KHO VŨ KHÍ AI CỦA TRUNG QUỐC (Sam Bresnick, Emelia S. Probasco, và Cole McFaul – Foreign Affairs)

 

Kho vũ khí AI của Trung Quốc

Sam Bresnick, Emelia S. Probasco, và Cole McFaul  -  Foreign Affairs

Viên Đăng Huy, biên dịch   -   Nghiên Cứu Quốc Tế  

11/03/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/11/kho-vu-khi-ai-cua-trung-quoc/

 

 Tại lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng vào tháng 9 năm 2025, tâm điểm chú ý của dư luận không nằm ở những đoàn quân hay những hàng xe tăng rầm rập, mà chính là các hệ thống vũ khí thế hệ mới được phô diễn. Các phương tiện mặt đất không người lái, thiết bị bay và tàu lặn không người lái, cùng phi đội tác chiến hiệp đồng—những máy bay phản lực tự hành bay cùng máy bay có người lái để hỗ trợ nhiệm vụ—đã được giới thiệu như những thành phần cốt lõi trong lực lượng chiến đấu tương lai của Trung Quốc. Việc trưng bày các hệ thống này đã gửi đi một thông điệp về cách Quân đội Trung Quốc (PLA) dự định tận dụng các công nghệ mới nổi để giành lợi thế trên chiến trường. Đứng từ phía Washington, cuộc duyệt binh đã nhấn mạnh tham vọng của Bắc Kinh trong việc xói mòn ưu thế công nghệ của Mỹ.

 

Trung Quốc đã tuyên bố rằng kế hoạch hiện đại hóa quân sự dài hạn của mình sẽ triển khai qua ba giai đoạn riêng biệt nhưng chồng lấn lên nhau: cơ giới hóa, hay là việc áp dụng máy móc và thiết bị hiện đại; thông tin hóa, là việc tích hợp các công nghệ thông tin tiên tiến và mạng lưới không gian mạng để liên kết các nền tảng quân sự và cho phép chia sẻ thông tin theo thời gian thực; và thông minh hóa, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tự động hóa các chiến dịch và hỗ trợ ra quyết định. Cho đến nay, Trung Quốc đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc hiện thực hóa hai mục tiêu đầu tiên. Động lực cơ giới hóa đã cung cấp cho quân đội Trung Quốc tàu chiến, xe tăng và máy bay mà họ từng thiếu hụt. Quá trình thông tin hóa đã kết nối các nền tảng và cảm biến đó thông qua các liên kết dữ liệu và mạng lưới liên lạc kỹ thuật số.

 

Nằm trong khuôn khổ nghiên cứu của chúng tôi tại Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi thuộc Đại học Georgetown, chúng tôi đã xem xét hàng ngàn yêu cầu mua sắm công khai của PLA được công bố trong ba năm qua. Những tài liệu này tiết lộ rằng Trung Quốc đang khẩn trương thúc đẩy giai đoạn thứ ba của quá trình hiện đại hóa. Quy mô của những nỗ lực tích hợp trí tuệ nhân tạo vào quân đội và tốc độ thử nghiệm của họ thật sự đáng kinh ngạc. PLA đang chế tạo các nguyên mẫu năng lực AI có thể điều khiển các phương tiện chiến đấu không người lái, phát hiện và phản ứng với các cuộc tấn công mạng, theo dõi tàu biển, cũng như xác định và tấn công các mục tiêu trên đất liền, trên biển và trong không gian. Quân đội Trung Quốc cũng đang phát triển các hệ thống tiếp nhận, phân tích và mở rộng khối lượng dữ liệu khổng lồ để tăng cường việc ra quyết định chiến thuật và chiến lược, cũng như các công cụ tạo hình ảnh và video deepfake cho các chiến dịch tung tin giả.

 

Nói ngắn gọn, PLA đang nuôi dưỡng một hệ sinh thái để phát triển AI thần tốc, kết nối các nghiên cứu mới lạ với các chiến dịch tiền tuyến. Trong khi đó, Mỹ đã tuyên bố công ty AI Anthropic là một rủi ro đối với chuỗi cung ứng, coi như một tên tuổi AI tiên phong đã ngăn cản cơ hội hỗ trợ chính phủ Mỹ. Quân đội Mỹ vẫn nắm giữ những lợi thế then chốt về sức mạnh điện toán, tài năng kỹ thuật và kinh nghiệm tác chiến. Nhưng để duy trì vị thế dẫn trước Bắc Kinh, Washington sẽ cần phải quản lý cẩn thận các lợi thế của mình, thử nghiệm nguyên mẫu với sự khẩn trương lớn hơn, và có lẽ quan trọng nhất là mở rộng quy mô các hệ thống AI mang lại lợi thế trên chiến trường.

 

Tư duy thông minh

 

Giống như cơ giới hóa đã làm thay đổi chiến tranh trong Thế chiến II, các nhà chiến lược Trung Quốc lập luận rằng AI sẽ dẫn đến một cuộc cách mạng mới trong các vấn đề quân sự. Họ tin rằng các cuộc chiến tương lai sẽ trở thành những cuộc đối đầu giữa “hệ thống của các hệ thống”, trong đó các quân đội nhắm vào các nút thắt trọng yếu trong hệ thống liên kết của đối phương. Chiến thắng sẽ phụ thuộc vào khả năng của PLA trong việc làm suy yếu hoặc làm tê liệt các trung tâm chỉ huy và kiểm soát, các đầu mối hậu cần và năng lực tấn công của kẻ thù. AI sẽ giúp hiện thực hóa tầm nhìn này về xung đột tương lai vì nó có thể giúp người vận hành xác định và nhắm mục tiêu vào các lỗ hổng ở cấp độ hệ thống, đồng thời cải thiện tốc độ và hiệu quả của việc ra quyết định quân sự. Theo đó, Bắc Kinh tin rằng quân đội nào phát triển và áp dụng AI cùng các công nghệ mới nổi tốt hơn sẽ giành được lợi thế lớn trong các cuộc chiến tương lai.

 

Ở một số lĩnh vực, tham vọng AI của PLA đã hiển hiện từ lâu. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã nhấn mạnh tầm quan trọng của nỗ lực thông minh hóa, và các cơ quan truyền thông nhà nước liên tục đăng tải những cập nhật nồng nhiệt về các phương tiện không người lái hoặc tự hành mới trên không, trên mặt đất và dưới biển. Mặc dù các báo cáo này có thể nói quá về năng lực thực tế, nhưng phân tích của chúng tôi cho thấy PLA đang thực sự chuyển mình. Ví dụ, họ đang phát triển các đàn drone có thể xác định, theo dõi và phối hợp tấn công đối phương. Quân đội Trung Quốc cũng đang yêu cầu các nhà sản xuất quốc phòng và các nhà nghiên cứu chế tạo nhiều loại nền tảng robot, bao gồm cả phần cứng và phần mềm cho chó robot và robot hình người.

 

Các tài liệu mua sắm tiết lộ sự quan tâm ngày càng tăng của Bắc Kinh đối với các công nghệ AI giúp hỗ trợ và đẩy nhanh việc ra quyết định. Các nhà lãnh đạo chính trị và quân sự Trung Quốc không tin tưởng vào chuỗi chỉ huy của PLA và lo ngại rằng nó sẽ bị áp đảo trong một cuộc xung đột diễn biến nhanh chóng. Các hệ thống hỗ trợ ra quyết định bằng AI có thể giúp họ hiểu và dự đoán các chuyển động của đối phương, tiềm năng cho phép các nhà lãnh đạo PLA khắc phục bất lợi về kinh nghiệm chiến trường còn hạn chế của họ.

 

Kế hoạch thử nghiệm AI của quân đội Trung Quốc còn mở rộng sang các hoạt động tác chiến mạng và thông tin. PLA đang phát triển các công cụ AI để tự động hóa việc phát hiện các vụ xâm nhập vào mạng máy tính của mình, tăng cường khả năng phục hồi của hệ thống liên lạc quân sự và mở rộng các hoạt động tấn công mạng. Ngoài ra, Trung Quốc còn đặt ưu tiên cao vào việc phát triển các kỹ thuật tác chiến nhận thức. Một số tài liệu mua sắm yêu cầu các công nghệ deepfake; quân đội coi những hình ảnh, video và âm thanh do AI tạo ra này là công cụ hữu hiệu để gây ảnh hưởng đến dư luận và thao túng nhận thức cũng như việc ra quyết định của đối phương trong các cuộc xung đột. Trong khi đó, các sĩ quan và binh sĩ PLA đang sử dụng các hệ thống AI để mô phỏng chiến trường ảo và mô hình hóa hành vi của đối thủ kình địch, giúp tăng cường hiệu quả huấn luyện cho các cuộc xung đột tương lai.

 

PLA cũng đang tăng cường ứng dụng AI để làm giảm lợi thế của Mỹ trong không gian và trên biển. Họ đang công khai theo đuổi các thuật toán nhắm mục tiêu vệ tinh cũng như các vũ khí chống vệ tinh mới, một số trong đó liên quan đến các robot nhỏ có thể bám vào và vô hiệu hóa các nền tảng dựa trên không gian của đối phương. Trong lĩnh vực hàng hải, quân đội Trung Quốc đang thử nghiệm một loạt các phương tiện dưới nước tự hành. Bắc Kinh đã triển khai các cảm biến tiên tiến dưới đại dương và trên không gian để lập bản đồ và giám sát hoạt động dưới đáy biển, với mục tiêu cuối cùng là theo dõi các tàu ngầm của Mỹ trên khắp cầu.

 

Những dự án này, vốn là một phần trong nỗ lực thông minh hóa của Bắc Kinh, đại diện cho một cuộc chuyển đổi của toàn bộ lực lượng thay vì chỉ là một chuỗi các chương trình mua sắm riêng lẻ. Trung Quốc đặt mục tiêu xây dựng một quân đội tận dụng các công nghệ tiên tiến để học hỏi, thích ứng và đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác hơn trên tất cả các lĩnh vực tác chiến.

 

Trung Quốc không ngồi chờ những đột phá về AI. Thay vào đó, họ đang thử nghiệm với những gì hiện có và đặt cược rằng những tiến bộ dần dần sẽ tích tụ theo thời gian. Nhiều tài liệu mà chúng tôi xem xét cho thấy các mốc thời gian phát triển ngắn, cho phép thử nghiệm với nhịp độ nhanh và tương đối rẻ trên khắp các ứng dụng và lĩnh vực. Bắc Kinh cũng đang cung cấp các khoản trợ cấp, ưu đãi thuế và các lợi thế khác để khuyến khích các công ty công nghệ trong nước chuyển đổi mục đích sử dụng các sản phẩm của họ cho các ứng dụng quốc phòng. Sự tích hợp giữa các sản phẩm dân sự và ứng dụng quốc phòng cho phép PLA tận dụng lĩnh vực công nghệ thương mại và năng lực công nghiệp tiên tiến của Trung Quốc, nơi quá trình lặp lại nhanh chóng—quy trình cập nhật và tinh chỉnh sản phẩm—và sự thích nghi đã thúc đẩy các tiến bộ trong các lĩnh vực như sản xuất thông minh, robot và công nghệ pin. Cách tiếp cận này có thể giúp chuyển dòng chảy các công nghệ tiên tiến nhất vào quân đội.

 

Kẻ đạo nhái?

 

Nhiều ý tưởng của PLA về việc áp dụng AI trông khá giống với các chương trình quân sự lớn của Mỹ. Lầu Năm Góc đang theo đuổi việc phát triển các phương tiện không người lái và tự hành; các mô hình thị giác máy tính phân tích hàng terabyte hình ảnh và video thu thập được từ vệ tinh, drone và camera mặt đất để xác định và theo dõi vật thể; và dự đoán bảo trì, sử dụng AI để dự báo các sửa chữa thiết bị cần thiết trước khi xảy ra sự cố. Giống như cách Bộ Quốc phòng Mỹ có kế hoạch thu mua hàng ngàn máy bay không người lái chi phí thấp, dùng một lần thông qua Sáng kiến Replicator, PLA cũng đang yêu cầu số lượng lớn các drone nhỏ, rẻ tiền để sử dụng trong các cuộc xung đột tương lai. Chúng tôi cũng đã xem xét các yêu cầu đề xuất trông giống một cách kỳ lạ với sáng kiến Chỉ huy và Kiểm soát Đa miền Toàn diện Kết hợp (CJADC2) của Lầu Năm Góc, vốn sử dụng AI và mạng máy tính để kết nối các trung tâm chỉ huy, quân đội và vũ khí của các quân binh chủng khác nhau trên một chiến trường hiện đại.

 

Một số điểm tương đồng này, bao gồm cả các thử nghiệm song song với các thuật toán nhắm mục tiêu và tác chiến mạng, có vẻ như sẽ đẩy Washington và Bắc Kinh vào một vòng xoáy nhanh chóng của những thay đổi công nghệ mang tính lặp lại. Do đó, kết quả của cuộc cạnh tranh sẽ phụ thuộc vào việc lực lượng nào có thể phát triển và mở rộng quy mô các năng lực mới và cải thiện tác chiến nhanh hơn. Với tốc độ phát triển nhanh chóng của nhiều công nghệ quốc phòng, lợi thế công nghệ có thể rất khó giành được nhưng cuối cùng lại yểu mệnh.

 

Không phải tất cả các cách tiếp cận của PLA đối với chiến tranh sử dụng AI đều bắt chước Mỹ. Nhiều sáng kiến của Mỹ liên quan đến việc ra quyết định có AI hỗ trợ tập trung vào lập kế hoạch và quản lý lực lượng, chẳng hạn như dự án Thunderforge của Đơn vị Đổi mới Quốc phòng cho việc lập kế hoạch tác chiến chung, Hệ thống Thông minh Maven của Palantir cho việc nhắm mục tiêu và nhận thức chiến trường, hoặc Mạng lưới Hỏa lực Chung của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cho việc chỉ huy và kiểm soát hiệp đồng. Ngoài những khả năng đó, PLA còn đang phát triển các hệ thống AI để theo dõi tin tức quốc tế, cũng như xác định quan điểm chính trị của các nhóm dân cư nước ngoài, dự đoán bất ổn xã hội và thao túng nhận thức, tư duy và việc ra quyết định của đối phương.

 

Cách mà hai quân đội cân bằng giữa sự ra quyết định của con người và AI có thể trở thành yếu tố quyết định trong cuộc cạnh tranh này. Trong khi quân đội Mỹ yêu cầu các hệ thống AI phải đi kèm với “mức độ phán đoán phù hợp của con người” bởi các nhân viên được đào tạo bài bản và giàu kinh nghiệm, thì PLA có thể bị cám dỗ sử dụng các hệ thống hỗ trợ ra quyết định bằng AI như giải pháp thay thế cho đội ngũ sĩ quan yếu kém và thiếu kinh nghiệm của mình. Tuy nhiên, việc quá phụ thuộc vào các phân tích do máy tính tạo ra có thể dẫn đến việc giải thích sai các tín hiệu quân sự và ngoại giao, cũng như đưa ra các quyết định quân sự không đúng đắn.

 

Một số công nghệ ra quyết định bằng AI được yêu cầu trong các tài liệu mua sắm của PLA mà chúng tôi xem xét dựa trên dữ liệu nguồn mở. Các quân đội có thể được thôi thúc thao túng môi trường thông tin—ví dụ, bằng cách xả tràn ngập mạng xã hội với các tín hiệu sai lệch hoặc gây gián đoạn cho các nhà cung cấp hình ảnh vệ tinh thương mại—để tăng cường tác chiến thông tin. Những cuộc tấn công này nhằm mục đích làm rối loạn, đánh lừa và làm suy yếu các công cụ AI của đối phương và có thể dẫn đến sự leo thang vô tình.

 

Tính toán để cạnh tranh

 

Chắc chắn rằng, con đường tiến tới thông minh hóa của Trung Quốc sẽ không hề suôn sẻ. PLA vẫn đối mặt với những rào cản trong việc tích hợp AI trên toàn bộ lực lượng và vào các chiến dịch. Như cuộc chiến ở Ukraine đã chứng minh, phát triển các công nghệ như drone tự hành là một chuyện, nhưng triển khai chúng hiệu quả trên các chiến trường có tranh chấp lại là chuyện hoàn toàn khác. Khả năng nhanh chóng đào tạo người điều khiển, phát triển các kế hoạch tấn công và ngăn chặn “tình trạng vô tình tiêu diệt drone của phe mình” cũng quan trọng ngang bằng với các năng lực kỹ thuật của chính các thiết bị đó. Tốc độ áp dụng sẽ là một khía cạnh then chốt của cuộc cạnh tranh. Hơn nữa, việc huấn luyện các hệ thống AI để sử dụng trong quân sự đòi hỏi một lượng lớn dữ liệu không dễ tìm thấy trên Internet, chẳng hạn như hình ảnh mật về các nền tảng quân sự hoặc các chữ ký điện từ của nhiều loại radar và vũ khí. PLA có kinh nghiệm chiến đấu hạn chế và thiếu hụt nhiều bộ dữ liệu như vậy.

 

Ngay cả khi một số hệ thống AI thất bại, quá trình xây dựng nguyên mẫu và thử nghiệm nhanh chóng của PLA vẫn sẽ đẩy nhanh việc học hỏi và cải thiện của họ. Trung Quốc đang định vị bản thân để áp dụng và triển khai AI quân sự vận hành một cách nhanh chóng và hiệu quả, từ đó giữ cho khoảng cách giữa quân đội Mỹ và Trung Quốc luôn ở mức hẹp. Những nỗ lực của Trung Quốc nên thúc giục Washington phát triển các quy trình linh hoạt hơn cho việc thử nghiệm, mua sắm và áp dụng quân sự. Quy trình mua sắm quốc phòng ở Mỹ từ lâu đã diễn ra với tốc độ chậm chạp như rùa bò. Quốc hội và chính quyền Trump đã bắt đầu hành động để cải tổ nó: Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng Quốc gia năm 2026 bao gồm một bộ các quy định được thiết kế để giảm bớt sự chậm trễ không cần thiết, mở rộng các lộ trình mua sắm thương mại và mang lại cho các nhà thầu quốc phòng sự linh hoạt lớn hơn để thay đổi hướng đi khi các công nghệ mới xuất hiện. Nhà Trắng đã ban hành một loạt các sắc lệnh hành pháp nhằm đẩy nhanh hơn nữa việc mua sắm bằng cách giảm bớt sự trùng lặp và tập trung hóa việc ra quyết định. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã chỉ đạo Lầu Năm Góc áp dụng “cách tiếp cận thời chiến đối với các rào cản” vốn đang làm chậm trễ việc phát triển và triển khai các năng lực AI.

 

Tuy nhiên, chỉ riêng cải cách mua sắm là chưa đủ. Cần có nhu cầu cấp thiết để giáo dục tốt hơn cho những người vận hành quân đội về thế mạnh và những thiếu sót tiềm tàng của AI, đặc biệt là các công cụ hỗ trợ ra quyết định bằng AI. Bên cạnh giáo dục, những người vận hành cần được huấn luyện và hướng dẫn về cách sử dụng hiệu quả các hệ thống AI mới, vốn sẽ là một thách thức xét đến tốc độ phát triển nhanh chóng của các hệ thống này. Đồng thời, những công việc quan trọng vẫn cần được thực hiện về độ tin cậy, tính minh bạch và an ninh mạng của hệ thống trước khi các chỉ huy có thể tin tưởng và triển khai chúng một cách nhất quán. Những nhu cầu này nên thúc đẩy Lầu Năm Góc xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn với các phòng thí nghiệm AI hàng đầu, những chuyên gia hàng đầu thế giới về công nghệ này, và ký kết hợp đồng không chỉ để được cấp phép công nghệ mà còn để có được các kỹ sư thực địa và nhà khoa học dữ liệu nhằm giúp đẩy nhanh việc áp dụng AI an toàn và hiệu quả. Đây, ít nhất là một phần, là lý do tại sao sự thất bại trong các cuộc đàm phán với Anthropic lại đáng lo ngại đến vậy: việc đảm bảo an ninh quốc gia của Mỹ sẽ đòi hỏi phải tăng cường các quan hệ đối tác như vậy, thay vì những cuộc cãi vã công khai đầy tai tiếng.

 

Tương tự như vậy, các nhà lãnh đạo trong giới học thuật, công nghiệp và chính phủ nên chuẩn bị cho một tương lai với thông tin lừa lọc do AI hỗ trợ diễn ra trên diện rộng, đe dọa cả dân thường lẫn quân đội. Washington nên ưu tiên phát triển các tiêu chuẩn và quy định để quản lý sự cạnh tranh thông tin trong khi vẫn thúc đẩy các chuẩn mực dân chủ về tự do ngôn luận. Việc phát triển các công cụ để phát hiện và phản ứng với deepfake sẽ là điều thiết yếu để đảm bảo các nhà lãnh đạo quân sự có quyền tiếp cận thông tin chính xác khi đưa ra các quyết định then chốt. Điều này có thể đòi hỏi việc thành lập các viện nghiên cứu mới cho việc nghiên cứu, phát triển và giáo dục về tác chiến thông tin. Trong thời gian chờ đợi, các cuộc trao đổi ngoại giao và các cuộc thảo luận phi chính phủ (Kênh II) vẫn là những kênh quan trọng để định hình các chuẩn mực xoay quanh việc sử dụng có trách nhiệm AI quân sự.

 

Giai đoạn thứ ba trong quá trình hiện đại hóa quân sự mà Bắc Kinh hứa hẹn bấy lâu nay đang diễn ra mạnh mẽ, và PLA kiên quyết phát triển AI để giành lợi thế quân sự trước Mỹ. Phần lớn các thử nghiệm của quân đội Trung Quốc không gây bất ngờ, nhưng một số ứng dụng được đề xuất, đặc biệt là các hệ thống hỗ trợ ra quyết định bằng AI phức tạp và các công cụ tác chiến nhận thức, làm tăng nguy cơ tính toán sai lầm và gây bất ổn. Khi Trung Quốc tiếp tục nỗ lực hiện đại hóa quân đội bằng cách áp dụng các công nghệ mới nổi, Mỹ cũng nên cam kết thực hiện việc lặp lại AI nhanh chóng, thử nghiệm có trách nhiệm và xây dựng các quan hệ đối tác thương mại thông minh để duy trì ưu thế của mình.

 

----------------------------------------

SAM BRESNICK là Nghiên cứu viên và là Học giả Andrew W. Marshall tại Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi (CSET) thuộc Đại học Georgetown.

 

EMELIA S. PROBASCO là Chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi thuộc Đại học Georgetown.

 

COLE MCFAUL là Chuyên viên phân tích nghiên cứu cao cấp và là Học giả Andrew W. Marshall tại Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi thuộc Đại học Georgetown.

 

Nguồn: Sam Bresnick, Emelia S. Probasco, và Cole McFaul, “China’s AI Arsenal”, Foreign Affairs, 02/03/2026

 

 

TẬP ĐỐI MẶT VỚI THẾ LƯỠNG NAN TRONG QUAN HỆ VỚI NHẬT và MỸ (Katsuji Nakazawa – Nikkei Asia)

 

Tập đối mặt với thế lưỡng nan trong quan hệ với Nhật và Mỹ

Katsuji Nakazawa  -  Nikkei Asia  

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch   -   Nghiên Cứu Quốc Tế  

31/03/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/31/tap-doi-mat-voi-the-luong-nan-trong-quan-he-voi-nhat-va-my/

 

Nhà lãnh đạo Trung Quốc muốn công kích Sanae Takaichi nhưng không muốn chọc giận Donald Trump.

 

Chính quyền của nhà lãnh đạo tối cao Trung Quốc Tập Cận Bình đã tiếp tục hành xử hết sức thận trọng để tránh làm mất lòng Donald Trump, do họ ưu tiên chuyến thăm Trung Quốc của vị tổng thống Mỹ thất thường này.

 

Hội nghị thượng đỉnh Nhật-Mỹ tuần trước đã đẩy chính quyền Tập vào thế lưỡng nan về việc làm thế nào để cân bằng lập trường cứng rắn đối với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi với cách tiếp cận hòa giải dành cho Tổng thống Mỹ Donald Trump.

 

Takaichi đã có chuyến thăm đầu tiên tới Mỹ kể từ khi nhậm chức vào mùa thu và hội đàm với Trump giữa lúc quân đội Mỹ đang tiến hành các cuộc tấn công vào Iran.

 

Tại Nhà Trắng vào ngày 19/03, Trump giải thích với nhà lãnh đạo Nhật Bản rằng ông đã hoãn chuyến thăm Trung Quốc khoảng một tháng rưỡi. Trump nói rằng ông sẽ đến Trung Quốc “rất sớm thôi.”

 

Ban đầu, Trump dự kiến thăm Trung Quốc từ ngày 31/03 đến ngày 02/04. Nhà Trắng đã thông báo vào thứ Tư ngày 24/03 rằng ông sẽ thực hiện chuyến đi vào ngày 14 và 15 tháng 5 – đây hẳn là một tin vui cho chính quyền Tập.

 

https://images.ft.com/v3/image/raw/https%3A%2F%2Fcms-image-bucket-productionv3-ap-northeast-1-a7d2.s3.ap-northeast-1.amazonaws.com%2Fimages%2F_aliases%2Farticleimage%2F0%2F8%2F8%2F5%2F12295880-1-eng-GB%2Fb0fe30cc13ad-illust_SXM2026022500005405a.jpg?source=nar-cms

Sanae Takaichi gọi Tổng thống Mỹ là “Donald,” cảm ơn ông vì đã mời bà đến Nhà Trắng và ca ngợi ông là người duy nhất có thể mang lại hòa bình và thịnh vượng cho thế giới. Tập Cận Bình cũng không muốn làm mất lòng Trump. (Ảnh ghép của Nikkei/Ảnh gốc của Reuters)

 

Trung Quốc lo ngại Trump sẽ lại trì hoãn hoặc thậm chí hủy bỏ chuyến đi vốn đã được quảng bá rầm rộ này. Điều đó sẽ phủ bóng đen lên thỏa thuận đình chiến thương mại tạm thời giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

 

Nếu thỏa thuận đình chiến thương mại sụp đổ, nền kinh tế đang gặp khó khăn của Trung Quốc sẽ phải hứng chịu một đòn giáng nặng nề.

 

Hoàn toàn trái ngược với thái độ dành cho Trump, Trung Quốc đã tung ra một loạt các cuộc tấn công cá nhân không ngừng nghỉ nhắm vào Takaichi vì phát ngôn của bà về một tình huống khẩn cấp có thể xảy ra ở Đài Loan.

 

Vào ngày 07/11 năm ngoái, Takaichi phát biểu trước Quốc hội Nhật Bản rằng một kịch bản giả định Trung Quốc tấn công Đài Loan có thể gây ra mối đe dọa sống còn đối với Nhật Bản, cho phép nước này thực thi quyền tự vệ tập thể. Trung Quốc luôn xem Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình.

 

Chính quyền Tập đã tìm cách chia rẽ Nhật Bản và Mỹ trước chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump. Nhưng mọi chuyện đã không diễn ra như kỳ vọng của chính quyền Tập.

 

Khi bắt đầu hội nghị thượng đỉnh Takaichi-Trump, vốn mở cửa cho báo chí, nhà lãnh đạo Mỹ đã nồng nhiệt chào đón người đồng cấp Nhật Bản tới Nhà Trắng, ca ngợi bà là một “người phụ nữ rất nổi tiếng và quyền lực” và nói rằng họ có “một quan hệ rất tốt đẹp.”

 

Gọi Tổng thống Mỹ bằng tên Donald, Takaichi đã cảm ơn ông vì lời mời đến Nhà Trắng và ca ngợi ông là người duy nhất có thể mang lại hòa bình và thịnh vượng cho thế giới.

 

Theo Bộ Ngoại giao Nhật Bản, hai nhà lãnh đạo sau đó đã trao đổi quan điểm về những vấn đề liên quan đến Trung Quốc và tái khẳng định rằng Nhật Bản và Mỹ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ.

 

Còn theo một bản tóm tắt thông tin do Nhà Trắng công bố về hội nghị thượng đỉnh, các nhà lãnh đạo cũng “cam kết vì hòa bình và ổn định trên Eo biển Đài Loan như một yếu tố không thể thiếu đối với an ninh khu vực và thịnh vượng toàn cầu.”

 

 https://images.ft.com/v3/image/raw/https%3A%2F%2Fcms-image-bucket-productionv3-ap-northeast-1-a7d2.s3.ap-northeast-1.amazonaws.com%2Fimages%2F_aliases%2Farticleimage%2F3%2F6%2F8%2F5%2F12295863-1-eng-GB%2Ff3b305375b2b-2026-03-19T162122Z_1516556476_RC2N7KANMKE7_RTRMADP_3_USA-JAPAN_a.jpg?source=nar-cms

Sanae Takaichi bắt tay Donald Trump tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, Washington vào ngày 19/03. Trump ca ngợi Takaichi là một “phụ nữ rất nổi tiếng và quyền lực.” © Reuters

 

Họ “ủng hộ việc giải quyết hòa bình các vấn đề giữa hai bờ eo biển thông qua đối thoại, và phản đối bất kỳ nỗ lực nào nhằm đơn phương thay đổi hiện trạng, kể cả bằng vũ lực hay ép buộc,” bản tóm tắt thông tin nêu rõ.

 

Dù tiếp tục công kích Takaichi, chính quyền Tập không hề muốn làm phật ý Trump.

 

Đó chính là lý do tại sao lời châm chọc bất ngờ của Trump về cuộc tấn công năm 1941 của Nhật Bản vào Trân Châu Cảng ở Hawaii – và phản ứng bối rối của Takaichi – lại khiến các quan chức Trung Quốc thích thú.

 

Đây là tin tức đầu tiên được các cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc, bao gồm Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc và Tân Hoa Xã, đưa tin về hội nghị thượng đỉnh Nhật-Mỹ. Các bài báo kèm hình ảnh hoặc tranh minh họa chế nhạo Takaichi đã lan truyền chóng mặt.

 

Khi một nhà báo người Nhật hỏi tại sao Mỹ không thông báo trước cho Nhật Bản và các đồng minh NATO về các cuộc không kích vào Iran ngày 28/02, Trump đã châm biếm: “Còn ai rành về bất ngờ hơn Nhật Bản nữa? Thế tại sao các vị không cho tôi biết về Trân Châu Cảng?”

 

Khi Trump đưa ra lời nhận xét gây sốc này, Takaichi tỏ ra bối rối; bà không nói một lời nào mà chỉ mở to hai mắt.

 

Các phương tiện truyền thông Trung Quốc phần lớn đã phớt lờ những phát biểu khác của Trump với Takaichi, bao gồm cả việc ông sẽ “hết lời ca ngợi Nhật Bản khi tôi ở Trung Quốc cùng Chủ tịch Tập.”

 

Khi được hỏi về quan hệ Nhật-Trung, Trump nói: “Tôi biết họ [Nhật Bản và Trung Quốc] có một quan hệ hơi căng thẳng,” và thúc giục Takaichi bày tỏ lập trường của mình về Trung Quốc trước các ống kính máy quay.

 

“Nhật Bản luôn cởi mở trong việc đối thoại với Trung Quốc,” Takaichi nói để đáp lại yêu cầu của Trump. “Chúng tôi đang giải quyết các quan hệ với Trung Quốc một cách bình tĩnh.”

 

Đây là một cơ hội tốt để Takaichi xua tan những tin đồn rằng bà có bất đồng với Trump về quan hệ với Trung Quốc. Nhưng việc Takaichi công khai tuyên bố lập trường của mình về quan hệ Tokyo-Bắc Kinh là điều mà chính quyền Tập không muốn truyền thông Trung Quốc đưa tin.

 

Tại một cuộc họp báo thường kỳ vào thứ Hai ngày 23/03, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm đã đề cập đến nhận xét về Trân Châu Cảng của Trump, dù ông từ chối bình luận về nó.

 

https://images.ft.com/v3/image/raw/https%3A%2F%2Fcms-image-bucket-productionv3-ap-northeast-1-a7d2.s3.ap-northeast-1.amazonaws.com%2Fimages%2F_aliases%2Farticleimage%2F1%2F3%2F9%2F5%2F12295931-1-eng-GB%2F6acc886fcad4-a.jpg?source=nar-cms

Các tàu chiến tham gia cuộc tập trận hải quân Iran-Nga-Trung Quốc ở Vịnh Oman, ngoài khơi bờ biển Iran, vào ngày 17/03/2023. Trung Quốc đã không tham gia vào đợt tập trận năm nay. © Quân đội Iran/WANA (Thông tấn xã Tây Á)/Reuters

 

Trump và Takaichi cũng công bố các sáng kiến mới tại hội nghị thượng đỉnh của họ nhằm “củng cố Liên minh Mỹ-Nhật, tăng cường an ninh kinh tế, và thúc đẩy khả năng răn đe để thúc đẩy một khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và rộng mở,” theo bản tóm tắt thông tin của Nhà Trắng.

 

Lâm đã không chỉ trích các sáng kiến này vì sự nể nang dành cho vị Tổng thống Mỹ.

 

Phát ngôn viên này chỉ nói rằng “Việc Mỹ và Nhật Bản phát triển quan hệ song phương nên có lợi cho hòa bình và ổn định khu vực, thay vì nhắm vào bất kỳ quốc gia thứ ba nào, hay gây tổn hại đến lợi ích của họ.”

 

Như một dấu hiệu cho thấy cách tiếp cận hòa giải của mình đối với chính quyền Trump, vào giữa tháng 2, Trung Quốc đã không tham gia vào hoạt động mà một nguồn tin ngoại giao mô tả là “cuộc tập trận quân sự chống Mỹ.” Trong những năm trước đó, Trung Quốc đã cùng Iran và Nga tham gia các cuộc tập trận hải quân gần Iran.

 

Năm nay, ngay trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công quân sự vào Tehran và các khu vực khác của Iran, Nga và Iran đã tiếp tục các cuộc tập trận mà không có Trung Quốc ở khu vực gần Eo biển Hormuz trọng yếu.

 

Eo biển hẹp này – kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman – đã bị Iran phong tỏa trên thực tế kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

 

Các tàu thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tinh nhuệ của Iran, cơ quan thống trị nền chính trị nước này, cũng như từ hải quân Iran và Nga, đã tham gia cuộc tập trận quân sự.

 

Cảng Gwadar của Pakistan, nằm gần biên giới Iran, đóng một vai trò quan trọng trong Sáng kiến Vành đai và Con đường do Trung Quốc dẫn đầu. Nó hy vọng tạo ra một khu kinh tế khổng lồ kết nối Trung Quốc với châu Âu bằng cả đường bộ và đường biển.

 

Một công ty Trung Quốc đã mua lại quyền vận hành cảng này và đang tiến hành các khoản đầu tư cơ sở hạ tầng. Các tuyến đường biển ngay bên ngoài cảng có ý nghĩa sống còn đối với Trung Quốc, vì chúng chính là huyết mạch đưa các tàu chở dầu mang lượng lớn dầu thô từ khu vực Vịnh Ba Tư đến Trung Quốc.

 

Các cuộc tập trận quân sự Trung-Iran-Nga bắt đầu vào năm 2019. Sau hai năm gián đoạn do đại dịch COVID-19, chúng đã được nối lại vào năm 2022 và được tổ chức hằng năm kể từ đó, dù Trung Quốc vừa rút lui một tháng trước.

 

Bản đồ : https://images.ft.com/v3/image/raw/https%3A%2F%2Fcms-image-bucket-productionv3-ap-northeast-1-a7d2.s3.ap-northeast-1.amazonaws.com%2Fimages%2F_aliases%2Farticleimage%2F6%2F8%2F4%2F6%2F12296486-1-eng-GB%2Fb0b2e6e46018-20260325-CUC-Middle-East-Map.png?source=nar-cms

Địa lý hình thể Vùng Trung Đông

 

Có một bài bình luận thú vị đã được công bố bên trong Trung Quốc, dù một cách khá kín tiếng, về sự thay đổi thái độ đột ngột của nước này đối với cuộc tập trận.

 

Bài bình luận khẳng định, bằng cách quyết định không tham gia năm nay, Trung Quốc đã phát đi tín hiệu rằng dù họ vẫn tiếp tục hỗ trợ Iran về mặt ngoại giao và kinh tế, nhưng quân đội của họ sẽ không bao giờ trực tiếp can thiệp thay cho Iran để chống lại Mỹ và Israel.

 

Nhưng ta không thể chỉ đánh giá bài bình luận qua vẻ bề ngoài. Có một niềm tin sâu rộng rằng Iran đang sử dụng Hệ thống Vệ tinh Dẫn đường Bắc Đẩu của Trung Quốc để dẫn đường cho tên lửa và máy bay không người lái của mình. Nếu không có thông tin từ hệ thống Bắc Đẩu, Iran không thể tiến hành các cuộc tấn công trả đũa chính xác vào các quốc gia Vùng Vịnh đang có các căn cứ quân sự của Mỹ.

 

Tuy nhiên, bài bình luận phản ánh một điều quan trọng: Trung Quốc không muốn thực hiện bất kỳ hành động nào có thể chuốc lấy cơn thịnh nộ của Trump, chí ít là vào lúc này, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc phải hy sinh các quan hệ với Iran.

 

Đó chính là lý do tại sao Trung Quốc tỏ ra lạnh nhạt với Iran trong lúc các hành động thù địch quân sự leo thang.

 

Tập đang nóng lòng chờ đợi hội nghị thượng đỉnh với Trump tại Bắc Kinh. Cán cân quyền lực giữa hai nhà lãnh đạo, vốn đã trở nên rõ ràng hơn vào thời điểm này, sẽ nghiêng về phía có lợi cho Trump.

 

Trong khi đó, các báo cáo truyền thông về chuyến thăm Trung Quốc của Trump đã xuất hiện. Vào ngày 21/03, trang tin chính trị Mỹ Politico đưa tin rằng chính quyền Trump “đang nói với các quan chức nước ngoài và nhiều người khác rằng họ sẽ không sắp xếp lại lịch trình hội nghị thượng đỉnh giữa tổng thống và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình cho đến khi chiến tranh Iran kết thúc.”

 

https://images.ft.com/v3/image/raw/https%3A%2F%2Fcms-image-bucket-productionv3-ap-northeast-1-a7d2.s3.ap-northeast-1.amazonaws.com%2Fimages%2F_aliases%2Farticleimage%2F4%2F1%2F9%2F5%2F12295914-1-eng-GB%2Fd4e631f52893-photo_SXM2026031300009836a.jpg?source=nar-cms

Tập Cận Bình tham dự lễ bế mạc kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh vào ngày 12/03. Ông đang theo dõi chặt chẽ các sự kiện ở Iran. (Ảnh của Tomoki Mera)

 

Politico dẫn lời một nhà ngoại giao ở Washington am hiểu về kế hoạch tổ chức thượng đỉnh Mỹ-Trung xác nhận rằng chính quyền đã nói rõ “ngày tháng tổ chức hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập sẽ chỉ được đề xuất sau khi giai đoạn nóng của xung đột Iran kết thúc.”

 

Chính phủ Mỹ đã phủ nhận thông tin này. Nhưng dựa trên những lời giải thích trước đây của Trump, không nghi ngờ gì về việc có một liên kết giữa tiến độ của chiến dịch quân sự mà Mỹ đang tiến hành chống lại Iran với chuyến thăm Trung Quốc của vị tổng thống.

 

Cũng có khả năng Trump sẽ sử dụng thời điểm chuyến đi Trung Quốc của mình như một con bài mặc cả trong các cuộc đàm phán thương mại và các đàm phán khác với chính quyền Tập.

 

Về phần cuộc chiến ở Iran, vào thứ Hai, Trump cho biết ông sẽ tạm hoãn các cuộc không kích vào nhà máy điện đã đe dọa trước đó trong vòng năm ngày. Và rõ ràng là Tập đang hết sức chú ý đến diễn biến của cuộc chiến.

 

-----------------------

Katsuji Nakazawa là nhà báo và biên tập viên cấp cao của Nikkei, hiện sinh sống tại Tokyo. Ông đã dành bảy năm làm phóng viên thường trú ở Trung Quốc và sau đó trở thành trưởng văn phòng Trung Quốc. Ông đã nhận Giải Nhà báo Quốc tế Vaughn-Ueda năm 2014.

 

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping finds himself in a Japan-US dilemma,” Nikkei Asia, 26/03/2026

 

 

 

 

CHIẾN TRANH IRAN CHO THẤY LỖ HỔNG TRONG AN NINH NĂNG LƯỢNG và CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM (Lê Hồng Hiệp – Nghiên Cứu Quốc Tế)

 

Chiến tranh Iran cho thấy lỗ hổng trong an ninh năng lượng và chính sách đối ngoại của Việt Nam

Lê Hồng Hiệp   -   Nghiên Cứu Quốc Tế  

31/03/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/31/chien-tranh-iran-cho-thay-lo-hong-trong-an-ninh-nang-luong-va-chinh-sach-doi-ngoai-cua-viet-nam/

 

Cuộc chiến đang diễn ra giữa Mỹ và Israel với Iran đã khiến eo biển Hormuz bị đóng cửa trên thực tế từ đầu tháng 3, gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu nghiêm trọng. Sự gián đoạn này ảnh hưởng đến khoảng một phần tư lượng dầu vận chuyển bằng đường biển và một phần năm nguồn cung khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Kết quả là, giá dầu và khí đốt đã tăng vọt, trong khi Goldman Sachs dự báo rằng nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung tiếp diễn, giá dầu Brent chuẩn có thể vượt qua mức cao kỷ lục 147,5 USD đạt được vào năm 2008. Đối với Việt Nam, cuộc khủng hoảng này đã làm nổi bật những điểm yếu đáng kể trong an ninh năng lượng của đất nước, có khả năng đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng hạt nhân và năng lượng tái tạo, đồng thời làm phức tạp thêm nỗ lực duy trì sự cân bằng trong quan hệ của Việt Nam với các cường quốc toàn cầu.

 

Việt Nam đang cảm nhận những tác động tức thời, bao gồm sự gián đoạn nguồn cung và thiếu hụt nhiên liệu rõ rệt. Giá xăng đã tăng 50% kể từ tháng Hai, trong khi giá dầu diesel tăng vọt 70%. Các trạm xăng chứng kiến tình trạng xếp hàng dài, đi kèm với đó là báo cáo về tình trạng tranh mua và tích trữ. Công tác xây dựng tại các công trình trọng điểm, chẳng hạn như các công trình đang được chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh APEC Phú Quốc 2027, có nguy cơ bị chậm trễ do thiếu dầu diesel. Giá nhiên liệu máy bay tăng cao và khan hiếm nguồn cung đã khiến các hãng hàng không trong nước phải tăng giá vé và xem xét giảm số chuyến bay, có khả năng đe dọa ngành du lịch đang phục hồi của Việt Nam.

 

Nếu chiến tranh không sớm chấm dứt, quỹ đạo tăng trưởng đầy tham vọng của Việt Nam sẽ đối mặt với những thách thức kinh tế dài hạn do phụ thuộc vào sản phẩm xăng dầu và dầu thô nhập khẩu. Năm 2025, cả nước nhập khẩu dầu thô trị giá 7,74 tỷ USD (14,15 triệu tấn) và các sản phẩm xăng dầu trị giá 6,82 tỷ USD (9,96 triệu tấn). Dự trữ trong nước chỉ đủ đáp ứng chưa đến 30 ngày tiêu thụ, thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực. Lượng dự trữ mỏng manh này khiến Việt Nam dễ bị tổn thương trước những gián đoạn kéo dài. Dưới thời Tổng Bí thư Tô Lâm, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân hàng năm đầy tham vọng là ít nhất 10% từ năm 2026 đến năm 2030 và các năm sau đó, để đạt được địa vị quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Tuy nhiên, tình trạng thiếu năng lượng kéo dài sẽ gây rủi ro cho kế hoạch táo bạo này, khi chi phí nhiên liệu cao kéo dài và sự không chắc chắn về nguồn cung làm gián đoạn các hoạt động kinh tế, tăng chi phí sản xuất và làm suy yếu khả năng cạnh tranh của ngành chế tạo.

 

Để đối phó, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng vào đầu tháng 3. Tổ công tác này chịu trách nhiệm theo dõi diễn biến toàn cầu, phối hợp với các cơ quan khác nhau, đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định và tư vấn về các biện pháp chính sách. Trong cuộc họp của tổ ngày 10 tháng 3, ông Chính nhấn mạnh sự cần thiết phải ngăn ngừa tình trạng thiếu hụt và chỉ đạo các cơ quan đa dạng hóa nguồn nhập khẩu năng lượng. Ngày 19 tháng 3, ông ban hành một chỉ thị kêu gọi đẩy nhanh việc sử dụng xe điện, mở rộng hạ tầng sạc điện, đưa ra các ưu đãi cho sản xuất và sử dụng xe điện, điện hóa giao thông công cộng, và đẩy nhanh việc triển khai nhiên liệu sinh học E10 từ dự kiến tháng 6 lên tháng 4, với mục tiêu giảm 10% lượng tiêu thụ xăng.

 

PVGas, công ty khí thuộc tập đoàn dầu khí nhà nước PetroVietnam, đã kích hoạt các quy trình khẩn cấp bằng cách đa dạng hóa nguồn nhập khẩu từ Úc và Mỹ. Công ty cũng duy trì giá khí đốt ổn định trong nước thông qua các thỏa thuận chia sẻ chi phí với khách hàng. Công ty đảm bảo sẽ có đủ nguồn cung cho khách hàng trong nước đến hết tháng 4-5 năm 2026.

 

Tuy nhiên, nếu xung đột tiếp diễn, khả năng đảm bảo đủ nguồn cung dầu khí cho nền kinh tế Việt Nam vẫn còn bấp bênh. Do đó, việc đảm bảo nguồn cung bổ sung ổn định là vô cùng cần thiết. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã điện đàm với lãnh đạo của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar và Angola để tìm kiếm sự đảm bảo về nguồn cung. Các quan chức Việt Nam cũng đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ Nhật Bản và Hàn Quốc để tăng cường tiếp cận dầu thô, bao gồm cả khả năng tiếp cận kho dự trữ dầu chiến lược của họ, trong bối cảnh các hạn chế xuất khẩu nhiên liệu của Trung Quốc càng làm thắt chặt nguồn cung trên khắp châu Á.

 

Đáng chú ý, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có chuyến thăm Nga từ ngày 22 đến 25 tháng 3, cho thấy sự cấp bách của tình hình nếu xét việc ông sắp nghỉ hưu vào đầu tháng 4. Trong chuyến thăm, hai nước đã ký thỏa thuận hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, một trong hai dự án điện hạt nhân mà Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành trong 10 năm tới.

 

Ngoài năng lượng hạt nhân, chuyến thăm của ông Chính còn tập trung vào việc mở rộng hợp tác trong lĩnh vực dầu khí. Ông đã gặp gỡ các nhà cung cấp dầu khí của Nga là Zarubezhneft và Novatek để thảo luận về hợp tác song phương. Tại Zarubezhneft, hai bên được cho là đã thảo luận về các đề xuất cung cấp dầu, khí đốt và các sản phẩm liên quan cho Việt Nam trên cơ sở ổn định, lâu dài, cũng như phát triển cơ sở hạ tầng dự trữ dầu tại Việt Nam. Mặc dù vẫn chưa rõ liệu Việt Nam có đạt được thỏa thuận nào về mua dầu khí của Nga để giảm bớt tình trạng thiếu hụt hiện nay do xung đột Iran gây ra hay không, nhưng các cuộc thảo luận rõ ràng cho thấy đây là một mục tiêu chính trong chuyến thăm của ông Chính, đặc biệt nếu xét việc Mỹ đã tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu năng lượng của Nga.

 

Cuộc khủng hoảng này có những tác động lâu dài đáng kể đến chiến lược năng lượng và chính sách đối ngoại của Việt Nam. Nó có khả năng thúc đẩy quá trình chuyển đổi của Hà Nội sang năng lượng hạt nhân và các nguồn năng lượng tái tạo để giảm phụ thuộc vào dầu khí nhập khẩu. Hơn nữa, Việt Nam có thể tăng cường nỗ lực đẩy nhanh việc sử dụng xe điện và mở rộng năng lực dự trữ dầu quốc gia để giảm thiểu tác động tiêu cực từ các cú sốc trong tương lai.

 

Mặt khác, sự biến động giá dầu và khí đốt do xung đột có thể khiến Hà Nội cân nhắc lại các nhà máy điện LNG tốn kém, nhiều nhà máy trong số đó được lên kế hoạch sử dụng nguồn cung nhập khẩu từ Mỹ để cân bằng thương mại song phương. Những lo ngại về thiệt hại kinh tế do biến động giá LNG và phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài không ổn định có thể thúc đẩy việc đánh giá lại này. Nếu Việt Nam quyết định thu hẹp các kế hoạch này trong khi đồng thời tăng cường phụ thuộc vào Nga trong hợp tác năng lượng về điện hạt nhân và dầu khí, điều này có thể gây căng thẳng cho quan hệ Việt – Mỹ. Một sự thay đổi như vậy có thể làm phật lòng không chỉ Hoa Kỳ mà còn cả các đối tác châu Âu, làm tăng thêm thách thức cho những nỗ lực của Hà Nội trong việc quản lý quan hệ với các cường quốc chủ chốt.

 

Nhìn chung, xung đột Iran là một phép thử quan trọng đối với an ninh năng lượng và khả năng thích ứng của chính sách đối ngoại Việt Nam. Việc Hà Nội giải quyết tình trạng thiếu hụt ngắn hạn thông qua đa dạng hóa nguồn cung và ngoại giao, đồng thời theo đuổi các giải pháp bền vững sẽ ảnh hưởng đến tham vọng kinh tế dưới thời Tổng Bí thư Tô Lâm và quan hệ với các đối tác chủ chốt. Vượt qua thách thức này một cách mạnh mẽ hơn có thể giúp củng cố con đường hướng tới độc lập năng lượng và tăng trưởng cao bền vững của Việt Nam. Ngược lại, nếu thất bại, những điểm yếu về năng lượng và chiến lược của Việt Nam sẽ càng trầm trọng hơn trong bối cảnh toàn cầu ngày càng bất ổn.

 

----------------

Một phiên bản tiếng Anh đã được xuất bản trên chuyên trang bình luận Fulcrum, ngày 30/03/2026.

 

 

 

 

BÀI HỌC CHO SINGAPORE TỪ CUỘC CHIẾN CỦA TRUMP TẠI IRAN (Derek Grossman – Foreign Policy)

 

Bài học cho Singapore từ cuộc chiến của Trump tại Iran

Derek Grossman  -  Foreign Policy

Viên Đăng Huy, biên dịch   -   Nghiên Cứu Quốc Tế  

30/03/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/30/bai-hoc-cho-singapore-tu-cuoc-chien-cua-trump-tai-iran/

 

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) từ lâu đã được coi là một đảo quốc bất khả xâm phạm về sự ổn định, hòa bình và thịnh vượng. Nhưng kể từ khi cuộc chiến Mỹ-Israel chống lại Iran bắt đầu, Iran đã liên tục nã tên lửa và drone vào UAE vì mối quan hệ đối tác an ninh chặt chẽ và lâu đời của nước này với Mỹ. Giờ đây, UAE, bao gồm cả viên ngọc quý Dubai, đang bị tàn phá nặng nề. Dù các doanh nghiệp đang cố gắng bám trụ, hàng ngàn cư dân đã tháo chạy và ngành du lịch rơi vào tình trạng đình trệ. Giao thương đường biển — bao gồm xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt thiên nhiên hóa lỏng, cùng với nguồn cung thực phẩm thiết yếu và các hàng hóa nhập khẩu khác — phần lớn đã dừng lại do Iran phong tỏa một phần eo biển Hormuz. Điều này càng đáng lo ngại hơn bởi xuất khẩu năng lượng, cùng với các ngành tài chính, công nghệ, logistics và dịch vụ tại Dubai vốn là mạch máu của quốc gia này. Vượt ra ngoài những tổn thất kinh tế, hào quang về một UAE biệt lập huy hoàng khỏi những bất ổn của khu vực đã bị đập tan trong nhiều năm tới — và có lẽ là không thể cứu vãn.

 

Có một nơi khác chia sẻ những điểm tương đồng đáng lo ngại với Dubai và UAE: Singapore. Đảo quốc nằm tại ngã tư của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương này cũng đóng vai trò là một trung tâm tài chính và du lịch toàn cầu. Do diện tích nhỏ bé — xấp xỉ Bahrain với dân số chỉ hơn 6 triệu người — Singapore hầu như thiếu tài nguyên thiên nhiên và phụ thuộc nặng nề vào giao thương thông suốt để cung cấp các hàng hóa thiết yếu. Giống như UAE, Singapore duy trì một mối quan hệ đối tác an ninh mạnh mẽ, dù kín đáo, với Washington. Mặc dù Singapore không cho phép quân đội Mỹ đồn trú trên lãnh thổ, họ mua phần lớn thiết bị quân sự từ Mỹ, tiến hành các cuộc tập trận chung sâu rộng với quân đội Mỹ và cung cấp dịch vụ bảo trì, hậu cần cho Hải quân Mỹ tại Căn cứ Hải quân Changi.

 

Đáng lo ngại nhất là việc Singapore nằm cạnh một tuyến đường thủy chiến lược có thể bị lợi dụng cho các mục đích quân sự, tương tự như việc Iran phong tỏa một phần eo biển Hormuz. Hormuz hiện đã trở thành điểm nóng then chốt của cuộc chiến. Tuy nhiên, eo biển chiến lược của Singapore, eo biển Malacca, thậm chí còn đặt ra một bối cảnh bấp bênh hơn nhiều: Chạy dọc theo đường bờ biển phía Nam của Singapore, eo biển này là huyết mạch hàng hải chính kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Đây là tuyến đường biển nhộn nhịp nhất thế giới, chiếm từ 1/4 đến 1/3 thương mại toàn cầu. Con số này thường bao gồm khoảng 23 đến 29 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 30% đến 45% lượng dầu vận tải bằng đường biển của cả thế giới.

 

Malacca không chỉ nhộn nhịp và quan trọng về địa chiến lược hơn Hormuz; nó còn hẹp hơn và do đó dễ bị gián đoạn hơn. Tại điểm hẹp nhất giữa Iran và Oman, eo biển Hormuz rộng khoảng 33,8 km. Con số đó tương phản với mức 2,73 km đến 2,9 km của đoạn hẹp nhất thuộc eo biển Malacca nằm giữa Singapore và Indonesia. Vấn đề của Singapore là việc có mối quan hệ đối tác an ninh chặt chẽ với Mỹ trong khi nằm sát một điểm nghẽn địa chiến lược có thể là một sự kết hợp chết chóc.

 

Khi sự cạnh tranh giữa các cường quốc Mỹ và Trung Quốc gia tăng, cả hai quốc gia đều đã tính đến việc bên kia có thể tìm cách kiểm soát hoặc đóng cửa Malacca theo ý đồ riêng, giống như cách Iran đang làm tại Hormuz. Các chuyên gia Trung Quốc thực tế đã có một thuật ngữ để mô tả “gót chân Achilles” tiềm tàng của nền kinh tế nước này: Thế lưỡng nan Malacca. Ước tính 60% tổng lượng hàng hóa giao thương của Trung Quốc đi qua eo biển này. Đáng báo động hơn cho Bắc Kinh: Khoảng 80% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc cũng chảy qua đây.

 

Bắc Kinh sẽ phải tính toán cách tiếp tục nhập khẩu dầu và các tài nguyên thiên nhiên khác để vừa duy trì nền kinh tế, vừa cầm cự trong một cuộc chiến với Mỹ. Trong trường hợp Mỹ phong tỏa thành công Malacca, Bắc Kinh sẽ phải sử dụng các tuyến đường biển khác — chủ yếu là eo biển Sunda và Lombok đi qua quần đảo Indonesia xa hơn về phía Nam — điều này sẽ làm tăng thời gian và chi phí vận chuyển. Như một giải pháp thay thế tiềm năng, Bắc Kinh đã tìm cách xây dựng một kênh đào qua eo đất Kra của Thái Lan. Họ cũng đầu tư vào các đường ống dẫn dầu khí trên đất liền cũng như kho dự trữ dầu mỏ chiến lược.

 

Washington cũng phải dành sự quan tâm đặc biệt cho eo biển Malacca. Ý tưởng duy trì tự do hàng hải dọc theo các tuyến đường thủy chiến lược — bao gồm Biển Đỏ và hiện nay là Hormuz — vẫn là một đặc điểm chính trong chính sách của Mỹ qua nhiều đời chính quyền. Nếu không có quyền tiếp cận đầy đủ vào Malacca, Hải quân Mỹ sẽ mất đi sự linh hoạt trong việc tái triển khai các khí tài trên biển.

 

Trong một ví dụ gần đây về cách eo biển Malacca tạo điều kiện cho việc triển khai quân sự của Mỹ, Trump đã ra lệnh cho một đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến Mỹ đóng tại Okinawa, Nhật Bản, hướng đến Trung Đông — có khả năng là để thực hiện các chiến dịch đổ bộ đánh chiếm đảo Kharg của Iran hoặc đường bờ biển dọc theo eo biển Hormuz. Tuyến đường biển ngắn nhất qua Malacca đã mất từ một đến hai tuần; nếu con đường đó bị chặn, Thủy quân lục chiến sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa để tới được đích.

 

Vị trí chiến lược và mối quan hệ đối tác an ninh chặt chẽ của Singapore với Mỹ mở ra khả năng Trung Quốc đưa việc tấn công Singapore vào bất kỳ kế hoạch tác chiến nào, nhằm ngăn chặn quốc gia này phong tỏa thương mại của Trung Quốc và hỗ trợ các chiến dịch quân sự của Mỹ. Trong cuộc chiến Trung Đông hiện tại, UAE đang đối mặt với chính tình cảnh hiểm nghèo đó — trở thành một phần trong kế hoạch chiến tranh của Iran — với những hậu quả thảm khốc.

 

Tất nhiên, cũng có những lý do chính đáng để Trung Quốc không tấn công Singapore. Quốc gia này chia sẻ nền văn hóa Trung Hoa và có mối liên kết nhân dân bền chặt, về mặt hình thức là không liên minh và duy trì quan hệ làm việc với quân đội Trung Quốc. Dù vậy, Trung Quốc coi một cuộc chiến vì Đài Loan — chưa nói đến chiến tranh với Mỹ — là vấn đề sống còn, điều có lẽ sẽ xóa bỏ mọi sự lưỡng lự trong việc tấn công các nước láng giềng khu vực bị coi là đang cấu kết với kẻ thù.

 

Đây chính xác là lời giải thích của Iran khi tấn công UAE. Suy cho cùng, chính Oman mới là nước giáp với điểm hẹp nhất của eo biển Hormuz, vậy mà Iran hầu như không đụng đến quốc gia này. Sự khác biệt nằm ở chỗ Tehran rõ ràng coi UAE là đã ngả hẳn về phía Mỹ.

 

Cuối cùng, Singapore giống UAE hơn là Oman. Đó là một nỗi lo lớn nếu xung đột cường quốc lan đến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Lựa chọn tốt nhất của Singapore có lẽ là giữ vững lộ trình hiện tại và nâng cao vai trò trung gian đàm phán giữa các cường quốc, với mục tiêu tránh chiến tranh bằng mọi giá. Thành quốc này cũng nên âm thầm tham gia các cuộc diễn tập xây dựng kịch bản với các đồng minh và đối tác, bao gồm cả thông qua Thỏa thuận Phòng thủ Năm bên (FPDA – một diễn đàn an ninh kết nối Úc, Anh, Malaysia, New Zealand và Singapore), cùng với các đối tác khác như Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ. Trên tất cả, Singapore phải luôn tỉnh táo và mở to mắt về tương lai địa chính trị của mình. Cái giá phải trả đơn giản là quá lớn.

 

--------------

Derek Grossman là Giáo sư chuyên ngành Chính trị học và Quan hệ quốc tế tại Đại học Nam California (USC).

 

Nguồn: Derek Grossman, “Lessons for Singapore from Trump’s War in Iran”, Foreign Policy, 24/03/2026

 

 

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 30/03/2026 (The Economist)

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 30/03/2026

The Economist 

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch

30/03/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/30/the-gioi-hom-nay-30-03-2026/

 

Donald Trump tuyên bố Mỹ và Iran đã đàm phán “trực tiếp và gián tiếp” và các nhà lãnh đạo mới của Iran “rất biết điều.” Nhưng Tổng thống Mỹ cũng nói với tờ Financial Times rằng ông muốn “chiếm lấy dầu ở Iran” và có thể sẽ thâu tóm Đảo Kharg, nơi đặt trạm xuất khẩu dầu chính của nước này. Trong khi đó, Pakistan cho biết họ đang chuẩn bị tổ chức các cuộc đàm phán để chấm dứt chiến tranh trong những ngày tới.

 

Trước đó, Iran cáo buộc Mỹ “bí mật lên kế hoạch cho một cuộc xâm lược trên bộ” sau khi có thêm nhiều binh sĩ Mỹ được triển khai đến Trung Đông. Chủ tịch Quốc hội Iran nói rằng đất nước ông đang “chờ đợi” lính Mỹ. Một quan chức Iran khác tuyên bố nước này sẽ bắt đầu nhắm mục tiêu vào nhà cửa của các “chỉ huy và quan chức chính trị trong khu vực” của Mỹ và Israel.

 

Giá dầu tiếp tục tăng trong khi một số chỉ số chứng khoán giảm điểm sau khi thị trường mở cửa tại Châu Á. Dầu Brent – tiêu chuẩn dầu mỏ toàn cầu – đã tăng vọt qua mức 116 đô la/thùng, hướng tới mức tăng hàng tháng lớn nhất từ trước đến nay (cho đến nay đã tăng 59%). Thị trường chứng khoán Trung Quốc, Nhật Bản, và Hàn Quốc đồng loạt giảm điểm trong phiên giao dịch sớm. Giá nhôm cũng tăng sau khi Iran tấn công hai nhà máy sản xuất kim loại này ở Trung Đông.

 

Giới chức Pháp cho biết thêm hai người nữa đã bị bắt giữ vì tình nghi liên quan đến âm mưu đánh bom bất thành vào trụ sở của Bank of America tại Paris hôm thứ Bảy. Theo Agence France-Presse, một người bị bắt ngay tại hiện trường sau khi đặt năm lít chất lỏng và một thiết bị đánh lửa gần tòa nhà. Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez suy đoán rằng cuộc tấn công có thể liên quan đến cuộc chiến ở Iran.

 

Lãnh đạo phe đối lập Đài Loan, Trịnh Lệ Văn, sẽ đến thăm Trung Quốc vào tháng 4, một tháng trước khi Trump có chuyến đi riêng tới Bắc Kinh để dự hội nghị thượng đỉnh. Nhà lãnh đạo Quốc Dân Đảng muốn đưa đảng của mình trở lại nắm quyền bằng cách theo đuổi sự hòa giải với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong khi đó, Đảng Cộng sản Trung Quốc từ chối làm việc với tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức, người mà họ coi là một “kẻ ly khai.”

 

Eli Lilly công bố một thỏa thuận phát triển thuốc với Insilico Medicine, một công ty trí tuệ nhân tạo. Đổi lại khoản tiền 115 triệu đô la hiện tại và lên tới 2,75 tỷ đô la theo thời gian, cộng với tiền bản quyền trên doanh thu trong tương lai, Eli Lilly sẽ nắm quyền thiết lập chương trình nghiên cứu của Insilico và có quyền sở hữu đối với các loại thuốc mà công ty này tạo ra. Hãng dược phẩm Mỹ đã và đang rót phần lớn lợi nhuận từ các loại thuốc giảm cân của mình vào AI, với hy vọng đẩy nhanh quá trình phát triển các sản phẩm bán chạy mới.

 

Veron Mosengo-Omba từ chức Tổng Thư ký Liên đoàn Bóng đá Châu Phi (CAF). Cơ quan này đã bị chỉ trích kể từ khi đảo ngược kết quả của Cúp Các Quốc gia Châu Phi vào ngày 17/03. Trong trận chung kết hồi tháng 1, tuyển Senegal đã rời sân sau khi Morocco được hưởng một quả phạt đền ở phút bù giờ. Cuối cùng, họ đã quay lại và giành chiến thắng, nhưng CAF lại quyết định rằng Senegal đã bỏ cuộc. Liên đoàn Bóng đá Senegal đang kháng cáo.

 

Con số trong ngày: 85%, là tỷ trọng thương mại toàn cầu (tính theo khối lượng) được vận chuyển bằng đường biển.

 

.

TIÊU ĐIỂM

 

Châu Âu chuẩn bị hứng chịu tác động

Nền kinh tế Châu Âu nằm trong số những nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất trước những tác động của cuộc chiến ở Iran. Và hôm nay, EU sẽ công bố các cuộc khảo sát người tiêu dùng và doanh nghiệp, cho thấy những tuần đầu tiên của cuộc chiến đã giáng đòn mạnh thế nào vào niềm tin. Lạm phát hàng năm có thể tăng lên trên mức 4% trong “kịch bản tồi tệ” của Ngân hàng Trung ương Châu Âu về một đợt gián đoạn năng lượng kéo dài với nguồn cung bị ảnh hưởng cho đến tận năm sau – một kịch bản ngày càng có vẻ sẽ xảy ra. Dữ liệu giá cả sơ bộ cho tháng 3 sẽ được công bố vào ngày mai.

 

Niềm tin của người tiêu dùng Châu Âu đã ở mức dưới mức trung bình dài hạn từ trước khi chiến tranh nổ ra. Theo số liệu được công bố sớm, niềm tin sụt giảm nghiêm trọng trong tháng 3. Triển vọng của các doanh nghiệp cũng giảm mạnh – theo công bố chỉ số nhà quản lý mua hàng (PMI) trước đó – do chi phí đầu vào nhích lên sau đợt tăng vọt của giá năng lượng. Tình hình này có thể dẫn đến hậu quả gì? Theo phân tích của Goldman Sachs, đòn giáng vào thu nhập thực tế và mức tăng trưởng yếu hơn trên toàn cầu có thể khiến tăng trưởng GDP của khu vực đồng euro giảm 0,7 điểm phần trăm.

 

Houthi tham gia vào cuộc chiến Iran

So với hàng chục ngàn quả bom được thả xuống khắp Trung Đông, một vài quả tên lửa mà lực lượng dân quân Houthi ở Yemen bắn vào Israel vào ngày 28/03 dường như chẳng đáng kể. Nhưng nó có thể báo hiệu việc mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến Iran.

 

Khi chiến tranh bắt đầu, lực lượng dân quân này cho rằng kiềm chế là có lợi cho họ. Houthi hy vọng đạt được một thỏa thuận với Ả Rập Saudi để vực dậy nền kinh tế đang suy yếu của Yemen, nhưng điều đó đã không trở thành hiện thực. Cuộc chiến mang lại cho Houthi một đòn bẩy mới. Nếu họ nhắm mục tiêu vào hoạt động vận chuyển qua Biển Đỏ trong khi Eo biển Hormuz vẫn đóng cửa, giá dầu có thể tăng vọt từ mức giá hiện tại khoảng 116 đô la/thùng lên gần 200 đô la/thùng. Chỉ cần vài cuộc tấn công là Biển Đỏ sẽ trở thành nơi không thể đi qua. Và lúc đó, câu hỏi đặt ra sẽ là liệu cái giá phải trả về mặt kinh tế có trở nên đủ cao để Mỹ phải từ bỏ cuộc chiến hay không.

 

Trump yêu cầu Quốc hội cấp thêm tiền

Trong số các lý do biện minh cho việc trễ hạn, việc bị phân tâm bởi cuộc chiến do chính mình khơi mào chưa phải là điều tồi tệ nhất. Nhưng Donald Trump thực sự đã chậm trễ trong việc trình bày yêu cầu ngân sách của mình, thứ vốn sẽ vạch ra các ưu tiên tài trợ của ông cho năm tài chính tiếp theo. Quốc hội Mỹ – cơ quan ký các tấm séc – đã chờ đợi bản kế hoạch này từ ngày 02/02. Nhà Trắng cho biết nó sẽ được đệ trình vào tuần này, muộn hai tháng.

 

Hành động tài khóa chính trong nhiệm kỳ tổng thống của Trump có lẽ đã xảy ra rồi. “Dự luật To Đẹp” của ông, được thông qua vào năm ngoái, đã cắt giảm thuế cho giới nhà giàu  và thúc đẩy chi tiêu cho quốc phòng cũng như thực thi luật nhập cư. Nó cũng tạo tiền đề cho thâm hụt ngân sách ở mức khoảng 6% GDP trong thập kỷ tới. Tuy nhiên, danh sách được chờ đợi vẫn sẽ mang lại nhiều thông tin. Một câu hỏi đặt ra là liệu yêu cầu chi tiêu cho an ninh quốc gia của Tổng thống có tăng lên vì Iran hay không. Hồi tháng 1, Trump nói rằng ông muốn một ngân sách quốc phòng trị giá 1,5 nghìn tỷ đô la, mức lớn nhất từ trước đến nay. Và kể từ đó, ông đã yêu cầu chi 200 tỷ đô la cho cuộc chiến mới của mình.

 

Thay đổi trong giới lãnh đạo Myanmar?

Cơ quan lập pháp của Myanmar đã bắt đầu quá trình bầu chọn một tổng thống mới. Hôm nay, các thành viên đã đề cử Min Aung Hlaing, vị tướng nắm quyền vào năm 2021, phục vụ trọn vẹn một nhiệm kỳ 5 năm. Nhưng khi đánh giá theo bất kỳ tiêu chuẩn hợp lý nào, thành tích tại vị của nhân vật tối cao thuộc chính quyền quân sự này sẽ là một trở ngại cho tham vọng của ông ta. Kể từ khi Min Aung Hlaing lên nắm quyền, nền kinh tế đã thu hẹp hơn 1/8 theo giá trị thực. Và chế độ đã mất quyền kiểm soát hơn một nửa đất nước vào tay một cuộc nổi dậy bạo lực.

 

Nhưng vị tướng có lẽ sẽ không phải đối mặt với sự cạnh tranh trong cuộc bỏ phiếu cuối cùng tại Quốc hội vào ngày mai. Ông đã cấm các đảng đối lập nghiêm túc tham gia các cuộc bầu cử lập pháp, nên quân đội hiện kiểm soát 86% số ghế. Tuy nhiên, theo hiến pháp, người đứng đầu chính quyền quân sự phải cởi bỏ bộ quân phục để trở thành tổng thống. Một số người ở trong và ngoài Myanmar hy vọng rằng điều này có thể làm suy yếu quyền lực của ông. Nhưng họ sẽ phải thất vọng. Tướng Min Aung Hlaing đã chỉ định một cấp dưới yếu kém là Tướng Ye Win Oo lên kế nhiệm mình. Kẻ chủ mưu đảo chính vẫn nắm quyền kiểm soát vững chắc.

 

Đợt nắng nóng lịch sử ở Mỹ

Nhiều vùng của Mỹ đã trải qua phần lớn tháng 3 trong cảnh ngột ngạt dưới một đợt nắng nóng chưa từng có. Chỉ trong một tuần, hơn 660 địa điểm – chủ yếu ở miền nam và miền tây – đã trải qua ngày nóng nhất từ trước đến nay trong tháng 3, kỷ lục mới cho ít nhất một phần ba đất nước. Daniel Swain, một nhà khoa học khí hậu, tin rằng đợt nắng nóng này có lẽ “nằm trong số những sự kiện nắng nóng khắc nghiệt bất thường nhất về mặt thống kê từng được quan sát thấy ở vùng Tây Nam nước Mỹ.”

Tổ chức Quy kết Thời tiết Thế giới (World Weather Attribution), một mạng lưới các nhà lập mô hình khí hậu, ước tính rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra đã khiến những điều kiện này có khả năng xảy ra cao gấp 800 lần. Những điều tồi tệ hơn vẫn còn ở phía trước. Một báo cáo gần đây của Tổ chức Khí tượng Thế giới (World Meteorological Organisation) cho thấy mức tăng nhiệt độ do mỗi đơn vị khí nhà kính dư thừa gây ra đang lớn hơn so với trước đây. Đó là một tin đặc biệt xấu vì những quan sát gần đây cho thấy các đợt nắng nóng khắc nghiệt – loại sự kiện thời tiết chết chóc nhất – đã trở nên thường xuyên và nghiêm trọng hơn do nhiệt độ tăng cao hơn so với dự kiến trước đây của các mô hình khí hậu.