THÂM HỤT THƯƠNG MẠI VỚI TRUNG QUỐC : LIÊN ÂU “CỨNG RẮN” ĐƯỢC ĐẾN ĐÂU? (Thu Hằng / RFI)

 

Thâm hụt thương mại với Trung Quốc : Liên Âu “cứng rắn” được đến đâu?

Thu Hằng  -  RFI

Đăng ngày: 08/10/2026 - 14:33

https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20261008-th%C3%A2m-h%E1%BB%A5t-th%C6%B0%C6%A1ng-m%E1%BA%A1i-v%E1%BB%9Bi-trung-qu%E1%BB%91c-li%C3%AAn-%C3%A2u-c%E1%BB%A9ng-r%E1%BA%AFn-%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c-%C4%91%E1%BA%BFn-%C4%91%C3%A2u

 

Ngày 08-09/10/2026, ủy viên châu Âu phụ trách thương mại và an ninh kinh tế Maros Sefcovic đến Bắc Kinh hội đàm với bộ trưởng Thương Mại Trung Quốc Vương Văn Đào (Wang Wentao) trong khuôn khổ cơ chế đối thoại được khởi động từ tháng 6. Đây là kênh tham vấn mới về các vấn đề thương mại và đầu tư giữa Liên Âu và Trung Quốc. Trong số ra ngày 08/10, nhật báo Le Monde quan tâm tới chủ đề này, nhưng nhận định triển vọng đạt được những kết quả đáng kể vẫn còn hạn chế.

 

https://s.rfi.fr/media/display/9b376fb4-4b6c-11eb-a888-005056a964fe/w:1024/p:16x9/tau_06.webp

Ảnh minh họa : Cờ Liên Hiệp Châu Âu và Trung Quốc tại Đối thoại Kinh tế cấp cao ở Bắc Kinh, 25/06/2018. © REUTERS/Jason Lee/File Photo.

 

Mục đích của cuộc hội đàm là đạt được một thỏa thuận trước cuối tháng 10 nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp châu Âu trước hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Kết quả đàm phán sẽ là cơ sở để các lãnh đạo châu Âu quyết định về quan hệ thương mại với Trung Quốc tại thượng đỉnh Bruxelles ngày 15-16/10. Tình hình được cho là căng thẳng (Liên Âu thâm hụt thương mại với Trung Quốc gần 360 tỷ euro năm 2025, tăng 24% chỉ trong 2 năm), thể hiện qua bức thư của thủ tướng Đức và tổng thống Pháp gửi tới chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, kêu gọi một chính sách thương mại cứng rắn hơn, cho dù không nhắc đến Trung Quốc.

 

Nghị sĩ châu Âu người Đức Bernd Land, chủ tịch ủy ban thương mại quốc tế  Nghị Viện Châu Âu, nhấn mạnh « đối thoại với Trung Quốc là điều quan trọng và cần thiết, nhưng phải mang lại kết quả cụ thể. Việc Trung Quốc trợ cấp ồ ạt (chiếm 4,4% GDP) và thúc đẩy chính sách xuất khẩu mạnh mẽ đang làm méo mó cạnh tranh. Doanh nghiệp châu Âu vẫn gặp khó khăn lớn để thâm nhập thị trường Trung Quốc. Ngoài ra, việc kiểm soát và hạn chế xuất khẩu nguyên liệu quan trọng như vonfram và nam châm đã cho thấy Bắc Kinh sử dụng các quan hệ phụ thuộc kinh tế làm công cụ gây sức ép như thế nào ».

 

Châu Âu cần tận dụng những công cụ thương mại hiện có, giảm bớt nguy cơ phụ thuộc bất lợi và phải học nói « Không » với Trung Quốc. Việc Bắc Kinh chấp nhận đối thoại về sự thống trị thương mại được xem là bước tiến, bởi vì Trung Quốc vẫn khẳng định tình hình hiện nay là do năng lực cạnh tranh. Giới quan sát không ảo tưởng nhiều về kết quả. Trung Quốc có thể chỉ nhượng bộ trong vấn đề xuất khẩu ô tô hybrid sạc điện. Lý do ? Theo giải thích của ông Jean-Luc Demarty, nguyên tổng giám đốc thương mại tại Ủy Ban Châu Âu, « các nhà lãnh đạo Trung Quốc vẫn đánh giá thấp khả năng phản ứng của châu Âu và châu Âu không thể chống lại Trung Quốc vì luôn bị chia rẽ ».

 

Đối với Pháp và Đức, tiến triển trong một lĩnh vực là chưa đủ. Hai nước đầu tầu đang vận động Ủy Ban Châu Âu xây dựng cơ chế phòng vệ thương mại mạnh hơn, cho phép nhanh chóng hạn chế hàng hóa Trung Quốc vào thị trường châu Âu. Pháp và Đức cũng cần thuyết phục Hy Lạp và Tây Ban Nha, vốn nhận nhiều đầu tư từ Trung Quốc, ủng hộ lập trường chung của Liên Âu. Hai nước này cũng cần đến Liên Âu để tránh nguy cơ trở thành nơi lắp ráp linh kiện Trung Quốc, đồng thời tận dụng đầu tư để phát triển công nghệ, chuỗi cung ứng và việc làm tại châu Âu.

 

Theo ông Jean-Luc Demarty, tương lai ngành công nghiệp châu Âu sẽ được quyết định trong 3-5 năm tới. Mức độ phụ thuộc hiện nay vào Trung Quốc, cả về công nghiệp và tiêu dùng, đòi hỏi Liên Âu phải nhanh chóng xây dựng được tương quan lực lượng mà không leo thang.

 

Bầu cử giữa kỳ Mỹ : Mức tín nhiệm của Trump gây khó cho đảng Cộng Hòa

 

Tổng thống Trump càng nhiệt tình vận động tranh cử, ứng viên đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ càng bối rối. Nhật báo thiên hữu Le Figaro nhận định : « Mức độ mất lòng dân của ông Trump đang đè nặng lên cuộc bầu cử giữa kỳ ».

 

Đảng Dân Chủ muốn biến cuộc bỏ phiếu thành một cuộc trưng cầu dân ý về chính quyền Trump, trong khi một số nghị sĩ Cộng Hòa không mấy hào hứng khi thấy tổng thống trở thành tâm điểm của chiến dịch tranh cử. Một số người thậm chí từ chối xuất hiện cùng ông. Một số khác giữ khoảng cách hoặc công khai chỉ trích một số chính sách của ông.

 

Cuộc bầu cử ngày 03/11 sẽ bầu lại toàn bộ 435 ghế Hạ Viện, 35 trong số 100 ghế Thượng Viện và nhiều chức vụ cấp bang. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy đảng Cộng Hòa gặp khó khăn, kể cả tại một số thành trì truyền thống. Giá nhiên liệu, chi phí sản xuất tăng, chính sách về trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu, cùng cuộc chiến với Iran, đang ảnh hưởng đến tín nhiệm của tổng thống và đảng Cộng Hòa. Từ mục tiêu giành lại Hạ Viện, đảng Dân Chủ giờ đây hy vọng có thể kiểm soát cả Thượng Viện. Một số bang vốn nghiêng về Cộng Hòa như Texas, Iowa, Ohio, Kansas, South Carolina hay Nebraska đều có thể xảy ra thay đổi.

 

Tổng thống Trump vẫn trông cậy vào sức hút cá nhân và khả năng huy động lực lượng MAGA để đảo ngược xu hướng, nhưng ảnh hưởng của ông dường như suy giảm. Theo các thăm dò, khoảng 60% người Mỹ không tán thành cách điều hành của tổng thống, trong khi 38% ủng hộ. Chính sách nhập cư cứng rắn, đặc biệt việc triển khai lực lượng ICE, cũng gây phản ứng trong một bộ phận cử tri, kể cả một số nhân vật Cộng Hòa. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt gia tăng khiến những tuyên bố của Trump về một thời kỳ kinh tế thịnh vượng khó thuyết phục hơn.

Tuy nhiên, cục diện vẫn có thể thay đổi trong những tuần cuối, nhờ khả năng xuất hiện một « bất ngờ tháng Mười », cùng nguồn lực tài chính và năng lực huy động cử tri của ông Trump. Nếu đảng Dân Chủ giành lại Quốc Hội, tổng thống vẫn có nhiều công cụ để thúc đẩy chương trình nghị sự trong nửa sau nhiệm kỳ, từ quyền phủ quyết, sắc lệnh hành pháp đến sự ủng hộ của Tòa Án Tối Cao.

 

 

Chính phủ Pháp vẫn chưa đáp ứng đòi hỏi của học sinh ?

 

Chủ đề chính của báo chí Pháp tiếp tục là làn sóng biểu tình của học sinh trung học và phản ứng của chính phủ. Chuyên mục « Sự kiện » của Libération nhìn lại lịch sử « Phong trào học sinh trung học phổ thông : Những cuộc cách mạng thành công » (« faire un carton » chơi chữ với những tấm bìa carton được các em viết khẩu hiệu) từ 1789 đến Tháng Năm 68 (Mai 68). Tờ báo nhận định « Tuổi trẻ vui mừng trỗi dậy » với sức huy động và khả năng sáng tạo, bất chấp các biện pháp trấn áp.

 

Bài xã luận của Le Monde nhấn mạnh đến « lời khẳng định của một phong trào xã hội trong trường trung học ». Khoảng 1/4 số trường trên toàn quốc, thậm chí một nửa tại vùng Paris (Ile-de-France), tham gia. Học sinh nhận được sự ủng hộ của phụ huynh, sinh viên trong các yêu cầu về « bình đẳng về cơ hội, cơ sở vật chất và đủ giáo viên » để chuẩn bị cho tương lai. Ban đầu, chính phủ « xem nhẹ » phong trào, thậm chí định giảm quy mô « thành bạo lực đô thị », trước khi huy động cảnh sát. Các biện pháp giữ an ninh được chính phủ khẳng định « tương xứng » nhưng từ giữa tháng 9 đã có 85 nhân viên giáo dục, 215 học sinh (trong đó có ba em bị thương nặng) và hơn 700 cảnh sát bị thương.

 

La Croix đặt vấn đề : Liệu chiến lược duy trì trật tự công cộng hiện nay có phù hợp với học sinh trung học hay không ? Việc cảnh sát bị chỉ trích sử dụng biện pháp quá mạnh với người biểu tình trẻ tuổi làm sống lại tranh luận về mô hình duy trì trật tự « kiểu Pháp », đang chuyển từ giữ khoảng cách sang can thiệp cứng rắn hơn.

 

Theo Le Monde, phản ứng mang tính phòng thủ của chính phủ đã khiến Điện Élysée không hài lòng. Chỉ ít lâu sau khi thủ tướng Sébastien Lecornu phát biểu trước Quốc Hội, tổng thống Emmanuel Macron tuyên bố triệu tập ông và các bộ trưởng liên quan. Le Figaro nhận định : « Bị Macron gây sức ép, Lecornu cố gắng xoa dịu bất bình », đồng thời lên án « bạo lực », « hàng nghìn giờ học bị mất » và « những chính trị gia tận dụng nỗi tức giận này ».

 

Tuy nhiên, trong lúc công luận chờ các biện pháp cụ thể cho học sinh, thủ tướng « Lecornu lại nhân nhượng về diesel ». Nhật báo kinh tế Les Echos nêu các biện pháp : xả kho dự trữ chiến lược để hạ giá nhiên liệu thêm 12-18 xu, cam kết không tăng giá điện trong mùa đông, vì nhiêu liệu tăng giá gây tác động đến ngân sách của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

 

 

Pháp : Những nẻo đường chuyển đổi năng lượng

 

Trang nhất và hồ sơ chính của La Croix tập trung vào « Các lộ trình chuyển đổi năng lượng » trong bối cảnh « tình trạng nghèo năng lượng » vẫn dai dẳng tại Pháp. Năm 2023, khoảng 3,1 triệu hộ gia đình rơi vào cảnh nghèo năng lượng, trong khi các hộ thu nhập rất thấp phải dành hơn 8% thu nhập để thanh toán hóa đơn năng lượng.

Theo Cơ quan Quan sát về Nghèo năng lượng (Energy Poverty Observatory), mùa đông năm 2025, 35% người dân Pháp cho biết bị lạnh trong nhà (tăng 5% so với năm 2024). Tỷ lệ này lên tới 59% ở nhóm người được nhận « ngân phiếu hỗ trợ năng lượng » (chèque énergie). Khó khăn có thể kéo dài trong năm 2026. Pháp vẫn hỗ trợ các dự án cải tạo nhà ở nhằm tiết kiệm năng lượng, nhưng mức trần trợ cấp bị điều chỉnh khiến các hộ phải tự chi trả nhiều hơn. Theo Cơ quan Nhà ở Quốc gia (Anah), nửa đầu năm 2026 chỉ có 20.000 hồ sơ cải tạo quy mô lớn, giảm mạnh so với 95.000 hồ sơ cùng kỳ năm 2025.

 

Các vùng nông thôn đặc biệt dễ bị tác động do phụ thuộc vào ô tô và có nhiều nhà cũ, hiệu suất năng lượng thấp. Người dân đang tìm cách giảm chi phí thông qua phương thức mua chung điện, nhiên liệu để hưởng giá ưu đãi hoặc đi chung xe. Theo La Croix, từ bỏ nhiên liệu hóa thạch vẫn là thách thức lớn đối với nông thôn. Trong bối cảnh đó, điện hóa được xem là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

 

 

Về Putin, Anna Politkovskaya đã nhìn được trước tất cả mọi người

 

La Croix, Libération không quên vụ ám sát nhà báo Nga Anna Politkovskaya tại Matxcơva cách đây 20 năm. Theo Libération nhận định, « về Putin, Annna Politkovskaya đã nhìn đúng trước tất cả mọi người ».

 

La Croix quan tâm đến tờ Novaya Gazeta, nơi bà là phóng viên điều tra trước khi bị ám sát. Hai thập niên sau, ngày 04/09, tờ báo và những thành viên còn lại của ban biên tập đã bị Nga liệt vào danh sách « tác nhân nước ngoài ». Politkovskaya vẫn là biểu tượng của phe đối lập Nga lưu vong, dù lực lượng này còn chia rẽ. Họ đang tìm cách tăng ảnh hưởng và thiết lập quan hệ với các chính phủ châu Âu.

 

 

Chính trị : Truyền thống của gia tộc Bolsonaro tại Brazil

 

Cuộc bầu cử tại Brazil tiếp tục được Le Monde quan tâm. Flavio Bolsonaro, con trai cả của Jair Bolsonaro, bất ngờ trở thành người kế nhiệm chính trị tiềm năng của cha sau khi em trai Eduardo (từng bị  điều tra về tham ô, rửa tiền và các giao dịch tài chính đáng ngờ) vướng các vấn đề pháp lý tại Mỹ và Brazil. Le Monde dành bài phóng sự dài đề cập đến « gia tộc Bolsonaro, nơi chính trị trở thành chuyện gia đình ». Tổng cộng 3 người trong gia đình Bolsonaro giữ trúng cử Quốc Hội và thượng nghị sĩ Flavio có khả năng giành chiến thắng ở vòng hai bầu cử tổng thống Brazil.

 

------------------------------

Các nội dung liên quan

Ủy viên Thương mại Liên Âu tới Trung Quốc nhằm hạ nhiệt căng thẳng

CHÂU ÂU - TRUNG QUỐC - THƯƠNG MẠI

Trung Quốc và Hoa Kỳ "xuất khẩu" khủng hoảng sang châu Â

THEO DÒNG THỜI SỰ