhiều đầu sách và chỉnh sửa các chương trình lịch sử tại West Point.

Hegseth còn kêu gọi bãi bỏ quy chế biên chế (tenure) đối với các giảng viên dân sự. Nhiều người trong số họ bị sa thải hoặc bị ép phải rời đi. Dù chỉ chiếm 27% đội ngũ giảng viên, nhưng xét về mặt lịch sử, chính giảng viên dân sự là những người bảo vệ quyền tự do học thuật. Mới đây, Tháng Mười, West Point yêu cầu giảng viên phải trải qua năm đợt “đánh giá tiến độ” mỗi năm – nghe hệt như quy trình “thẩm định tư tưởng” của văn hóa chính trị cộng sản.

Ông Trump vẫn bênh vực ông Hegseth. Dù vậy, nếu kết quả bầu cử giữa kỳ te tua cho phe Cộng Hòa, ông Trump có thể thí tốt, biến “đứa con nít” Hegseth thành vật tế thần. Thời điểm hiện tại, râm ran tin đồn rằng ông Trump có thể thuyết phục Thượng Nghị Sĩ Marsha Blackburn (Cộng Hòa-Tennessee) đưa ông Hegseth vào chiếc ghế trống của bà, nếu bà đắc cử thống đốc Tennessee.

Theo luật Tennessee, khi ghế thượng viện bị khuyết, thống đốc có quyền bổ nhiệm người tạm thay cho đến cuộc bầu cử kế tiếp. Người được bổ nhiệm sẽ giữ ghế cho đến cuộc bầu cử toàn tiểu bang vào Tháng Mười Một, 2028. Cá nhân ông Hegseth đã “chuyển hộ khẩu” về Tennessee từ năm 2022. Cần nói thêm, khả năng thắng cử của bà Blackburn là khá cao. Thăm dò mới nhất cho thấy bà chiếm 40.7% trong khi đối thủ Dân Chủ Jerri Green chỉ đạt được 31.9%.

Nếu kịch bản trên xảy ra, ông Trump đạt được ba mục tiêu: Giải tỏa sức ép dư luận; Đưa ông Hegseth ra khỏi vị trí chỉ mành treo chuông; Giữ được một ghế Cộng Hòa tại Thượng Viện, nơi cán cân quyền lực có thể trở nên đặc biệt quan trọng sau bầu cử giữa kỳ.

Việc trở thành thượng nghị sĩ có thể giúp Hegseth thoát khỏi sợi thòng lọng mà Dân Chủ đang giăng? Về lý thuyết, ông Hegseth không thể dùng ghế thượng nghị sĩ làm lá chắn trước các cuộc điều tra về những gì đương sự phá hoại Ngũ Giác Đài. Ông Hegseth hoàn toàn có thể bị “đá” khỏi Thượng Viện.

Điều I, Khoản 5 Hiến Pháp Hoa Kỳ (Article I, Section 5) quy định rằng mỗi viện có quyền khai trừ thành viên, với điều kiện đạt được ít nhất 2/3 phiếu. Có một trở ngại chính trị rất lớn: Nếu phe Cộng Hòa vẫn kiểm soát Thượng Viện, việc thu thập đủ 2/3 phiếu là vô cùng khó khăn; trừ phi đa số nghị viên Cộng Hòa bất ngờ “thức tỉnh lương tâm” và nhận ra rằng việc bảo vệ một kẻ như ông Hegseth không gì hơn là vết nhơ sự nghiệp họ. [dt]

NGƯỜI NƯỚC NGOÀI ĐƯỢC ĐĂNG KÝ CHỜ GHÉP TẠNG Ở VIỆT NAM : CỨU NGƯỜI HAY MỞ CỬA CHO MỘT THỊ TRƯỜNG NHẠY CẢM? (Trung Ngôn)

Người nước ngoài được đăng ký chờ ghép tạng ở Việt Nam: Cứu người hay mở cửa cho một thị trường nhạy cảm?

Trung Ngôn

31/10/2026

https://baotiengdan.com/2026/10/31/nguoi-nuoc-ngoai-duoc-dang-ky-cho-ghep-tang-o-viet-nam-cuu-nguoi-hay-mo-cua-cho-mot-thi-truong-nhay-cam/

LGT từ Tiếng Dân: Đề xuất cho người nước ngoài cư trú hợp pháp ở Việt Nam được đăng ký vào danh sách chờ ghép tạng hiện đang gây tranh cãi. Khi nguồn tạng hiến dành cho các bệnh nhân trong nước còn khan hiếm, người bệnh Việt Nam vẫn phải chờ đợi, thậm chí chết trước khi có cơ hội được ghép tạng, thì việc mở rộng danh sách chờ cho người nước ngoài sẽ được thực hiện như thế nào để bảo đảm công bằng?

Ngoài ra, một số câu hỏi được đặt ra: Người nước ngoài ở đây là người nước nào? Những người lao động, chuyên gia, nhà ngoại giao đang sinh sống và làm việc hợp pháp ở Việt Nam? Hay còn có nhóm người khác mà chúng ta chưa được giải thích đầy đủ?

Và tại sao, giữa lúc xã hội đang tranh luận gay gắt về nguồn hiến tạng, quyền tự quyết của người hiến và những nguy cơ thương mại hóa hoạt động ghép tạng, Bộ Y tế lại muốn mở rộng thêm đối tượng được quyền tiếp cận nguồn tạng vốn đã vô cùng hạn chế?

***

Theo thông tin về dự thảo, đối tượng được đề xuất mở rộng là công dân nước ngoài có giấy tờ chứng minh cư trú hợp pháp ở Việt Nam, có chỉ định y khoa về điều trị thay thế từ cơ sở y tế đủ điều kiện và phải đăng ký vào hệ thống điều phối của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người. Việc phân bổ tạng dự kiến được thực hiện theo thuật toán của hệ thống này. Đối với tạng từ người hiến sống, dự thảo vẫn yêu cầu người nhận tạng nước ngoài phải có quan hệ huyết thống trực hệ hoặc họ hàng trong phạm vi ba đời với người hiến.

Tuy nhiên, Việt Nam đang thiếu tạng đến mức nào? Theo số liệu Bộ Y tế được công bố vào tháng 10/2026, từ năm 1992 đến tháng 3/2026, Việt Nam đã thực hiện 11.187 ca ghép tạng. Riêng tại Bệnh viện Nhi Trung ương, mỗi năm có hơn 20 trẻ cần ghép gan và khoảng 40 trẻ cần ghép thận. Đây mới chỉ là số liệu của một bệnh viện, chưa nói đến nhu cầu trên toàn quốc.

Đằng sau những con số ấy là những bệnh nhân phải sống phụ thuộc vào máy móc, những người chạy thận nhiều năm, những gia đình ngày ngày chờ một cuộc điện thoại báo có tạng phù hợp. Có những người chờ mãi không được, bởi người hiến không có, nguồn tạng quá ít, còn thời gian thì không chờ đợi ai.

Trong hoàn cảnh đó, nguồn tạng hiến không đơn thuần là một nguồn lực y tế có thể mở rộng tùy ý. Mỗi quả thận, lá gan hay trái tim được hiến tặng đều là một cơ hội sống vô cùng quý giá. Đằng sau nó là quyết định nhân đạo của một con người và gia đình họ, chứ không phải một món hàng để phân phối theo nhu cầu thị trường.

Vậy khi nguồn cung còn thiếu, việc mở rộng đối tượng được quyền đăng ký chờ ghép cho người nước ngoài có thật sự hợp lý không?

Nếu người nước ngoài được đưa vào cùng danh sách chờ quốc gia, họ sẽ được xếp thứ tự như thế nào so với bệnh nhân Việt Nam? Người bệnh nào được ưu tiên khi có hai trường hợp cùng mức độ khẩn cấp, cùng chỉ số tương thích? Thời gian chờ có được tính từ lúc đăng ký hay từ lúc được xác nhận đủ điều kiện y khoa? Có cơ chế nào bảo đảm người Việt Nam không bị đẩy xuống phía sau bởi những bệnh nhân nước ngoài có điều kiện kinh tế tốt hơn?

Đó là những câu hỏi cần được trả lời bằng quy định cụ thể, chứ không thể chỉ giải thích chung chung rằng mọi người đều được phân bổ theo thuật toán.

Một thuật toán dù hiện đại đến đâu cũng chỉ công bằng khi những tiêu chí đầu vào và nguyên tắc vận hành của nó công bằng, minh bạch và có thể kiểm tra độc lập.

Còn câu chuyện người Trung Quốc thì sao? Chúng ta không có đủ bằng chứng để khẳng định đề xuất này được xây dựng nhằm phục vụ người Trung Quốc, càng không thể kết luận rằng Việt Nam đang chuẩn bị trở thành một điểm đến cho hoạt động mua bán nội tạng xuyên biên giới. Nhưng chúng ta hoàn toàn có quyền đặt ra câu hỏi: Người nước ngoài được nhắm đến là ai?

Trung Quốc là một trường hợp đặc biệt cần được nhắc đến khi bàn về vấn đề này. Trong nhiều năm, cộng đồng quốc tế bày tỏ lo ngại sâu sắc về tình trạng cưỡng bức thu hoạch nội tạng ở Trung Quốc, đặc biệt liên quan đến những người bị giam giữ vì lý do chính trị và tín ngưỡng. Những cáo buộc này đã được nhiều tổ chức quốc tế và các chuyên gia độc lập điều tra, thảo luận. Tuy nhiên, chính quyền Trung Quốc bác bỏ cáo buộc cưỡng bức thu hoạch nội tạng.

Một trong những vấn đề khiến thị trường ghép tạng quốc tế trở nên nhạy cảm là sự chênh lệch giữa nhu cầu ghép tạng và nguồn cung hiến tặng tự nguyện. Khi người bệnh có tiền nhưng không thể tìm được tạng phù hợp trong nước, họ có thể tìm đến những quốc gia có hệ thống kiểm soát lỏng lẻo hơn. Đó chính là một trong những nguy cơ của cái gọi là du lịch ghép tạng. Việt Nam không thể xem nhẹ nguy cơ này.

Điều đáng chú ý là nguy cơ mua bán tạng và ghép tạng du lịch không phải là chuyện do người dân tự tưởng tượng ra. Ngay từ năm 2021, tại một hội thảo do Bộ Y tế tổ chức, các chuyên gia đã cảnh báo về tình trạng mua bán tạng trá hình, làm giả giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người hiến và người nhận, thậm chí có trường hợp cơ sở y tế biết nhưng vẫn nhắm mắt thực hiện.

Giáo sư Trần Ngọc Sinh, khi đó là Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Ghép tạng Việt Nam, đã cảnh báo rằng, việc mua bán tạng có thể đe dọa những thành tựu của ngành ghép tạng.

Vậy mà năm 2026, khi chính những nguy cơ ấy vẫn cần được kiểm soát chặt chẽ, dự thảo luật lại đề xuất mở rộng đối tượng được đăng ký chờ ghép sang người nước ngoài.

Không phải cứ mở rộng quyền tiếp cận là sai. Một người nước ngoài sinh sống lâu dài, làm việc, đóng thuế và có cuộc sống gắn bó với Việt Nam cũng là một con người cần được đối xử nhân đạo. Không ai nên bị tước bỏ cơ hội sống chỉ vì quốc tịch của mình. Nhưng quyền được chăm sóc y tế không đồng nghĩa với quyền đương nhiên được tiếp cận một nguồn tài nguyên y tế khan hiếm của một đất nước khác. Đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.

Điều đáng lo hơn nữa là niềm tin của người dân. Muốn người dân tự nguyện hiến tạng, trước hết Nhà nước phải chứng minh rằng nghĩa cử ấy được bảo vệ tuyệt đối, rằng không ai có thể biến cái chết của một người thành cơ hội kiếm tiền, rằng không có chuyện người giàu được ưu tiên sống hơn người nghèo, người nước ngoài được ưu tiên hơn người trong nước.

Trong khi đó, ngay tại phiên thảo luận về dự thảo luật ngày 21/10/2026, đại biểu Quốc hội Trần Thị Nhị Hà đã đề nghị kiểm soát nguy cơ thương mại hóa hoạt động hiến, ghép tạng; xây dựng cơ chế giám sát độc lập, lưu vết quá trình phân bổ và kiểm soát hoạt động môi giới xuyên biên giới, đặc biệt là du lịch ghép tạng.

Như vậy, ngay cả các đại biểu Quốc hội cũng nhìn thấy những lỗ hổng và nguy cơ cần phải xử lý. Vậy tại sao việc mở rộng đối tượng nhận tạng lại được đưa ra khi những cơ chế bảo vệ và giám sát vẫn còn là vấn đề phải tiếp tục hoàn thiện?

Đặc biệt, dự thảo lần này còn đề xuất mở rộng nguồn hiến từ trẻ em, bổ sung việc lấy tạng từ người chết tuần hoàn và điều chỉnh nhiều vấn đề liên quan đến hiến, ghép. Mỗi chính sách đều liên quan trực tiếp đến quyền tự quyết đối với cơ thể con người. Nếu những quy định này không được xây dựng với các hàng rào bảo vệ đủ mạnh, hậu quả có thể vượt xa những gì người soạn thảo dự liệu.

Cần lưu ý rằng, hiến tạng là một nghĩa cử nhân đạo, không phải một ngành kinh doanh. Người dân có quyền được biết tạng hiến được lấy từ đâu, ai được nhận, căn cứ nào quyết định thứ tự ưu tiên và ai chịu trách nhiệm nếu xảy ra sai phạm.

Cũng cần công khai quốc tịch, số lượng và nhóm đối tượng người nước ngoài dự kiến được hưởng chính sách, lý do cần mở rộng, cũng như đánh giá tác động đối với bệnh nhân Việt Nam. Không thể lấy hai chữ nhân đạo làm câu trả lời cho tất cả những thắc mắc chính đáng.

Và nếu mục tiêu là thu hút du lịch y tế, phát triển dịch vụ ghép tạng để kiếm ngoại tệ thì càng phải nói rõ. Một quốc gia có thể phát triển du lịch chữa bệnh, nhưng không thể biến nguồn tạng hiến tự nguyện của người dân thành lợi thế cạnh tranh để thu hút khách hàng quốc tế.

Người Việt Nam đang chờ được ghép tạng. Những đứa trẻ đang chờ một lá gan, một quả thận để tiếp tục sống. Những bệnh nhân nghèo đang phải chạy đua với thời gian. Họ cần được bảo đảm cơ hội sống trước khi Nhà nước tính đến việc mở rộng danh sách chờ cho những người khác.

Tôi không phản đối việc cứu người nước ngoài. Tôi chỉ phản đối một chính sách thiếu minh bạch, thiếu đánh giá tác động và chưa chứng minh được rằng quyền lợi của người bệnh trong nước sẽ không bị ảnh hưởng.

Còn người nước ngoài là người nước nào? Có phải những người Trung Quốc đang tìm kiếm nguồn tạng bên ngoài biên giới của họ hay không? Nếu không, Bộ Y tế hãy công khai giải thích đối tượng, nhu cầu và cơ sở xây dựng chính sách. Đừng để người dân phải tự suy diễn trong một vấn đề liên quan đến sinh mạng con người.

Hiến đất, hiến máu, rồi đến hiến tạng. Còn người dân được bảo đảm điều gì trong tất cả những nghĩa vụ mang danh nghĩa cao đẹp đó?

Một chính sách nhân đạo không thể chỉ được đánh giá bằng số người có cơ hội được cứu sống, mà còn phải được đánh giá bằng việc nó bảo vệ những người yếu thế như thế nào.

Nếu chưa giải quyết được bài toán công bằng cho người bệnh Việt Nam, thì việc vội vàng mở rộng cánh cửa cho người nước ngoài quả thật khiến người ta phải đặt câu hỏi: Đây là chính sách vì sự sống, hay còn có một lộ trình nào khác mà người dân chưa được biết?

KHÔNG AI NÓI VỀ TRUMP HAY VÀ CHÍNH XÁC HƠN OBAMA (Dương Ngọc Hoài Linh lược dịch)

Dương Ngọc Hoài Linh: Không ai nói về Trump hay và chính xác hơn Obama

Dương Ngọc Hoài Linh lược dịch

31/10/2026

https://baotiengdan.com/2026/10/31/duong-ngoc-hoai-linh-khong-ai-noi-ve-trump-hay-va-chinh-xac-hon-obama/

Lời giới thiệu: Bài phát biểu của cựu Tổng thống Barack Obama hồi cuối tuần trước ở TP Cleveland, bang Ohio tại một buổi vận động cho hai ứng cử viên Sherrod Brown tranh ghế thượng nghị sĩ liên bang và Amy Acton tranh ghế thống đốc bang Ohio, đã gây bão trên mạng cả tuần qua. Sau đây là bài lược dịch của Dương Ngọc Hoài Linh về một phần bài phát biểu nói trên.

***

VIDEO :

Barack Obama’s Full Ohio Rally Speech: Trump Criticism, Rising Costs, Iran War | AC1Z

DRM News

OCT 24, 2026

“Hai năm trước, có rất nhiều người—dù không thích tính cách của ông ấy—nhưng họ cảm thấy bế tắc vì tình trạng lạm phát sau đại dịch COVID. Họ thấy giá cả tăng cao và nghe ông ấy đưa ra hàng loạt cam kết sẽ kiểm soát chi phí.

Và đó không phải lời hứa duy nhất. Ông ấy cũng hứa sẽ áp thuế quan để giảm thâm hụt ngân sách. Ông ấy hứa sẽ dừng kéo chúng ta vào những cuộc chiến không cần thiết. Ông ấy hứa sẽ thông qua một đạo luật chăm sóc sức khỏe tuyệt đẹp, đạo luật đẹp đẽ nhất giúp cuộc sống của mọi người tốt hơn.

Vậy hãy cùng xem: Những lời hứa đó đã diễn ra như thế nào? Chà, trước hết, nếu bạn từng nghĩ trước đây mọi thứ quá đắt đỏ, thì bạn biết gì không? Bây giờ mọi thứ còn đắt hơn nữa! Tiền thế chấp nhà đắt hơn, chi phí y tế đắt hơn, hóa đơn điện nước đắt hơn, lãi suất tăng lên. Và rồi giá xăng—4 đô một gallon, 5 đô một gallon, giá dầu diesel thì đã vượt mốc 6 đô.

Tôi muốn công bằng. Với tư cách là một cựu Tổng thống, tôi có thể nói với các bạn rằng đôi khi có những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của Tổng thống làm hỏng những kế hoạch được chuẩn bị kỹ lưỡng nhất. Điều đó vẫn xảy ra. Tổng thống không thể kiểm soát toàn bộ nền kinh tế. Nhưng trường hợp này thì không phải vậy. Trong trường hợp này, hành động của chính quyền hiện tại chịu trách nhiệm trực tiếp cho chi phí gia tăng. Vị Tổng thống hiện tại đã chọn đưa ra một loạt quyết định tồi tệ.

Quan trọng nhất, ông ấy quyết định bắt đầu một cuộc chiến không cần thiết mà không ai yêu cầu và không ai bầu cho điều đó cả. Đây là điều tôi hiểu rõ chút ít. Hãy nghĩ về cuộc chiến Iran này.

Lý do ban đầu là “Chúng ta sẽ vào đó và buộc họ từ bỏ chương trình hạt nhân, vũ khí hạt nhân”. Nhưng vấn đề là, Iran lúc đó không có vũ khí hạt nhân vì tôi đã thiết lập một thỏa thuận mà mọi người đều công nhận là đã ngăn họ có nhân hạt nhân, và tôi không cần phải bắn một quả tên lửa nào. Tôi chỉ cần sử dụng ngoại giao.

Ông ấy rút khỏi thỏa thuận, bắt đầu cuộc chiến này. 7 tháng sau, 6 tháng sau khi họ tuyên bố chiến thắng—vì hãy nhớ họ từng nói “Ồ, đây là cuộc chiến tuyệt vời nhất từng có, nó đang diễn ra rất tốt”—vậy 7 tháng sau, cuộc chiến đó ra sao rồi? Đồng minh và các căn cứ của chúng ta đã bị tấn công.

Người Mỹ đã thiệt mạng, hàng trăm người Mỹ bị thương. Chúng ta đã cạn kiệt kho tên lửa, và Iran giờ đây có quyền phủ quyết đối với Eo biển Hormuz, nơi dầu mỏ đi ra thị trường thế giới.

Đây là lý do giá dầu tăng. Không ai tranh cãi về điều đó. Đây là lý do giá dầu diesel tăng. Đây là lý do tại sao giá của hầu hết mọi thứ đều tăng.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng của các bạn lại tập trung hoàn toàn—chờ đã, đừng la ó. Không, không. Ông ấy rất tập trung vào những vấn đề “quan trọng” như đường viền hàm và nồng độ testosterone của binh sĩ, rồi phát trực tiếp các buổi thi hành án, vì ông ấy nghĩ đó là cách nuôi dưỡng tinh thần chiến binh nam tính.

Các bạn nghĩ vị Bộ trưởng Quốc phòng này tốn bao nhiêu thời gian soi gương mỗi sáng? Ý tôi là, các bạn biết đấy, ông ấy vuốt ve mái tóc của mình vì chiến binh trông phải như thế! Đây không phải là những con người nghiêm túc. Họ không nghiêm túc. Và vấn đề là chính các bạn là người phải trả giá cho sự thiếu nghiêm túc của họ.

Giá dầu không phải lý do duy nhất khiến giá cả liên tục tăng. Còn có cả vụ thuế quan này nữa. Tổng thống hiện tại của chúng ta rất thích thuế quan. Cực kỳ thích! Ông ấy đã được cảnh báo ngay từ đầu: Khi áp thuế quan, người tiêu dùng là người trả tiền.

Bởi vì không chỉ những hàng hóa bạn dùng trực tiếp được nhập khẩu từ nơi khác, mà ngay cả chiếc xe bạn sản xuất ở Mỹ—họ có thể cần một linh kiện từ nơi khác, và đùng một cái có thuế áp lên nó, thế là giá tăng. Ông ấy đã được cảnh báo về điều đó. “Không, không, không, không phải vậy đâu. Điều này sẽ rất tuyệt, mọi thứ sẽ tốt đẹp.” Không, đó không phải là những gì đã xảy ra.

Trên thực tế, thuế quan đã góp phần làm tăng giá cả. Và cuộc chiến thương mại lớn mà ông ấy đang khơi mào lại là với “đế chế tội lỗi” lừng danh: Canada! Canada!

Ý tôi là, đó là những người đã cho chúng ta si-rô phong và danh hài Martin Short. Người Canada là những người thân thiện nhất. Họ quá tốt bụng. Họ giống như những người hàng xóm thân thiện ở phía Bắc, vậy mà ông ấy lại đi gây chuyện với họ.

Và thay vì giảm thâm hụt ngân sách như ông ấy hứa bằng khoản thuế quan này, giờ đây chúng ta đang gánh khoản nợ lên tới 40 nghìn tỷ đô la. 40 nghìn tỷ! Giờ đây, các bạn sẽ nghĩ rằng với tất cả những gì đang diễn ra, vị Tổng thống hiện tại ít nhất cũng phải thông qua một đạo luật nào đó để hạ giá thành.

Các bạn sẽ nghĩ thế, đúng không? Nhưng dự luật duy nhất có ý nghĩa mà họ thông qua trong hai năm qua lại là khoản giảm thuế trị giá hàng nghìn tỷ đô la mà phần lớn mang lại lợi ích cho những người giàu nhất nước Mỹ.

Bây giờ, tôi có nghe lập luận rằng Tổng thống đã làm một số việc mọi người muốn, như thắt chặt biên giới. Và các bạn biết gì không? Tôi tin rằng chúng ta cần đảm bảo biên giới trật tự và an ninh, và những ai muốn đến đây phải thực hiện một cách hợp pháp.

Thực tế, khi tôi làm Tổng thống, tôi đã bị một số đồng minh Đảng Dân chủ chỉ trích vì tăng cường thực thi pháp luật ở biên giới. Nhưng tôi không nhớ có ai đi vận động tranh cử bằng cách gửi các mật vụ đeo mặt nạ chạy rầm rầm trên đường phố của chúng ta.

Tôi không nhớ có ai nói về việc những công dân chấp hành pháp luật bị bắt giữ, giam cầm hay bị bắn. Chúng ta không yêu cầu điều đó. Đó không phải là những gì chúng ta phải làm để kiểm soát biên giới.

Vì vậy, khi nhìn lại tất cả những điều này, bảng tổng kết các lời hứa, mọi thứ đã không diễn ra như chúng ta kỳ vọng—dù tôi phải nói thật là tôi đã lường trước được.

Và hãy trung thực xem, có ai thực sự nghĩ gã ở Nhà Trắng lúc này dành toàn bộ thời gian để suy nghĩ về những vấn đề này không? Ý tôi là, không biết các bạn có chú ý không, nhưng ông ấy có vẻ rất tập trung vào việc sửa sang nhà cửa.

Ông ấy nên xuất hiện trên kênh HGTV thì hơn! Gã đó đang xây một phòng khiêu vũ còn lớn hơn cả Nhà Trắng. Ông ấy đã trải bê tông lên Vườn Hồng, đặt một bãi đáp trực thăng ở Bãi cỏ phía Nam, và mạ vàng khắp mọi nơi!

Có chuyện gì với vàng thế nhỉ? Cái gì cũng mạ thêm vàng! Ông ấy làm cho Nhà Trắng trông như thể Saddam Hussein vừa mở một nhà hàng Cheesecake Factory vậy—vàng ở khắp mọi nơi. Thật là “đẹp đẽ”!

VIDEO :

Obama: ‘He’s Got The White House Looking Like Saddam Hussein Opened A Cheesecake Factory’

Forbes Breaking News

301,928 views Oct 24, 2026

Nên rõ ràng ông ấy không tập trung vào việc giảm giá cả cho các bạn. Giờ đây, ngoài việc sửa nhà, có một thứ mà ông ấy dường như rất tập trung: Làm thế nào để làm giàu cho bản thân, gia đình và bè phái của mình. Chỉ cần nhìn vào vài tuần qua.

Chúng ta có một Đại sứ Mỹ tống tiền nhà tài trợ để trả hóa đơn thẻ tín dụng 100.000 đô la. Sau đó chúng ta biết được có một tỷ phú Venezuela muốn được ân xá, đã trả cho một trong những luật sư riêng của Trump 50 triệu đô la để làm cố vấn pháp lý tại một công ty mà không ai biết là công ty gì, và rồi kỳ diệu thay, ông ta nhận được lệnh ân xá! Từ trên trời rơi xuống!

Và văn hóa này được thiết lập từ cấp cao nhất. Chúng ta chưa từng thấy một vị Tổng thống nào giỏi giang một cách trơ tráo trong việc lừa đảo trên từng đồng tiền thuế của các bạn đến vậy.

Chưa từng thấy một vị Tổng thống nào quyết tâm bán đứng các sự ưu ái và tống tiền người khác như thế. Chúng ta đã mất đếm tất cả các thương vụ ông ấy và gia đình đã làm, từ tiền ảo meme cho đến các hợp đồng do người dân nộp thuế chi trả cho các công ty của con cái ông ấy.

Và đây là một người đã trở nên giàu có thêm hàng tỷ đô la khi tại vị. Và nhân tiện, điều này không có gì phải bàn cãi. Tôi không tự nghĩ ra, tất cả đều ở đó.

Và không một người thuộc Đảng Cộng hòa nào trong Quốc hội làm bất cứ điều gì để ngăn chặn nó—John Husted không, và không một ai trong phe Cộng hòa có tên trên lá phiếu ở Ohio này làm điều đó.

Hầu hết họ đã ủng hộ ông ấy trên mọi chặng đường. Thế các bạn có nhớ toàn bộ cái gọi là “dọn sạch đầm lầy” không? Thứ duy nhất bị hút sạch là Hồ Phản chiếu (Reflecting Pool) ở National Mall sau khi một hợp đồng không qua đấu thầu làm hỏng hết cả lên, rồi họ quay sang đổ lỗi cho một vận động viên Olympic 3 lần tham dự và nói ông ấy đã phá hoại nó.

Được rồi, ý tôi là danh sách này có thể kéo dài mãi. Và đây là phần cay đắng: Dù thích hay không—hãy nhìn nhận thực tế một chút—chúng ta vẫn còn 2 năm nữa với chính quyền này. Chờ đã, ý tôi là hệ thống chính quyền của chúng ta vận hành như vậy.

Nhưng các bạn biết gì không? Chúng ta không bị mắc kẹt với một Quốc hội nhu nhược và các Thống đốc Đảng Cộng hòa—những người đang tiếp tay cho sự vô pháp, sự cẩu thả, sự tàn nhẫn và sự thờ ơ đối với người lao động. Chúng ta không bị mắc kẹt với điều đó.

Chúng ta không bị mắc kẹt với những kẻ đang tiếp tay cho các chính sách móc thêm tiền từ phiếu lương của các bạn, cắt giảm dịch vụ y tế và đẩy giá cả lên cao. Chúng ta không bị mắc kẹt.

Cuộc bầu cử này là cơ hội tốt nhất cuối cùng để chúng ta ít nhất là kiểm soát lại một số hành vi ngớ ngẩn của chính quyền này. Đó chính là bộ ngắt điện trong hệ thống. Chúng ta cần gạt chiếc cầu giao đó!

Chúng ta cần bắt đầu mang lại trách nhiệm giải trình cho chính quyền này. Và điều quan trọng không kém, chúng ta cần bắt đầu cho người dân Mỹ—những người đang khao khát giải pháp—thấy sự lãnh đạo thực sự trông như thế nào, những kế hoạch cụ thể giúp hạ chi phí, làm cho chăm sóc y tế giá rẻ hơn, làm cho nhà ở vừa túi tiền hơn và kiểm soát hóa đơn điện nước trông như thế nào.

Chúng ta không thể chỉ phản đối hành vi của chính quyền này. Chúng ta phải bắt đầu cho họ thấy một tương lai ở phía bên kia của chính quyền này có thể trông ra sao.”