Trương Nhân Tuấn
18/09/2026
https://baotiengdan.com/2026/09/18/goc-toi-cuoc-doi/
Có bạn chất vấn tôi về “bằng chứng” khi tôi viết rằng ông
Hồ là người của Tàu đỏ Mao Trạch Đông và trước lúc lâm chung, ông Hồ được nghe
một bài hát tiếng Hoa do một nữ y tá người Hoa hát.
Theo tôi thấy thì tài liệu về cuộc đời ông Hồ do “chánh sử”
công bố phần lớn trái ngược với những gì “Trung Hoa sử” đã viết.
Ngoại lệ, chuyện “ông Hồ là người của Mao Trạch Đông” thì
“sử ta” khá giống với “sử Tàu”. Đó là sự kiện ông Hồ đã từng ở dưới trướng của
Mao Trạch Đông, dưới danh nghĩa “thiếu tá Hồ Quang thuộc Bát lộ quân” trong thời kỳ Thế
chiến thứ II, lúc quân Tàu đỏ đánh sau lưng quân Tàu xanh (1). Văn bản
chứng minh việc Nguyễn Ái Quốc từng mang bí danh Hồ Quang, mang cấp bậc thiếu
tá và công tác tại Văn phòng Bát Lộ quân ở Quế Lâm được chính Bảo tàng Hồ Chí
Minh công bố.
Tôi nói ông Hồ là người của Mao Trạch Đông thì sai chỗ
nào?
Về chuyện trước lúc lâm chung, ông Hồ muốn nghe một bài
hát dân ca Trung Quốc, tôi sẽ nói bên dưới.
Một số câu chuyện khác về ông Hồ đã được các học giả người
Hoa kể lại. Sẵn đây tôi viết luôn để bà con nghe rồi “phê”.
Thứ nhứt là chuyện từ học giả Hoàng Tranh qua tác phẩm “Hồ
Chí Minh dữ Trung Quốc” – dịch nghĩa: “Hồ Chí Minh và Trung Quốc”.
Học giả Hoàng Tranh đã khai thác kho tư liệu địa phương tại
Quảng Châu, Quảng Tây (Nam Ninh, Liễu Châu, Quế Lâm) để phục dựng nhiều sự kiện
liên quan đến cuộc đời ông Hồ, đặc biệt là sự kiện: Cuộc hôn nhân giữa Hồ Chí
Minh và Tăng Tuyết Minh.
Hoàng Tranh khẳng định, vào tháng 10 năm 1926 tại Quảng
Châu, ông Hồ Chí Minh (dưới tên Lý Thụy) đã kết hôn với một nữ hộ sinh người
Trung Quốc tên là Tăng Tuyết Minh (Zeng Xueming) (2).
Nhân chứng và tư liệu: Hoàng
Tranh đưa ra các bằng chứng từ hồ sơ lưu trữ, lời khai của các nhân chứng và
cho biết hôn, lễ diễn ra tại nhà hàng Thái Bình Dương ở Quảng Châu, trước sự chứng
kiến của những nhân vật cộm cán như Thái Sướng (vợ Lý Phú Xuân), Đặng Dĩnh Siêu
(vợ Chu Ân Lai) và các đồng chí Việt Nam.
Sau biến cố chính trị năm 1927 (Tưởng Giới Thạch đàn áp cộng
sản), Lý Thụy phải rời Quảng Châu và hai người thất lạc nhau. Theo Hoàng Tranh,
sau năm 1949, khi Đảng Cộng sản Trung Quốc nắm quyền và ông Hồ là Chủ tịch nước
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Tăng Tuyết Minh đã tìm cách liên lạc thông qua các
cơ quan ngoại giao và lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc để xin gặp lại chồng,
nhưng vì những lý do chính trị nhạy cảm thời bấy giờ, hai bên không thể đoàn tụ.
Vấn đề là sự kiện ông Hồ kết hôn với Tăng Tuyết Minh tuy
“um sùm” bên Trung Quốc nhưng không được “chánh sử” Việt Nam công nhận (3).
Có nữ nhà báo Việt Nam bị mất hết chức vụ trong tòa báo vì đã đăng một tin tức
liên quan đến chuyện này.
Thứ hai là tài liệu cũng của người Hoa, là ông Hồ Tuấn
Hùng, qua tác phẩm “Hồ Chí Minh sinh bình khảo”, xuất bản năm 2008 tại Đài Bắc.
Hồ Tuấn Hùng cho rằng, Nguyễn Ái Quốc thực chất đã qua đời
vì bệnh lao vào khoảng năm 1932–1933 tại Hồng Kông, và người sau này xuất hiện
với tên gọi Hồ Chí Minh từ những năm 1940 (rồi trở thành Chủ tịch nước VNDCCH)
là một người hoàn toàn khác (4).
Theo ông Hùng, người thế thân Nguyễn Ái Quốc là Hồ Tập
Chương (Hu Jizhang), một đảng viên Đảng Cộng sản người Hẹ (Hakka – Khách Gia),
sinh ra tại thị trấn Miêu Lật (Miaoli), Đài Loan. Theo lập luận của tác giả, Quốc
tế Cộng sản và Đảng Cộng sản Trung Quốc cần một nhân vật có uy tín để tiếp tục
lãnh đạo phong trào cách mạng Đông Dương, nên đã chọn Hồ Tập Chương – một người
có ngoại hình hao hao, thông thạo nhiều thứ tiếng và am hiểu phong trào thuộc địa
– để đóng giả Nguyễn Ái Quốc (5).
Ông Hồ Tuấn Hùng đưa ra một số chi tiết như sự khác biệt
về chữ viết tay trong các giai đoạn, sự thay đổi về chiều cao, vóc dáng qua ảnh
chụp trước và sau thập niên 1930, cũng như khả năng làm thơ chữ Hán cổ điêu luyện
trong tập “Nhật ký trong tù” (cho rằng chỉ một người gốc Hoa am hiểu Hán học
sâu sắc như Hồ Tập Chương mới viết nổi).
Thứ ba là giọng nói “lơ lớ” của ông Hồ. Nhiều nhân chứng
cho rằng giọng nói của ông Hồ có nét giống “người Hoa nói tiếng Nghệ”, đặc biệt
đoạn băng hiện đang tồn trữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh trong khu vực lăng Hồ Chí
Minh. Điều này (6), củng cố giả thuyết “kim thiền thoát xác” của ông Hồ
Tuấn Hùng.
Nhiều người biện hộ, đại khái vì ông Hồ “lưu vong” lâu
quá nên giọng nói cũng thay đổi. Đúng vậy, ông Hồ “lăn lóc” từ Việt Nam qua
Pháp, sau đó qua Nga rồi qua Trung Quốc. Có người còn nói ông Hồ đã “chu du” khắp
thế giới. Có “sử gia” còn cho rằng ông Hồ nói được hàng chục ngoại ngữ khác
nhau. Câu hỏi đặt ra là, thời gian ông Hồ ở Pháp là lâu nhứt, sao giọng ông Hồ
không pha giọng Pháp mà pha giọng Hoa?
Thứ tư, cuối đời ông Hồ được bác sĩ người Hoa điều trị.
Chi tiết này được ghi nhận bằng các tài liệu và hồi ký từ cả hai phía Trung Quốc
và Việt Nam.
Từ cuối thập niên 1960, khi sức khỏe của ông Hồ suy giảm
nghiêm trọng do bệnh tim mạch và phổi, theo đề nghị của Bộ Chính trị Đảng Lao động
Việt Nam và sự thu xếp của Thủ tướng Chu Ân Lai, Bắc Kinh đã cử nhiều đoàn
chuyên gia y tế hàng đầu sang Hà Nội để cùng các bác sĩ Việt Nam (như bác sĩ Nhữ
Thế Bảo, bác sĩ Tôn Thất Tùng) điều trị cho ông.
Trưởng đoàn chuyên gia y tế Trung Quốc lúc bấy giờ là bác
sĩ Ngô Giai Bình (Wu Jieping – viện sĩ, chuyên gia tiết niệu và chăm sóc sức khỏe
cho các lãnh đạo cấp cao Trung Quốc). Nhiều hồi ký và bài viết của phía Trung
Quốc sau này mô tả khá chi tiết quá trình các đoàn y tế Trung Quốc tham gia điều
trị cho ông Hồ tại ngôi nhà 67 trong khu Phủ Chủ tịch từ tháng 8 cho đến sáng
ngày 2 tháng 9 năm 1969.
Thứ năm, cuối cùng là chuyện ông Hồ muốn nghe một bài hát
tiếng Hoa trước lúc lâm chung.
Chi tiết “ông Hồ muốn nghe một bài hát” được kể lại trong
một số hồi ký và bài viết. Nhưng “sử ta” khác biệt khá xa với một số nội dung
trong hồi ký của các nhân viên y tế Trung Quốc.
“Sử ta” ghi nhận: Trước khi mất, Bác muốn nghe một câu hò
xứ Nghệ, hoặc một điệu dân ca quan họ, dân ca miền Nam (tiêu biểu là ca khúc nổi
tiếng “Bác Hồ một tình yêu bao la” hay truyện ký của các nhà văn trong nước).
Về phía Trung Quốc, câu chuyện về “bài hát tiếng Hoa” xuất
phát từ lời kể của các nhân viên y tế Trung Quốc có mặt bên giường bệnh.
Theo lời của các y bác sĩ trong đoàn Trung Quốc, vào những
ngày cuối tháng 8 năm 1969, khi ông Hồ bệnh nặng, lúc tỉnh lúc mê, nhưng ông vẫn
ý thức được sự hiện diện của các y tá Trung Quốc đang túc trực bên giường.
https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/09/1-51.jpg
Lãnh đạo Đảng và Nhà nước đến thăm ông Hồ
trên giường bệnh năm 1969. Nguồn: Ông Trần Viết Hoàn cung cấp ảnh này cho báo
VNN
Trong một khoảnh khắc tỉnh táo, ông có ngỏ ý muốn nghe một
bài hát dân ca Trung Quốc. Một nữ y tá trẻ trong đoàn (thường được nhắc tên
trong một số bài viết tiếng Trung là Vương Tinh Bộc hoặc một nữ y tá điều dưỡng)
đã cất giọng hát một bài dân ca Trung Quốc (có tài liệu nói là một bài dân ca
thời cách mạng hoặc bài dân ca vùng Hồ Nam-bài hát về hoa lài) (7).
Tức là một nữ y tá người Hoa đã hát một bài dân ca Trung
Quốc để đưa ông Hồ về bên kia thế giới.
Tóm lại, những gì tôi viết đều “nói có sách, mách có chứng”.
Đâu phải những gì “sử ta” nói là đúng đâu?
________
Chú thích của Tiếng Dân:
(1) Chi tiết “thiếu tá Hồ Quang”, chính Bảo tàng
Hồ Chí Minh hiện cũng ghi nhận Nguyễn Ái Quốc từng mang tên Hồ Quang, cấp bậc
thiếu tá và làm việc tại Văn phòng Bát Lộ quân ở Quế Lâm.
Nói đây là thời kỳ “quân Tàu đỏ đánh sau lưng quân Tàu
xanh” có lẽ không chính xác lắm vì từ năm 1937, Quốc dân Đảng và Đảng Cộng sản
Trung Quốc đã hình thành Mặt trận thống nhất chống Nhật, dù quan hệ giữa hai
bên vẫn có xung đột và nghi kỵ.
(2) Các tài liệu lưu hành về nghiên cứu của ông
Hoàng Tranh cũng ghi rằng, Lý Thụy (bí danh của Nguyễn Ái Quốc, tức Hồ Chí Minh
sau này) và Tăng Tuyết Minh kết hôn vào tháng 10 năm 1926, họ sống với nhau một
thời gian trước khi mất liên lạc sau khi Lý Thụy rời Quảng Châu năm 1927.
(3) Cho đến nay, các tài liệu tiểu sử từ các nguồn
chính thức phổ biến ở Việt Nam không ghi nhận cuộc hôn nhân này.
(4) Đây chỉ là một giả thuyết
của ông Hồ Tuấn Hùng, không phải là một sự kiện lịch sử đã được xác minh. Phía
Việt Nam không xác nhận sự kiện này, mà khi nói về vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hồng
Kông, ghi nhận ông ta bị bắt từ tháng 6-1931 và được trả tự do vào tháng
1-1933; các tài liệu này tiếp tục ghi nhận hoạt động của Nguyễn Ái Quốc sau đó.
(5) Đây là lập luận của ông Hồ Tuấn Hùng viết
trong cuốn sách “Hồ Chí Minh sinh bình khảo”, xuất bản năm 2008.
(6) Theo lập luận của những người ủng hộ giả
thuyết Hồ Tập Chương.
(7) Chi tiết về tên nữ y tá, theo vài tờ báo
trong nước ghi là y tá Vương Tinh Minh, (không phải Vương Tinh Bộc như
trong bài), nhưng sau sửa lại là Vương Tây Minh (báo VietNamNet, QĐND… Hiện website Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn giữ nguyên
tên ý tá đó là Vương Tinh Minh (Xem ảnh chụp màn hình bên dưới).
Về chi tiết bài hát, chúng tôi vẫn chưa tìm được nguồn
nào xác nhận đó là bài hát gì, cũng như không tìm thấy thông tin nữ y tá đó hát
bài dân ca Hồ Nam hay “hoa lài” như thông tin tác giả đề cập trong bài.
https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/09/1-50-970x420.jpg
Ảnh chụp màn hình bài dịch “Thương nhớ Chủ tịch
Hồ Chí Minh”, nói tới tên y tá Vương Tinh Minh. Nguồn: Website Khu Di tích Chủ
tịch Hồ Chí Minh
