Thế
giới hôm nay: 16/10/2026
The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng,
biên
dịch - Nghiên
Cứu Quốc Tế
16/10/2026
https://nghiencuuquocte.org/2026/10/16/the-gioi-hom-nay-16-10-2026/
Volodymyr
Zelensky
hy vọng tập hợp được sự ủng hộ từ các nhà lãnh đạo châu Âu tại hội nghị thượng
đỉnh ở Brussels vào hôm nay, trong bối cảnh Donald Trump đe dọa làm suy yếu nỗ
lực chiến tranh của Ukraine bằng cách mua dầu diesel của Nga. Tổng thống
Ukraine từng tuyên bố đất nước của ông sẽ không nhượng bộ trước yêu cầu của
Trump về việc ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Điều này đã chọc giận
Tổng thống Mỹ, người đã gọi các cuộc tấn công mới của Ukraine là một “sự ô nhục.”
Trong
một cuộc phỏng vấn với tờ Economist, Alice Weidel, đồng lãnh đạo
đảng cực hữu Lựa chọn Thay thế cho nước Đức (AfD), cho rằng đất nước
mình nên rút lại sự ủng hộ dành cho Ukraine. Bà lập luận rằng thay vào đó, Đức
nên gây áp lực buộc Zelensky chấm dứt chiến tranh trước khi các cuộc tấn công hỗn
hợp của Nga leo thang. AfD hiện đang đứng trước cơ hội lần đầu tiên nắm quyền
điều hành chính quyền bang tại Saxony-Anhalt.
Lực
lượng dân quân Houthi do Iran hậu thuẫn đã tấn công cung điện
Al-Maashiq, trụ sở chính phủ Yemen tại thành phố Aden. Ít nhất 5 người thiệt mạng
và 16 người khác bị thương, trong đó có các vệ sĩ của Thủ tướng Yemen Shayea
al-Zindani. Ả Rập Saudi cáo buộc Iran đã xúi giục Houthi leo thang căng thẳng ở
Yemen. Gần đây, Houthi đã tấn công sân bay ở Riyadh, thủ đô của Ả Rập Saudi,
cũng như trụ sở của tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco.
Các
nhà đầu tư tiếp tục lo lắng về khoản nợ của các công ty hoạt động trong lĩnh
vực AI. Cổ phiếu của hai nhà sản xuất chip Hàn Quốc là SK Hynix và Samsung
Electronics vừa giảm 10% vào hôm qua, dù đã phục hồi nhẹ vào hôm nay. Cổ phiếu
của một số hãng chip lớn của Mỹ cũng giảm giữa đợt bán tháo kéo dài hai tuần
qua. Mức chênh lệch trong hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng của CoreWeave – một
loại bảo hiểm dành cho trái chủ – tăng 16% so với một tuần trước. Cổ phiếu của
công ty này đã lao dốc cùng với các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây mới
khác.
Lầu
Năm Góc
hủy kế hoạch phát trực tiếp buổi tử hình Nidal Malik Hasan, kẻ đã sát hại
13 lính Mỹ vào năm 2009. Trump bày tỏ sự tiếc nuối khi thế giới không được chứng
kiến “cách nước Mỹ đối phó với những kẻ khủng bố và CẶN BÃ,” nhưng cũng cho rằng
“nhiều người tốt bụng và có thiện ý thà không xem hắn chết.” Một cuộc thăm dò gần
đây cho thấy 80% người dân Mỹ phản đối việc phát sóng này.
Meta vừa phát hành một mô
hình AI trọng số mở mới có tên là Muse Spark Open. Công ty đã hợp tác với Apple
để tối ưu hóa mô hình này cho các máy tính Mac thế hệ mới. Hai gã khổng lồ công
nghệ cho biết điều này sẽ giúp các nhà phát triển bớt phụ thuộc vào những nhà
cung cấp dịch vụ điện toán đám mây đắt đỏ. Nhu cầu đối với các mô hình trọng số
mở – thứ mà các nhà phát triển có thể chạy trên máy chủ riêng và tùy biến –
đang tăng vọt. Những mô hình tiên tiến nhất hiện nay thường đến từ Trung Quốc.
Ngân
hàng Trung ương châu Âu (ECB) cấp phép cho UniCredit thâu tóm Commerzbank.
Hồi tháng 7, UniCredit đã mua lại 48% cổ phần của ngân hàng Đức, nhưng cần có sự
chấp thuận của ECB để hoàn tất thương vụ. Bên mua đến từ Ý cho biết họ dự kiến
sẽ nắm quyền kiểm soát Commerzbank vào cuối năm nay, ngay sau khi hoàn tất “các
thủ tục và điều kiện pháp lý còn lại.”
Con
số trong ngày:
8 tỷ USD, số tiền thiệt hại từ các vụ trộm cắp tác phẩm nghệ thuật mỗi năm.
TIÊU ĐIỂM
Mỹ
và Ukraine – vừa là bạn vừa là thù
Volodymyr
Zelensky hiếm có tuần lễ nào tồi tệ như tuần này. Sau khi đạt được một thỏa thuận
gây tranh cãi với Vladimir Putin để mua dầu diesel của Nga, Donald Trump đang sử
dụng vũ khí và tình báo của Mỹ như một công cụ gây áp lực để ngăn chặn Ukraine
tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Trong khi đó, Nga hầu như phớt lờ “lệnh
ngừng bắn năng lượng” mà Trump công bố. Tại Ukraine, tên lửa Nga hiện đang bay
tới mà không có lời cảnh báo thường thấy từ Mỹ. Ngoài ra, mạng internet vệ tinh
Starlink của Elon Musk – hệ thống mà nhiều máy bay không người lái của Ukraine
phụ thuộc vào – cũng bị bóp băng thông (Musk đổ lỗi cho chính phủ Mỹ).
Về
phần mình, Ukraine đã nối lại việc tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Đây có
lẽ là một hành động vội vã – làm phật lòng Trump sẽ chỉ đào sâu thêm hố ngăn
cách với Mỹ, quốc gia cung cấp cho Ukraine đến 95% số lượng tên lửa đánh chặn
Patriot. Thay vào đó, Ukraine có thể tăng cường tấn công vào các mục tiêu khác
của Nga, bao gồm các trung tâm dữ liệu và đầu mối phân phối. Thêm vào đó, Nhà
Trắng đã ám chỉ rằng lệnh “đình chiến năng lượng” của Trump chỉ áp dụng cho các
nhà máy lọc dầu – mà Ukraine thì chỉ có một nhà máy duy nhất. Zelensky có thể
phàn nàn với các đảng viên Cộng hòa trong Quốc hội về sự bất công này, nhưng
trên hết, ông phải giữ một cái đầu lạnh.
Chấn
chỉnh lại nền kinh tế toàn cầu
Sáng
hôm nay, Kevin Warsh đã tỏ ra kín tiếng trong cuộc thảo luận với Giám đốc điều
hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Tại buổi “trò chuyện thân mật” của Chủ tịch Cục
Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) với Kristalina Georgieva trong hội nghị mùa thu của
IMF ở Bangkok, ông đã đưa ra những bình luận công khai đầu tiên kể từ khi Mỹ
báo cáo mức lạm phát tháng 9 cao hơn nhiều so với dự kiến. Đây cũng sẽ là những
bình luận cuối cùng của ông trước khi Fed đưa ra quyết định tiếp theo về lãi suất
vào ngày 28/10. Bất cứ ai đang tìm kiếm manh mối về xu hướng lãi suất cơ bản của
Fed đều phải thất vọng. “Chúng tôi không còn làm chuyện đó nữa,” ông nói.
Dù
vậy, Warsh vẫn hoan nghênh sự bùng nổ đầu tư vào AI của Mỹ, điều mà gần đây đã
thúc đẩy IMF nâng dự báo tăng trưởng (và lạm phát) của nước này. Ông nhận định
rằng công nghệ này sẽ mang lại “lợi ích khổng lồ cho nền kinh tế toàn cầu”
nhưng con đường đó sẽ rất “gập ghềnh.” Các cổ phiếu liên quan đến AI – lĩnh vực
mà Warsh có lẽ đã đùa khi gọi là “siêu trí tuệ” – vừa chứng kiến một đợt bán
tháo dữ dội vào hôm qua do những lo ngại về các khoản vay mượn dùng để hỗ trợ
cơ sở hạ tầng AI.
Các
nhà xuất khẩu châu Âu vẫn vững vàng
Hôm
qua, các nhà lãnh đạo châu Âu đã họp và thảo luận về sự mất cân bằng thương mại
toàn cầu – nói cách khác là khoản thâm hụt khổng lồ của khối này với Trung Quốc.
Tuy nhiên, dù có dồn mọi sự chú ý chính trị vào Trung Quốc, điều quan trọng là
các nhà hoạch định chính sách không được bỏ lỡ bức tranh toàn cảnh rộng lớn
hơn. Các số liệu thương mại của tháng 8 sẽ được công bố vào hôm nay, qua đó
cung cấp chi tiết về cách EU giao thương với phần còn lại của thế giới.
Nhìn
nhận thương mại qua một lăng kính rộng hơn cho thấy EU vẫn duy trì vị thế tốt.
Lượng hàng hóa nhập khẩu vào EU đang tăng nhanh hơn xuất khẩu. Nhưng một phần
nguyên nhân là do cầu nội khối mạnh hơn – vốn không phải là dấu hiệu của sự suy
yếu – và phần khác là vì châu Âu là một khu vực nhập khẩu năng lượng, trong khi
giá năng lượng hiện tại đang rất đắt đỏ. Trong lĩnh vực sản xuất-chế tạo, EU
đang duy trì mức thặng dư lành mạnh khoảng 30 tỷ euro mỗi tháng so với phần còn
lại của thế giới. Chỉ riêng ngành hóa chất đã chiếm khoảng 20 tỷ euro trong số
đó. Cạnh tranh từ Trung Quốc có thể khốc liệt, nhưng các nhà xuất khẩu của châu
Âu, chí ít là trong một số lĩnh vực, vẫn đứng vững trên đôi chân của mình.
