Tuesday, 13 October 2026

MỌI CON ĐƯỜNG ĐỀU DẪN ĐẾN ‘CON BÒ SÁT’ PUTIN (Trúc Phương / Người Việt)

 



 

 

 

 

Mọi con đường đều dẫn đến ‘con bò sát’ Putin

Trúc Phương/Người Việt

October 12, 2026 : 6:41 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/moi-con-duong-deu-dan-den-con-bo-sat-putin/  

 

Năm 2019, (cựu) Chủ Tịch Hạ Viện Nancy Pelosi từng nói thẳng vào mặt Trump: “Với ông, mọi con đường đều dẫn đến Putin.” Điều đó ngày càng rõ ràng. Một khung hình mạ vàng Putin (và Tập Cận Bình) hiện được treo trang trọng trong Tòa Bạch Ốc. Putin được mời đến Mỹ dự hội nghị G-20 vào giữa Tháng Mười Hai. Giám Đốc FBI Kash Patel sắp sang Kremlin mà chẳng ai biết để làm gì…

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/BL-Trump-Hon-Putin-1536x1025.jpg

Biếm họa “nụ hôn” Trump và Putin trên đường phố Berlin, Đức, hồi Tháng Sáu, 2026. (Hình minh họa: Odd Andersen/AFP via Getty Images)

 

Tất cả cho thấy Trump thật sự đang trở thành tài sản chính trị mà Putin – “một con bò sát,” như cách nói của Thượng Nghị Sĩ John Kennedy (Cộng Hòa-Louisiana) – lợi dụng dễ dàng như bỏ đồ chơi vào túi.

 

Khi tổng thống Mỹ phục vụ nước Nga

 

Ngày 17 Tháng Chín, 2026, chủ tịch danh dự Ủy Ban Đối Ngoại Hạ Viện, Michael McCaul (Cộng Hòa-Texas), tổ chức họp báo với sự tham dự của nghị viên hai đảng và hai viện Quốc Hội, sau khi Hạ Viện thông qua “Đạo Luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026” với tỷ lệ 262-159. Tại buổi họp báo, Michael McCaul nói: “Hôm nay thật sự là ngày tuyệt vời đối với Ukraine. Một ngày tuyệt vời cho tự do và dân chủ… Dự luật này sẽ làm tê liệt cỗ máy chiến tranh của Nga và buộc Putin phải ngồi vào bàn đàm phán…”

 

Dự luật trên cho phép tổng thống Mỹ áp thuế 100% nhằm vào những quốc gia mua nhiều dầu hoặc khí đốt nhất của Nga; áp đặt các biện pháp trừng phạt lên giới chức, doanh nhân và các tổ chức tài chính của Nga. Thượng Nghị Sĩ Darline Graham – em của Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham (chết ngày 11 Tháng Bảy, 2026), nói rằng dự luật sẽ giúp “tăng lợi thế đàm phán cho tổng thống”…

 

Chỉ ba tuần sau, cái gọi là “tăng lợi thế đàm phán” đã thể hiện ở việc Trump đột ngột thông báo Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt việc Nga bán diesel ra thị trường toàn cầu, áp dụng từ nay đến Tháng Tư, 2027. Trên Truth Social, Trump cho biết Nga sẽ “ngay lập tức” cung cấp hơn 300,000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và thế giới; rằng Nga đồng ý cung cấp thêm 500,000 tấn vào Tháng Mười Một, và sau đó là “một triệu tấn trong thời gian tiếp theo.”

 

Trên Truth Social, Trump viết: “Nhờ vào sự KIỂM SOÁT HOÀN TOÀN của chúng ta đối với Eo biển Hormuz và thông báo tuyệt vời này về năng lượng Nga, giá dầu diesel cho người dân Mỹ và cả thế giới sẽ GIẢM MẠNH, Ở MỨC KỶ LỤC VÀ NHANH CHÓNG!”

 

Đừng vội mừng. Điều đó sẽ không xảy ra. Trên thực tế, 300,000 tấn chỉ tương đương 2.2 triệu thùng. Để hình dung con số này “như muối bỏ bể” đến mức nào, hãy xem xét vài dữ liệu. Theo OPIS (thuộc Dow Jones Energy), mỗi ngày trong năm 2025, thế giới tiêu thụ 28 triệu thùng dầu diesel và các sản phẩm chưng cất khác. Trước khi xảy ra cuộc chiến Iran, trung bình mỗi ngày có 3.6 triệu thùng sản phẩm dầu mỏ tinh chế được vận chuyển qua eo biển Hormuz.

 

Bản thân Mỹ là một trong những quốc gia sản xuất và xuất cảng diesel lớn nhất thế giới. Các nhà máy lọc dầu Mỹ sản xuất khoảng 5.2 triệu thùng diesel mỗi ngày, trong khi mức tiêu thụ của người dân Mỹ là khoảng 3.7 triệu thùng/ngày. Những tháng gần đây, xuất cảng của Mỹ đạt hơn 1.5 triệu thùng/ngày. Để so sánh, thỏa thuận mua diesel từ Nga của Trump (2.2 triệu thùng) chỉ tương đương lượng tiêu thụ của Mỹ trong khoảng 16 giờ và lượng sản xuất của Mỹ trong 10 giờ. Nói cách khác, nó không mang lại bất kỳ tác động nào đến việc giảm giá diesel tại thị trường Mỹ, vốn có nguyên nhân từ cuộc chiến Iran chứ không phải bởi các cuộc tấn công vào hệ thống cung cấp năng lượng Nga mà Ukraine thực hiện, như cách Trump đổ vấy một cách bừa bãi.

 

Động thái mở cửa hoạt động kinh doanh nhiên liệu cho Nga của Trump đang mang lại tổn thất kép cho Mỹ. Nó vừa giúp Nga có tiền để duy trì cuộc chiến Ukraine vừa làm Mỹ thêm phần khó khăn trong cục diện Iran, khi mà Moscow chưa bao giờ ngưng hỗ trợ Teheran về tình báo lẫn vũ khí. Ước tính, các công ty dầu khí Nga thu khoảng $4.5 tỷ từ thương vụ diesel với Trump. Trong khi đó, Reuters cho biết Nga có kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng thêm 27%, lên mức hơn $202 tỷ năm 2027.

 

Thỏa thuận của Trump với Putin hoàn toàn không mang lại lợi ích cho người tiêu dùng Mỹ nhưng là cái phao cứu sinh cho Putin. Với Ukraine, đây là hành động phản bội trắng trợn nhất của Trump. Từ lâu, Trump vẫn cố thuyết phục bộ máy an ninh quốc gia lẫn Quốc Hội rằng Nga không là mối đe dọa mà là nơi có vô vàn cơ hội. Các chuyến công du của hai “đặc phái viên hòa bình” Steve Witkoff và Jared Kushner sang Kremlin cũng chỉ nhằm móc nối làm ăn mà điều kiện duy nhất của Kremlin luôn là: Mỹ phải ép Ukraine kết thúc cuộc chiến.

 

Từ khi ngồi ghế tổng thống lần hai, Trump đã ngừng viện trợ Ukraine. Tuy nhiên, Mỹ vẫn cung cấp cho Ukraine thông tin tình báo quan trọng. Nếu có thể ép Trump cắt đứt nguồn tin tình báo cho Ukraine, Putin chắc chắn gây tổn hại nghiêm trọng đến năng lực chiến đấu của Ukraine. Thương vụ diesel của Nga chính là miếng mồi trong cái bẫy chuột như vậy. Thực tế cho thấy Trump dễ dàng đớp mồi. Ngày 11 Tháng Mười, tờ Kyiv Post cho biết Witkoff và Kushner dọa ngừng chia sẻ tin tình báo nếu Ukraine tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng Nga. Trump còn huỵch toẹt rằng Ukraine “cần có tổng thống mới.” Sự gan lì của Tổng Thống Volodymyr Zelensky ngày càng trở thành vật cản lớn nhất cho kế hoạch làm ăn của Trump.

 

Cái bóng Putin bao trùm những “sân sau” của Trump

 

Ngày càng lộ ra quá nhiều chuyện liên quan Trump và Putin. Món quà cưới xa hoa từ tỷ phú Nga Umar Kremlev tặng cho Donald Trump Jr là một ví dụ. Đầu Tháng Mười, hai cố vấn hàng đầu của Trump – James Blair và Chris LaCivita – thậm chí đến Republika Srpska (vùng lãnh thổ tự trị thuộc Bosnia và Herzegovina) để giúp vận động bầu cử. Nếu Srpska không phải là chính quyền thân Putin thì hẳn Trump không nhọc công như vậy.

 

James Blair từng là phó chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc và Chris LaCivita là nhân vật đồng quản lý chiến dịch tranh cử 2024 của Trump. Cả hai hiện làm việc tại MAGA Inc., siêu ủy ban hành động chính trị của Trump. The New York Times cho biết, chính quyền Republika Srpska đã chi hơn $4 triệu cho các nhà vận động hành lang và nhân sự có mối liên hệ với Trump kể từ đầu năm 2025. Tháng Tư, Trump Jr thậm chí đích thân đến Srpska; và Zeljka Cvijanovic, chính trị gia Srpska thân Nga, cũng gặp Chánh Văn Phòng Tòa Bạch Ốc Susie Wiles ngay tại Tòa Bạch Ốc vào Tháng Chín, 2026.

 

Chưa hết, theo điều tra của ICIJ (International Consortium of Investigative Journalists), cách đây không lâu, công ty Dynamic Frontier Holdings có trụ sở tại Texas đã mua lại Teghut – một trong những mỏ đồng lớn nhất Armenia. Theo luật, không bất kỳ công ty Mỹ nào được phép dính dáng Teghut, bởi cổ đông và chủ nợ chính của nó là Ngân Hàng VTB thuộc sở hữu nhà nước Nga, mà ngân hàng này lại nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ.

 

Tuy nhiên, ngày 3 Tháng Chín, Dynamic Frontier cho biết họ “nhận được sự cho phép từ Bộ Tài Chính Hoa Kỳ” để mua lại toàn bộ cổ phiếu và các khoản nợ chưa thanh toán của Teghut. Sự việc xuất phát từ căn nguyên thế này: Người quản lý Dynamic Frontier không ai khác hơn là Konstantin Sokolov, doanh nhân người Mỹ gốc Nga và là một trong những nhà tài trợ cho dự án phòng khiêu vũ Tòa Bạch Ốc.

Sokolov từng quyên góp $11 triệu cho MAGA Inc. năm 2025, chưa kể hơn một chục khoản quyên góp khác cho các chiến dịch tranh cử và tổ chức chính trị của Cộng Hòa. Cách đây vài tháng, Sokolov được bổ nhiệm làm chủ tịch một quỹ doanh nghiệp thuộc Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, có nhiệm vụ giám sát các khoản đầu tư tại Trung Á; và là cầu nối giữa Washington và Kremlin… Cần nhắc lại thêm, cuối Tháng Chín, Kirill Dmitriev – người đứng đầu quỹ tài sản quốc gia của Nga, đặc phái viên của Putin – đã đến Washington để làm việc với chính quyền Trump. Đây không phải lần đầu tiên Dmitriev đến Mỹ nhưng sự hiện diện của đương sự tại DC là điều hiếm thấy.

 

Đến giờ thì chẳng còn gì có thể “hiếm thấy” về cách Trump bán đứng nước Mỹ với giá rẻ mạt cho Putin (lẫn Tập Cận Bình). Ngày 10 Tháng Mười, viết trên X (Twitter), cựu Phó Tổng Thống Mike Pence chỉ trích gay gắt việc Trump tháo bỏ rào cản bán diesel của Nga, “qua đó tiếp thêm nhiên liệu cho cỗ máy chiến tranh của Putin;” và “tôi tin chắc nếu Putin thôn tính được Ukraine thì chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi quân đội Nga vượt qua ranh giới nào đó buộc quân đội chúng ta đối đầu trực tiếp với họ…”

 

Một ngày sau, ngày 11 Tháng Mười, trên trang cá nhân, cựu Dân Biểu Cộng Hòa Marjorie Taylor Greene “gửi thư” cho Trump: “…ÔNG là con rắn mà ông từng cảnh báo tất cả chúng tôi… Ông chưa bao giờ thực sự quan tâm việc đặt nước Mỹ lên trên hết hay làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại. Ông là hiện thân của nhà nước ngầm… và là kẻ đặt nước Mỹ xuống hàng cuối cùng. Và sai lầm của tôi là đã ủng hộ ông từ đầu.”

 

Hai năm từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc dường như là quá dài để Trump xoay sở cách phản bội Ukraine. Hai năm là thời gian đủ lâu để khiến Trump mất kiên nhẫn trong việc thay đổi chính sách nhằm phục vụ cho các đối thủ của nước Mỹ như Putin và Tập Cận Bình. Giờ là lúc Trump lộ mặt. Một người từng là phó tổng thống của Trump và một người từng thề phò Trump đến hơi thở cuối cùng đã nhìn ra điều đó. Còn ai nữa chưa thấy? [kn]










 


CÁI GIÁ CỦA ‘NGOẠI GIAO DIESEL’ (Hiếu Chân / Người Việt)

 



Cái giá của ‘ngoại giao diesel’

Hiếu Chân/Người Việt

October 13, 2026 : 7:22 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/cai-gia-cua-ngoai-giao-diesel/

 

Trong những ngày cuối tuần qua, dầu cặn (diesel) đã từ một loại nhiên liệu thiết yếu biến thành một đòn bẩy ngoại giao.

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/BL-Putin-Re-Trump-1536x1115.jpg

Con rể Tổng Thống Trump, ông Jared Kushner (trái) bắt tay Tổng Thống Nga Vladimir Putin (phải) tại Moscow hôm 5 Tháng Chín, 2026. (Hình minh  họa: Gavriil Grigorov/Pool/AFP via Getty Images)

 

Lo ngại giá diesel cao gây tổn hại cho đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ, chiều Thứ Sáu tuần trước, Tổng Thống Donald Trump đã quyết định dỡ bỏ lệnh cấm vận dầu khí Nga trong sáu tháng, cho phép nhập cảng diesel Nga, và đòi thay đổi tổng thống Ukraine. Ai có lợi, ai thiệt hại từ quyết định vội vã này?

 

Không hạ được giá xăng dầu

 

Ông Trump xuất phát từ một nhận định sai lầm rằng giá xăng dầu cao ở Mỹ là do Ukraine tấn công phá hoại các nhà máy lọc dầu của Nga chứ không phải là hậu quả cuộc chiến tranh do chính ông gây ra ở Iran, làm tắc nghẽn các eo biển Hormuz, Bab-el-Mandeb. Ông nhiều lần yêu cầu Ukraine ngừng tấn công cơ sở lọc dầu Nga nhưng Kiev phải hủy diệt nguồn tiền nuôi dưỡng chiến tranh xâm lược của Moscow. Dù vậy, Tổng Thống Volodymyr Zelensky tuyên bố Ukraine sẽ không tấn công nhà máy lọc dầu Nga nếu Nga cũng làm như thế với Ukraine.

 

Theo nhiều chuyên gia, cho phép Nga xuất cảng dầu diesel chẳng có tác động thực tế nào đến giá xăng dầu ở Mỹ như giải thích của ông Trump. Lý do đơn giản là Mỹ dư thừa dầu diesel, chẳng những không cần nguồn dầu Nga mà các công ty dầu Mỹ còn đang xuất cảng diesel ra thị trường thế giới, mỗi ngày khoảng 1.2 triệu-1.5 triệu thùng. Giá diesel được quyết định bởi thị trường thế giới, nơi nguồn cung sụt giảm do chiến cuộc Trung Đông làm cho dòng dầu thô bị tắc nghẽn, không phải do Mỹ thiếu dầu.

 

Bản thân Nga đang thiếu dầu và ông Vladimir Putin đã ra lệnh ngừng xuất cảng dầu diesel từ Tháng Bảy. Theo dữ liệu Tháng Chín của Cơ Quan Năng Lượng Quốc Tế (IEA), các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine đã làm sản lượng xăng của Nga giảm 20% so với năm 2025, sản lượng dầu diesel giảm 30%.

 

Nga còn đủ dầu để xuất cảng theo “thoả thuận” với Trump hay không là câu hỏi gây nghi ngờ sâu sắc. Thêm nữa, lô hàng diesel đầu tiên của Nga, khoảng 300,000 tấn tương đương 2.5 triệu thùng, cũng chỉ đủ cho cánh lái xe và nông dân Mỹ đốt cháy chưa đầy một ngày!

Đã có nhiều lời đồn đoán rằng, dầu diesel mà Nga sẽ bán ra thực chất là dầu của Iran, vận chuyển tới Nga qua biển Caspian nhằm tránh vòng vây của Hải Quân Mỹ ở vịnh Oman rồi nhờ tay Nga bán ra thị trường thế giới. Nếu đúng như vậy thì thỏa thuận diesel với Putin sẽ đem tiền về cho các giáo sĩ Hồi Giáo ở Tehran mua hỏa tiễn tấn công quân đội Mỹ ở Trung Đông; quả là đòn tự bắn vào chân mình!

 

Món quà cho đối thủ

 

Quyết định dỡ bỏ cấm vận Nga cũng vi phạm nghiêm trọng đạo luật Chấm Dứt Nhập Cảng Dầu Nga (The Ending Importation of Russian Oil Act – H.R. 6968) mà Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua Tháng Tám, 2022, sau khi Nga vô cớ tấn công Ukraine Tháng Hai năm đó. Đạo luật cấm nhập cảng vào Mỹ mọi loại nhiên liệu có nguồn gốc từ Nga cho đến khi: “Nga đạt được thỏa thuận rút quân và chấm dứt các hành động thù địch, được chính phủ độc lập của Ukraine chấp thuận; Nga không gây ra mối đe dọa quân sự trực tiếp nào đối với bất kỳ thành viên NATO nào; và Nga công nhận quyền của người dân Ukraine trong việc tự do lựa chọn chính phủ của mình.” Hiện Nga vẫn đang tấn công Ukraine và đe dọa NATO.

 

Sáng 13 Tháng Mười, 12 thượng nghị sĩ – sáu Dân Chủ và sáu Cộng Hòa – đã cùng gửi một lá thư tới ông Trump, yêu cầu ông hủy bỏ ngay thỏa thuận diesel với Putin và cảnh báo rằng thỏa thuận chỉ giúp Putin có tiền cho cuộc chiến chống lại Ukraine mà hầu như không giúp giảm giá nhiên liệu cho các gia đình Mỹ. “Thỏa thuận này là món quà dành cho đối thủ và là sự phản bội các đồng minh của chúng ta; nó cần phải bị hủy bỏ,” bức thư của các thượng nghị sĩ viết.

 

Kẻ hưởng lợi lớn nhất từ thương vụ diesel này là Tổng Thống Nga Putin. Báo The New York Times dẫn lời các chuyên gia năng lượng dự tính, thỏa thuận có thể mang lại $4 tỷ cho nền kinh tế Nga; còn nếu Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga như đòi hỏi của ông Trump, Nga còn thu lợi nhiều hơn nữa. Moscow tất nhiên dùng số tiền đó để nuôi bộ máy chiến tranh và hậu thuẫn Iran đánh Mỹ.

 

Nhát dao cho đồng minh

 

Tác động kinh tế của thỏa thuận có thể không đáng kể, nhưng hậu quả chính trị của nó đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng cho chính nước Mỹ. Rõ ràng, quyết định diesel của ông Trump là một nỗ lực hỗ trợ ông Putin, một nhát dao đâm vào lưng Ukraine ngay thời điểm người dân nước này đang nỗ lực hết mình để chống đỡ cuộc xâm lược. Đi xa hơn, nếu Mỹ ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine như lời đe dọa của Steve Witkoff và Jared Kushner  – hai đặc phái viên của ông Trump – và vận động các đồng minh Liên Âu ngừng cung cấp vũ khí và viện trợ cho Ukraine nếu Kiev tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng Nga thì đó có thể coi là một sự phản bội đồng minh hết sức trắng trợn, còn tệ hại hơn sự kiện Mỹ bỏ rơi Việt Nam Cộng Hòa dẫn tới miền Nam thất thủ Tháng Tư, 1975.

 

Bên cạnh thỏa thuận diesel, ông Trump còn quảng bá một quan điểm sai lầm rằng chính Tổng Thống Ukraine Zelensky là rào cản tiến trình hòa bình. Ông cáo buộc Kiev cản trở đàm phán do Hoa Kỳ dàn xếp, dù thực tế phía Ukraine đã nhiều lần đề xuất ngừng bắn, còn Nga chưa bao giờ đồng ý với lệnh ngừng bắn hay bất kỳ cuộc đàm phán thực chất nào. Hôm Thứ Bảy ông Trump thậm chí còn đề nghị Ukraine thay đổi lãnh đạo quốc gia.

 

“Zelensky lẽ ra đã có thể chấm dứt cuộc chiến này nhiều lần rồi, nhưng ông ấy cố tình không làm vậy. Các cuộc tấn công của ông ấy vào nhà máy lọc dầu Nga đang gây rắc rối cho thế giới, đặc biệt là với nông dân Mỹ. Đã đến lúc Ukraine cần một vị tổng thống mới,” ông Trump nói sau khi ông Zelensky lên tiếng phản đối thỏa thuận diesel Trump-Putin.

 

Ông Trump có thể mong muốn chiến tranh chấm dứt, hòa bình được vãn hồi. Nhưng ông cũng nên biết, Putin là người duy nhất có thể chấm dứt cuộc chiến ngay lập tức. Ông ta chỉ cần ra lệnh cho binh sĩ Nga ngừng bắn và rút quân thì chiến tranh kết thúc; còn Ukraine không thể ngừng bắn vì như vậy đất nước Ukraine sẽ bị thôn tính và số phận của họ bi thảm thế nào thì ai cũng biết. Dù đã tổn thất quá lớn, đã quá mệt mỏi nhưng người Ukraine không thể buông súng. Luật pháp của họ không cho phép bầu cử tổng thống mới trong thời gian chiến tranh.

 

Tiền trên hết?

 

Trong sự nghiệp chính trị của mình, ông Trump luôn dành nhiều sự nhân nhượng khó hiểu cho Putin và nước Nga, nhưng lần này thì ông đứng hẳn về phía quân xâm lược Nga để buộc Ukraine phải đầu hàng, cứu nền kinh tế Nga đang suy sụp dưới gánh nặng chiến tranh. Tại sao vậy?

 

Nhà bình luận sắc sảo Anne Applebaum của báo The Atlantic cho rằng, có lẽ mục đích cuối cùng của ông Trump là hoàn tất các thương vụ kinh doanh mà phía Nga được cho là đã thảo luận với các nhà đàm phán Mỹ cũng như những nhân vật khác trong vòng tròn thân cận của Trump. Các thương vụ này bao gồm dự án đường ống dẫn khí đốt Nord Stream, hoạt động khai thác khoáng sản ở Bắc Cực, các tài sản của Nga đang bị phong tỏa tại các ngân hàng Châu Âu, và nhiều vấn đề khác.

 

Nên để ý, dẫn đầu cuộc đàm phán Nga-Mỹ về Ukraine, về phía Washington không phải là các nhà ngoại giao kỳ cựu hay Ngoại Trưởng Marco Rubio mà là hai “đặc phái viên” chuyên ngành bất động sản Steve Witkoff và Jared Kushner; về phía Moscow không phải là Ngoại Trưởng Sergey Lavrov khét tiếng mà là Kirill A. Dmitriev, một doanh nhân Nga được đào tạo tại Stanford và Harvard, hiện là CEO của Quỹ Đầu Tư Nhà Nước Nga (Russian Direct Investment Fund – RDIF). Người Nga rất biết cách “làm việc” với chính quyền Trump; chiến tranh và hòa bình ở Ukraine là một “thương vụ lớn” để bàn bạc, đổi chác sao cho các tỷ phú hốt bạc trên xương máu của người Ukraine.

 

Cái giá chính trị không hề nhỏ

 

Khi ông Trump lún sâu vào vòng ảnh hưởng của Nga, các đồng minh truyền thống của Mỹ trong thế giới dân chủ tự do như Anh Quốc, Canada, Liên Âu sẽ nghĩ gì? Trước tiên, là nỗi thất vọng khi nhận ra thực tế: đừng trông cậy vào Hoa Kỳ, vào một chính quyền có thể bị mua chuộc.

 

Từ sau Đệ Nhị Thế Chiến, Nga là “đối thủ” số một của Mỹ, đến thời Trump bỗng trở thành đối tác thân thiết, ngược lại những “chiến hữu” từng chung chiến hào với Mỹ như Canada nay bỗng trở thành kẻ lạm dụng cần bị trừng phạt; tất cả chỉ do ý thích bốc đồng của một ông tổng thống Mỹ coi tiền bạc là trên hết. Đừng gọi đây là chính trị thực dụng (realpolitik) vì chính trị thực dụng vẫn có những nguyên tắc không thể coi nhẹ.

 

Ukraine đang thập phần nguy hiểm. Một ngày sau khi ông Trump công bố dỡ bỏ lệnh cấm xuất cảng dầu diesel của Nga, quân Nga đã trút bom điều khiển từ xa xuống thành phố Zaporizhzhia, giết chết 12 người trong đó có ba trẻ em và làm bị thương 14 người khác. Mười ba tỉnh khác của Ukraine cũng bị tấn công, nhiều nhà ở, cơ sở hạ tầng và đường sắt bị hư hại. “Nga xem mọi động thái nới lỏng sức ép cấm vận là tín hiệu cho phép họ tiếp tục chiến tranh,” theo nhận định của đại sứ Ukraine tại Việt Nam.

 

Nhưng Ukraine không thể buông súng. Các nền dân chủ vẫn có thể hợp tác mà không cần đến Mỹ. Ukraine sẽ tiếp tục chiến đấu và sẽ tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu Nga nhờ sự hỗ trợ từ bạn bè ở khắp nơi, nhờ thông tin tình báo từ Pháp, vũ khí từ Đức cùng các gói viện trợ quy mô lớn từ các nước Bắc Âu, Ba Lan… Trong hai năm qua, các nền dân chủ khắp thế giới đã xây dựng mối liên kết sâu sắc hơn về thương mại và an ninh với nhau cũng như với Ấn Độ và Mỹ Latinh mà không có vai trò của Mỹ. Giờ đây, họ lại có thêm một lý do nữa để củng cố những mối liên kết đó.

 

Ông Trump từng nói giá xăng dầu cao chỉ là “cái giá nhỏ phải trả” cho cuộc chiến ở Iran, nhưng với việc đứng về phía Putin, cái giá người Mỹ phải trả đã không còn nhỏ nữa. [kn]







TÒA BẠCH ỐC MUỐN KIMBERLY GUILFOYLE TỪ CHỨC ĐẠI SỨ SAU KHI CÓ TIN BÀ YÊU CẦU MỘT MẠNH THƯỜNG QUÂN CỦA TRUMP THANH TOÁN HÓA ĐƠN (Joseph Gedeon / The Guardian)

 



Tòa Bạch Ốc muốn Kimberly Guilfoyle từ chức Đại sứ sau khi có tin bà yêu cầu một mạnh thường quân của Trump thanh toán hóa đơn

Joseph Gedeon  -  The Guardian 

DCVOnline.net

Oct 13, 2026

https://dcvonline.net/2026/10/13/toa-bach-oc-muon-kimberly-guilfoyle-tu-chuc-dai-su-sau-khi-co-tin-ba-yeu-cau-mot-manh-thuong-quan-cua-trump-thanh-toan-hoa-don/

 

Tòa Bạch Ốc loan báo quyết định về chức vụ Đại sứ Mỹ tại Greece sau khi có tin Trump và Rubio vô cùng tức giận trước những cáo buộc.

 

https://i.guim.co.uk/img/media/3b918bb16b0e6fa4c813c7a194a49e197adcaa95/272_0_2143_1714/master/2143.jpg?width=1900&dpr=2&s=none&crop=none

Kimberly Guilfoyle và Marco Rubio tại Athens, Hy Lạp vào ngày 7 tháng 10 năm 2026. Ảnh: Louisa Gouliamaki/Reuters

 

Chính phủ Mỹ muốn Kimberly Guilfoyle rời chức Đại sứ Mỹ tại Greece, sau nhiều tuần xuất hiện những bản tin cho biết bà tìm cách yêu cầu một mạnh thường quân của Trump thanh toán hóa đơn để đổi lấy việc giúp người này tiếp xúc với những viên chức trong chính quyền.

 

Quyết định do Bạch Ốc loan báo vào sáng thứ Ba, chấm dứt sự nghiệp ngoại giao của một trong những đồng minh chính trị gắn bó lâu năm nhất với Trump. Mỹ có quyết định sau khi có tin Trump và Marco Rubio, Ngoại trưởng Mỹ, vô cùng tức giận trước những cáo buộc nói trên. Katie Zacharia, tân phát ngôn viên Bạch Ốc, tuyên bố trong buổi họp báo đầu tiên của bà hôm thứ Ba.

 

“Chúng tôi đã yêu cầu Đại sứ Guilfoyle từ chức. Bà là một nhân sự hết sức hữu ích cho toán công tác của chúng tôi, và chúng tôi chúc bà mọi điều tốt đẹp.”

 

Cáo buộc nghiêm trọng nhất, do nhật báo Wall Street Journal loan tin lần đầu hôm 8 tháng 10, liên quan đến mạnh thường quân Eric Deters.

 

Dẫn những tin nhắn trao đổi qua ứng dụng Signal, tờ báo cho biết vào tháng 7 năm 2025, chỉ vài ngày trước buổi điều trần để Thượng viện,chấp thuận, Guilfoyle đã thúc giục Deters thanh toán khoản nợ 100.000 Mỹ kim trên hóa đơn American Express của bà, đồng thời bảo đảm rằng khoản tiền chuyển đi sẽ không để lại dấu vết ở bất cứ đâu. Theo bản tin, bà viết: “Cưng yêu, làm ơn giúp em giải quyết việc này ngay hôm nay.”

 

Đổi lại, Guilfoyle đề nghị dùng ảnh hưởng của mình để can thiệp vào những rắc rối về thuế khóa và pháp lý của Deters. Bà cũng nói đã liên lạc với viên chức đứng đầu Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) và Bộ Tư pháp để giúp ông.

 

Deters còn cho biết trong nhiều năm, ông đã trả cho Guilfoyle khoảng 300.000 đô la Mỹ nhưng không nhận được “một chút ưu ái nào”. Khi trả lời đài MS NOW, ông nói yêu cầu nói trên “rõ ràng là một cuộc trao đổi có điều kiện”.

 

Wall Street Journal cũng loan tin Guilfoyle, vị hôn thê cũ của Donald Trump Jr., con trai trưởng của Trump, đã nhận những món quà và dịch vụ không đúng quy định, bị cáo buộc đã đe dọa một viên chức nước sở tại, đồng thời vận động cho quyền lợi của công ty Greece Aktor trong những dịp tiếp xúc chính thức.

 

Jesse Binnall, luật sư của Guilfoyle, cho biết thân chủ của ông phủ nhận tính xác thực của những tin nhắn nói trên.

 

Nhiệm kỳ của bà chấm dứt khi chưa đầy một năm.

 

© 2026 DCVOnline

Nếu đăng lại, xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích đăng lại bài từ DCVOnline.net”


Nguồn: Kimberly Guilfoyle asked to resign as ambassador after reports she asked Trump donor to pay bill | Joseph Gedeon | The Guardian | 13 Oct 2026

 

 





KHÔNG BIẾT THẾ GIỚI CÓ CHỊU NỔI THÊM HAI NĂM TRUMP HAY KHÔNG (Michael Harris / The Hill Times)

 



Không biết thế giới có chịu nổi thêm hai năm Trump hay không

MICHAEL HARRIS

DCVOnline.net

Oct 13, 2026

https://dcvonline.net/2026/10/13/khong-biet-the-gioi-co-chiu-noi-them-hai-nam-trump-hay-khong/

 

Sự mù quáng của một tỷ phú và giá xăng có thể rốt cuộc sẽ chấm dứt nhiệm kỳ đầy sóng gió của Donald Trump.

 

https://www.hilltimes.com/wp-content/uploads/2026/10/55573811932_3e92a2763d_3k.t6ac7d1e1.m2048.xZ7a2eW3W-e1791484027206.jpg.webp

Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong ảnh chụp ngày 5 tháng 10 năm 2026, luôn miệng ca tụng một nền kinh tế “phát triển bùng nổ” vốn không hiện hữu, đồng thời gọi cuộc khủng hoảng giá sinh hoạt là một trò “lừa bịp”. Ông cũng xem việc giá xăng tăng là chuyện “chẳng đáng bao nhiêu”. Nhưng những lời ấy khó thuyết phục nổi những gia đình có lợi tức thấp, phải mất cả tiếng đồng hồ lái xe đi làm mỗi ngày, theo nhận xét của Michael Harris. Ảnh: Tòa Bạch Ốc/Daniel Torok.

 

HALIFAX — Đủ rồi!

 

Chẳng có gì bảo đảm rằng thế giới có thể chịu đựng thêm hai năm nữa dưới quyền Tổng thống Mỹ

 

Donald Trump. Một con người nguy hiểm, có thể đã mất trí, đang ngồi ở chức vụ quyền lực nhất thế giới, và ngày càng lợi dụng quyền lực ấy để trút giận lên bất cứ ai chống đối ông ta.

 

Tâm trạng của Trump ngày càng tồi tệ, cũng như mức độ được lòng dân của ông ngày càng sa sút. Những con số thăm dò của ông lao dốc, trong khi ngay cả người trong đảng cũng lên tiếng chỉ trích. Đến Đảng Cộng hòa (GOP) cũng đã ngửi thấy mùi khói trong căn nhà chính trị của mình.

 

Cuộc chiến của Trump tại Iran lẽ ra phải chứng tỏ sức mạnh của Mỹ. Trái lại, nó cho thấy điều ngược lại: một nước Mỹ đang suy yếu. Hồi tháng Hai, Trump tiên đoán chỉ cần vài ngày là chiến thắng Iran. Vài tháng trôi qua, những dấu hiệu của một thảm họa đã hiện rõ trước mắt ông. Một số căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông đã phải đóng cửa, trong khi những đường tiếp tế mới để yểm trợ binh sĩ và thủy thủ ngày càng xa xôi, khó khăn và tốn kém. Trên thực tế, Mỹ đã bị đẩy ra khỏi tầm hoạt động hữu hiệu của hỏa tiễn trong khu vực. Nước Mỹ dưới thời Trump không còn khả năng bảo vệ đồng minh tại Trung Đông. Trái lại, Iran hiện đang chủ động tấn công.

 

Cuộc chiến bất hợp pháp tại Iran đã khiến Mỹ thất bại thảm hại cả về quân sự lẫn kinh tế. Eo biển Hormuz bị phong tỏa, đẩy giá nhiên liệu và thực phẩm lên cao đến mức những người ủng hộ Trump cũng phải điêu đứng. Một số người thậm chí đang nghĩ đến chuyện bỏ phiếu cho Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

 

Điều đáng kinh ngạc là một số cử tri từng bỏ phiếu cho Trump, quá mệt mỏi trước những cơn nổi giận và những lời lẽ đao to búa lớn của ông, có thể sẽ ở nhà vào tháng Mười Một, không đi bầu. Những người tình nguyện vận động cho Đảng Cộng hòa thậm chí không còn xuất hiện để gõ cửa từng nhà hay dựng bảng vận động như trước đây họ từng làm hết lòng cho Trump.

 

Hiện tượng được gọi là “dòng chảy ngầm màu đỏ”, do Trump gây ra, có thể nhấn chìm cả đảng Cộng Hòa. Một cử tri Trump tại Gobles, tiểu bang Michigan, nói với nhật báo The New York Times rằng ông không hiểu nổi vị tổng thống này:

 

“Ông ta nói chẳng ra đầu đuôi gì cả. Điều đó khiến tôi hoang mang, rồi tôi đâm chán ngấy và chẳng buồn nghe nữa.”

 

Không chỉ chật vật trên chính trường trong nước, Đảng Cộng hòa còn chứng kiến uy tín và sự ủng hộ dành cho Trump trên trường quốc tế ngày càng suy giảm. Khuynh hướng này bắt đầu từ khi Thủ tướng Mark Carney lên tiếng. Những người lãnh đạo thế giới từng tâng bốc, nịnh nọt Trump nay đã có người bắt đầu đứng lên phản đối ông.

 

Một thí dụ điển hình: Tại kỳ họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81, Ngoại trưởng Norway Espen Barth Eide bày tỏ mối lo ngại sâu sắc trong một cuộc phỏng vấn sau khi Trump suy tính đến chuyện “tiêu diệt hoàn toàn” Iran. Trong bài phát biểu tại Liên Hiệp Quốc, với giọng điệu điềm tĩnh và chừng mực, ông Eide tuyên bố:

 

“Đã đến lượt chúng ta đối mặt với những con quái vật của thời đại mình.”

 

Norway, một quốc gia nhỏ bé chỉ có 5,7 triệu dân, nằm trong số mười nước đóng góp tài chánh nhiều nhất cho Liên hiệp Quốc. Ông Eide nói rằng luật pháp quốc tế chỉ thực sự có ý nghĩa nếu được thi hành đối với mọi dân tộc, vào mọi lúc.

 

Thật khó tin, Trump đã được đề cử giải Nobel Hòa bình năm 2026, cùng với Carney và Giáo hoàng Leo XIV. Trump tiếp tục đổ lỗi cho Norway vì ông không được trao giải, dường như quên mất rằng Ủy ban Nobel tại Oslo hoạt động độc lập. Sự bất chấp sự thật của vị tổng thống này dường như không có giới hạn.

 

Carney, một trong những người chỉ trích Trump mạnh mẽ nhất trên trường quốc tế, đã không gặp Trump bên lề kỳ họp Liên Hiệp Quốc. Thay vào đó, trong bài diễn văn của mình, Carney đề nghị những nước giảm lệ thuộc vào sức mạnh của Mỹ. Cách ông lựa chọn từ ngữ thật đáng chú ý:

 

“Và con đường thay thế mà Canada cùng nhiều nước khác đang theo đuổi là chủ nghĩa hiện thực dựa trên những giá trị.”

 

Nước Mỹ nên suy ngẫm về những hệ quả từ nhận định của Carney. Chính vì Trump mà những quốc gia trên khắp thế giới đang thắt chặt quan hệ với một siêu cường khác: Trung Hoa.

 

Thay vì hàn gắn những mối quan hệ chính trị đã bị tổn hại nghiêm trọng, Trump lại công khai công kích Canada, đe dọa biến nước này thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ. Một số mục sư có ảnh hưởng tại Mỹ cũng ủng hộ việc Alberta ly khai. Elon Musk, người bạn tỷ phú ngàn tỷ của Trump, công khai kêu gọi Quebec, Alberta và Saskatchewan tách khỏi Canada.

 

Thật đúng là sự can thiệp chính trị không ai mong muốn vào công việc nội bộ của đất nước này, từ người giàu nhất thế giới, đồng thời cũng là kẻ ngạo mạn và trơ tráo nhất. Đáng buồn thay, những người chủ trương Alberta ly khai lại hoan nghênh sự ủng hộ ấy.

 

Musk còn đứng đầu Project Meridian, một dự án nghiên cứu tương lai của chiến tranh cho Ngũ Giác Đài. Thật khó tìm được người thích hợp hơn để đưa bộ máy chiến tranh khổng lồ ấy lên không gian!

 

Dưới chính quyền Trump, dường như đang diễn ra một chiến dịch gây ảnh hưởng nhằm chống lại Canada. Nhân viên biên phòng Mỹ sách nhiễu, gây khó dễ cho người Canada khi họ từ Mỹ trở về British Columbia. Thống đốc Florida tuyên bố muốn bãi bỏ thuế bất động sản cho dân địa phương, bằng cách tăng mạnh mức thuế vốn đã cao hơn đối với người Canada có bất động sản tại tiểu bang này.

 

Vị tổng thống ăn nói thô tục gần đây đã kêu gọi những người ủng hộ tại một cuộc vận động ở Vandalia, Ohio, hãy đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông bảo họ cứ tưởng tượng chính ông cũng có tên trên lá phiếu.

 

“Cứ ra ngoài và đi bầu. Nếu làm vậy, chúng ta sẽ thắng, và sẽ thắng lớn, và chúng ta sẽ nhét nó vô đít tụi nó.”

 

Tất cả những cuộc thăm dò đều cho thấy sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng Mười Một, chính đảng Cộng hòa mới là bên phải chịu đau đớn ê chề.

 

Trump đã điều hành nhiệm kỳ thứ hai tại Tòa Bạch Ốc tồi tệ đến mức nào? Có thể nói là thảm hại chưa từng thấy.

 

Thống đốc California Gavin Newsom kêu gọi áp dụng Khoản 4 Tu chính án thứ 25 của Hiến pháp Mỹ để truất phế Trump, với lập luận rằng tổng thống “bị bệnh tâm thần”, mất trí và nguy hiểm.

 

Để chứng minh, Newsom viện dẫn những lời đe dọa của Trump nhắm vào những thành phố lớn của California. Trong một cuộc vận động tranh cử tại Grand Island, Nebraska, Trump nói về Iran:

 

“Cứ để họ đánh Los Angeles. Cứ để họ đánh San Diego.”

 

Trong một diễn biến kỳ quặc, Trump cho rằng đó là cái giá nhỏ phải trả để bảo vệ nước Mỹ và thế giới khỏi chiến tranh.

 

Newsom đáp lại:

 

“Những lời phát biểu của Trump thật nguy hiểm — nếu không muốn nói là phản quốc — vì chúng đặt hai trong số những thành phố lớn nhất của chúng ta và một trong những căn cứ hải quân lớn nhất nước Mỹ vào tầm ngắm.”

 

Hơn 115.000 quân nhân tại ngũ có thể bị đặt vào vòng nguy hiểm.

 

Liệu truất phế Trump có làm thay đổi được nhiều điều hay không? Dù J.D. Vance sẽ trở thành quyền tổng thống, thật khó hình dung Vance hay bất cứ thành viên nội các nào vốn chỉ biết vâng dạ Trump lại dám loại bỏ ông. Chắc chắn Trump sẽ chống trả đến cùng nếu bị buộc rời chức vụ.

 

Thủ tục sẽ diễn ra như sau: Vance và nội các có bốn ngày để xác nhận lại quyết định truất quyền tổng thống của Trump và chuyển vụ tranh chấp lên Quốc hội. Sau đó, Quốc hội có 21 ngày để hành động. Muốn truất phế thành công, quyết định phải được ít nhất hai phần ba thành viên tại mỗi viện thông qua. Khoản 4 Tu chính án thứ 25 chưa bao giờ được viện dẫn để truất quyền một tổng thống Mỹ.

 

Trong lúc đó, Trump vẫn xem nhẹ những vấn đề đang hành hạ ông trên chính trường trong nước. Ông ra sức ca tụng một nền kinh tế “phát triển bùng nổ” không hề hiện hữu, gọi cuộc khủng hoảng giá sinh hoạt là trò “lừa bịp”, và xem việc giá xăng tăng là chuyện “chẳng đáng bao nhiêu”.

 

Những lời ấy khó lòng thuyết phục được những gia đình có lợi tức thấp, mỗi ngày phải mất cả tiếng đồng hồ đi làm.

 

Sự mù quáng của một tỷ phú và giá xăng có thể rốt cuộc sẽ chấm dứt nhiệm kỳ đầy sóng gió của Trump.

 

------------------------

Tác giả: Michael Harris là nhà báo kiêm tác giả từng đoạt nhiều giải thưởng.

 

© 2026 DCVOnline

 

Nếu đăng lại, xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích đăng lại bài từ DCVOnline.net”


Nguồn: Not sure if the world can take two more years of Trump | MICHAEL HARRIS | The Hill Times | October 12, 2026

 

 

 

 

 

 

 

 


CHỈNH TRANG ĐÔ THỊ RỐT CUỘC LÀ VÌ AI? (Hirota Fushihara / Báo Tiếng Dân)

 



Chỉnh trang đô thị rốt cuộc là vì ai?

Hirota Fushihara

12/10/2026

https://baotiengdan.com/2026/10/12/chinh-trang-do-thi-rot-cuoc-la-vi-ai/  

 

Tôi đã soạn bài dưới đây để gửi cho một tòa báo chính thống của Việt Nam theo đề xuất của họ, nhưng cuối cùng không được đăng vì được cho là vấn đề này đang nhạy cảm. Nay tôi đành phải đăng trên facebook của tôi.

 

                                                        ***

Những ngày gần đây, theo dõi những tranh luận sôi nổi xoay quanh các đồ án quy hoạch phân khu ven sông hay những đại lộ hàng chục làn xe sắp sửa vươn qua các khu dân cư lâu đời tại Hà Nội hay TP.HCM, trong tôi lại dấy lên một nỗi trăn trở khôn nguôi. Đứng trước những bản phối cảnh 3D lung linh về một đô thị hiện đại với tháp cao tầng và đại lộ thênh thang, một câu hỏi cốt lõi vẫn luôn được nghĩ đến. Không biết chỉnh trang đô thị rốt cuộc là vì ai, và ai sẽ là người thực sự được thụ hưởng thành quả đó?

 

Một thực tế đáng buồn là trong suốt nhiều thập kỷ qua, mô hình cải tạo đô thị ở nước ta vẫn loay hoay trong một kịch bản quen thuộc và nặng tính hành chính: Doanh nghiệp đề xuất dự án, Nhà nước phê duyệt, ban hành quyết định thu hồi đất rồi ấn định một mức giá đền bù để di dời cư dân đi nơi khác. Nơi cư dân rời đi – những mảnh đất đắc địa ven sông hay nội đô – nhanh chóng mọc lên những đại dự án thương mại đắt đỏ. Còn những người dân vừa rời đi – những người đã cống hiến cả đời, gắn bó qua nhiều thế hệ để tạo nên bản sắc và nhịp sống của vùng đất đó – lại trở thành kẻ trắng tay về sinh kế, không đủ khả năng tài chính để mua lại dù chỉ một mét vuông căn hộ trên chính nơi mình từng sống.

 

Tư duy “di dời để làm mới” ấy đã và đang để lại những vết thương đô thị rất sâu. Đó là sự đứt gãy về sinh kế khi những người lao động nhỏ lẻ bị đẩy ra xa hàng chục kilômét – nơi thiếu vắng cả hạ tầng lẫn cơ hội việc làm. Đó là sự xé lẻ tình làng nghĩa xóm, làm đứt gãy các mạng lưới an sinh tự nhiên vốn được bồi đắp qua nhiều thập kỷ. Đau xót hơn, không ít khu đất bị giải tỏa vốn là đất được Nhà nước cấp chính thống cho cán bộ, chiến sĩ, công chức từ hàng chục năm trước. Việc buộc họ phải chịu cảnh di dời, thậm chí tái định cư đến lần thứ hai, không chỉ gây xáo trộn đời sống mà còn có thể làm tổn thương sâu sắc lòng tin của người dân vào sự ổn định về an cư.

 

Chưa kể, việc đập bỏ hàng loạt công trình kiên cố trị giá hàng nghìn tỷ đồng để “làm lại từ đầu” là một sự lãng phí vô cùng to lớn tài sản tích lũy của xã hội. Chúng ta dường như đang đánh đổi cả hành lang xanh điều hòa khí hậu, bóp nghẹt môi trường sống và nguy cơ xóa sổ cả những làng cổ, làng nghề truyền thống ngàn năm vốn là “hồn cốt” không thể tái tạo bằng tiền của Thủ đô hay TP.HCM.

 

Nhưng đô thị hóa không nhất thiết phải là một cuộc lựa chọn nghiệt ngã giữa “phát triển” và “di dời”.

 

Nhìn ra thế giới, từ Nhật Bản đến các nước Châu Âu, triết lý “Chỉnh trang đô thị dựa vào cộng đồng” (Community-led Regeneration) đã chứng minh một hướng đi hoàn toàn khác. Ở đó, người dân không bị coi là “đối tượng cần giải tỏa”, mà là chủ thể trung tâm. Hơn thế nữa, nhìn ngay vào thực tiễn trong nước hiện nay, chúng ta đã bắt đầu thấy những tín hiệu tự phát rất văn minh. Tại một số khu vực ven sông ở TP.HCM, đã xuất hiện những tổ hợp cư dân tự quản chủ động ngồi lại với nhau. Họ tự lập bản thảo đề xuất hiến trích hơn 50% diện tích đất ở để làm công viên hành lang xanh và mở đường công cộng cho thành phố. Đổi lại, họ kiến nghị Nhà nước cho phép điều chỉnh tăng hệ số sử dụng đất trên phần quỹ đất còn lại để xây dựng tháp cao tầng.

 

Kết quả của bài toán cân đối đó kỳ diệu đến mức: Người dân vừa có nhà mới hiện đại tái định cư tại chỗ miễn phí, vừa có công viên xanh mặt tiền sông, Nhà nước không mất một đồng ngân sách giải phóng mặt bằng, còn doanh nghiệp tham gia đóng vai trò là nhà thầu thi công nhận thù lao hợp lý chứ không gom trọn đất đai.

 

Hành lang pháp lý cho mô hình tiến bộ này thực ra đã mở sẵn. Luật Đất đai năm 2024 đã chính thức thể chế hóa các cơ chế như góp quyền sử dụng đất, điều chỉnh lại đất đai, tự thỏa thuận và hợp tác đầu tư. Đây chính là “chìa khóa vàng” để người dân, doanh nghiệp và chính quyền bắt tay nhau cùng làm.

 

Thay vì để người dân ôm đơn từ khiếu nại hay phản ứng bộc phát khi bị thu hồi đất, con đường văn minh nhất lúc này là chuyển từ thế bị động sang chủ động. Cư dân cần liên kết lại, thành lập các pháp nhân đại diện hoặc tổ tơp, hợp tác xã, phối hợp với đội ngũ kiến trúc sư, luật sư để lập nên các Đề án chỉnh trang đô thị đối ứng. Khi đó, người dân có thể danh chính ngôn thuận ngồi vào bàn đàm phán với chính quyền và doanh nghiệp trên thế chủ động.

 

Về phía chính quyền, đã đến lúc cần thay đổi tư duy quản trị: từ vai trò của người ra quyết định thu hồi hành chính sang vai trò bên trọng tài, hỗ trợ tư vấn pháp lý và phê duyệt quy hoạch cho các đề án do cộng đồng đề xuất. Đối với các doanh nghiệp, hãy học cách làm ăn văn minh bằng việc trở thành đối tác phát triển dự án thay vì tư duy gom đất thương mại thuần túy.

 

Một thành phố đáng sống không thể được đo đếm thuần túy bằng chiều cao của những tòa nhà chọc trời hay chiều rộng của những đại lộ vô cảm. Sự thịnh vượng bền vững của một đô thị phải được nâng đỡ bởi sự ổn định sinh kế, sự hài hòa lợi ích và lòng tin sâu sắc của nhân dân. Chỉnh trang đô thị, suy cho cùng, chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó làm cho cuộc sống của người dân địa phương tốt đẹp hơn, an cư hơn ngay trên mảnh đất mà họ đã coi là quê hương.

______

Tác giả: Ông Hirota Fushihara là người Nhật sống ở Việt Nam gần 20 năm. Ông từng học tiếng Việt tại khoa Tiếng Việt, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (cũ) từ năm 1993–1995, sau đó ông học Đại học Luật Hà Nội. 

 

Ông làm việc trong lĩnh vực tư vấn đầu tư, hoạt động như một chuyên gia pháp lý, tham gia đóng phim, làm phiên dịch Việt – Nhật, thành lập tổ chức phi lợi nhuận, hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi cho thực tập sinh, du học sinh Việt Nam. Đọc thêm thông tin về ông Fushihara trên BBC và báo Tiền Phong.

 

 





View My Stats