Minh
Anh - RFI
Đăng
ngày: 04/11/2026 - 13:38 - Sửa đổi ngày: 04/11/2026 - 13:47
Thất
bại nặng nề của đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 03/11/2026, đã đặt
tổng thống Mỹ Donald Trump trong tình thế « con vịt què » (lame duck)
vào hai năm cuối của nhiệm kỳ. Ông Trump đã có giọng điệu hòa giải đáng ngạc
nhiên sau chiến thắng áp đảo của đảng Dân Chủ. Theo giới quan sát, điều đó
không đồng nghĩa với việc ông sẽ trở nên thụ động. Donald Trump đã sớm chuẩn bị
cho một cuộc đối đầu kéo dài và gay gắt với một lưỡng viện do đảng Dân Chủ kiểm
soát.
Tổng
thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại khu
Đài tưởng niệm Lincoln, ở Washington, DC, Mỹ, ngày 02/11/2026. REUTERS -
Jonathan Ernst
Đúng như phong cách chính trị quen thuộc : « Thắng lợi là nhờ ta, còn
thua là do kẻ khác », Donald Trump không nhận trách nhiệm về thất bại bầu
cử. Ông còn cho rằng nếu tên ông xuất hiện trên lá phiếu, đảng Cộng Hòa đã có
thể giành chiến thắng dễ dàng. Dù vậy, ông cũng đã chúc mừng đảng Dân Chủ và
tuyên bố sẵn sàng hợp tác. Nhưng khi đăng bức ảnh chiếc mũ bóng chày màu đỏ với
dòng chữ « VETO » (nghĩa là phủ quyết), Donald Trump cũng nhắc nhở đảng
Dân Chủ rằng với quyền lực hành pháp có trong tay, ông có thể cản trở bất kỳ dự
luật mới nào của phe đối lập trong tương lai.
Trên
thực tế, Donald Trump đã chuẩn bị từ sớm cho giai đoạn « sống chung »
với Quốc Hội đối lập. Theo các nguồn tin của AFP, chính quyền Trump đã xây dựng
kế hoạch sử dụng các sắc lệnh hành pháp nhằm thúc đẩy những chính sách nhập cư
cứng rắn của ông như những gì ông đã làm trong 100 ngày đầu tiên của nhiệm kỳ.
Chỉ trong vòng hai năm, Donald Trump điều hành chính phủ, phớt lờ vai trò Quốc
Hội mà đảng Cộng Hòa của ông chiếm đa số và ký gần 300 sắc lệnh. Một xu hướng
hành động đơn phương và đặt các định chế trước « sự đã rồi ».
Theo
báo Le Monde, điều này báo hiệu một giai đoạn căng thẳng giữa Nhà Trắng và Quốc
Hội. Những chủ đề như ngân sách liên bang, viện trợ quân sự cho Israel và
Ukraina, chính sách y tế cũng như các chiến dịch chống tội phạm ma túy (ở vùng
biển Caribê) rất có thể trở thành chủ đề nóng, gây xung đột. Đảng Dân Chủ chỉ
có thể vượt qua được quyền phủ quyết của tổng thống với điều kiện phải có được
2/3 số phiếu ủng hộ của lưỡng viện.
Lệnh
ân xá: Tiền lệ từ thời Biden
Tuy
nhiên, lĩnh vực được cho nhạy cảm nhất sẽ là các cuộc điều tra của Hạ Viện do đảng
Dân Chủ kiểm soát nhắm vào người thân của tổng thống và nhiều thành viên cao cấp
chính phủ chẳng hạn như bộ trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth. Chỉ có điều, ông
Trump có thể dựa vào một đặc quyền khác : Lệnh ân xá tổng thống. Ông Trump
có thể ban hành một đợt ân xá quy mô lớn nhằm bảo vệ người thân.
Đây
là một tiền lệ đặc biệt do chính tổng thống đảng Dân Chủ Joe Biden tạo ra, khi
ân xá « phòng ngừa » cho các thành viên trong gia đình và nhiều nhân
vật chính trị trước khi hết nhiệm kỳ. Có khác chăng là Joe Biden đã không tự ân
xá mình, trong khi ông Trump nhiều lần tuyên bố ông có quyền tự ân xá và coi
đây là một trong những đặc quyền quan trọng nhất của chức vụ tổng thống.
Cuối
cùng, theo AFP, chính sách đối ngoại là lĩnh vực duy nhất mà các tổng thống Mỹ ở
giai đoạn « vịt què » vẫn nắm giữ quyền lực rất lớn. Donald Trump có
thể tái khởi động các chiến dịch quân sự quy mô lớn chống Iran mặc dù ông tuyên
bố đang tìm kiếm một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột. Trong hồ sơ Ukraina,
ông vẫn sẽ tiếp tục gây áp lực buộc Kiev phải chấp thuận một thỏa thuận với
Matxcơva, vào lúc cuộc đàm phán ba bên Nga-Mỹ-Ukraina được dự kiến diễn ra vào
tuần tới.
Nhìn
chung, thắng lợi của đảng Dân Chủ là mang đậm ý nghĩa biểu tượng. Quyền hạn của
ông Trump vẫn sẽ không suy suyễn đáng kể. Nhưng trên trường quốc tế, thất bại nặng
nề của đảng cầm quyền ít nhiều cũng làm sứt mẻ uy tín của ông Trump. Ảnh hưởng
của ông đối với những nhà lãnh đạo mà ông coi là các đối trọng quyền lực, như
chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tổng thống Nga Vladimir Putin có thể bị suy
giảm. Kết quả bầu cử cay đắng này diễn ra chưa đầy hai tuần trước thời điểm ba
nguyên thủ có khả năng gặp nhau bên lề thượng đỉnh Diễn đàn APEC ở Trung Quốc
vào cuối tháng 11/2026.
Theo
AFP, ông Trump cũng có thể chọn cách giảm bớt đối đầu và tập trung vào chủ đề
ưa thích nhất : Để lại dấu ấn cụ thể của mình tại Washington từ việc cải tạo
hồ phản chiếu tại đài tưởng niệm Lincoln hay phòng khiêu vũ khổng lồ trị giá
400 triệu đô la trong khuôn viên Nhà Trắng !
----------------------------
Các
nội dung liên quan
Kết
quả bầu cử giữa kỳ Mỹ có thể tác động ra sao đến xung đột Mỹ - Iran ?
PHÂN
TÍCH
Quốc
tế
Bầu
cử giữa kỳ : Donald Trump « chấp nhận kết quả » nhưng không thừa nhận thất bại
cá nhân
BẦU
CỬ GIỮA KỲ MỸ 2026
Quốc
tế
Bầu cử giữa
kỳ tại Mỹ: Phe Donald Trump thất bại, đảng Dân Chủ kiểm soát Quốc Hội lưỡng viện
BẦU
CỬ GIỮA KỲ MỸ 2026
Quốc
tế