THẾ GIỚI HÔM NAY : 21/09/2026 (The Economist)

 

Thế giới hôm nay: 21/09/2026

The Economist

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch   -      Nghiên Cứu Quốc Tế

21/09/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/09/21/the-gioi-hom-nay-21-09-2026/

 

Friedrich Merz gọi cuộc bầu cử khu vực ở Mecklenburg-Vorpommern, miền đông bắc nước Đức, là “một thảm họa” đối với đảng Liên minh Dân chủ Thiên Chúa giáo (CDU) của ông. Kết quả sơ bộ cho thấy CDU chỉ giành được 4,9% số phiếu bầu, kết quả tệ nhất từ trước đến nay – và đủ để gạch tên đảng này khỏi quốc hội bang. Đảng Lựa chọn Thay thế cho Nước Đức, một đảng cánh hữu dân túy, đã về nhất với hơn 38% phiếu bầu. Trong khi đó, tại Berlin, đảng cánh tả dân túy Die Linke đã đẩy CDU khỏi chính quyền.

 

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết cuộc hội đàm của ông với Hà Lập Phong, quan chức kinh tế hàng đầu Trung Quốc, đã diễn ra “rất thành công.” Hai người gặp nhau tại văn phòng của JPMorgan Chase ở New York trước thềm hội nghị thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai nước tại Washington vào thứ Năm. Bessent cho biết họ đã thống nhất sẽ tiếp tục thảo luận về “các mục tiêu chung và mối đe dọa chung” liên quan đến AI.

 

Donald Trump chia sẻ với Fox News rằng ông hoàn toàn cởi mở với ý tưởng gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York – nhưng vẫn đe dọa sẽ “thổi bay toàn bộ quốc gia này.” Iran thề sẽ trả đũa bất kỳ cuộc tấn công nào. Cuối tuần qua, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đã tấn công Riyadh, thủ đô của Ả Rập Saudi. Bộ Ngoại giao Mỹ khuyên công dân nước mình nên “cân nhắc lại” việc đến Trung Đông, đồng thời cảnh báo xung đột khu vực có thể “leo thang nhanh chóng.”

 

Theo Hiệp hội Xe hơi Mỹ, giá trung bình cho một gallon dầu diesel tại Mỹ đã lần đầu tiên vượt mức 6,50 USD. Cuộc chiến với Iran và các lệnh kiểm soát xuất khẩu của Nga – vốn được áp dụng để đáp trả các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga – đã khiến nhiên liệu này trở nên đắt đỏ hơn. Vì dầu diesel được dùng để chạy xe tải, tàu hỏa, và máy phát điện, mức giá cao này nhiều khả năng sẽ đẩy chi phí của các hàng hóa khác lên theo.

 

Các điểm bỏ phiếu đóng cửa trong cuộc bầu cử quốc hội giả hiệu ở Nga, nơi các ứng viên phản chiến bị cấm tranh cử. Trước đó, Ukraine đã tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái quy mô lớn vào khu vực Moscow, khiến ít nhất hai người thiệt mạng. Thống đốc khu vực cho biết 450 máy bay không người lái đã bị bắn hạ. Giới chức Nga cũng tuyên bố rằng hệ thống bỏ phiếu ở Moscow đã phải đối mặt với tấn công mạng. Trong khi đó, Ukraine cho biết ít nhất bốn người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga vào vùng Kyiv.

 

Volvo Cars đã bổ nhiệm Klaus Zellmer, người đứng đầu Škoda, làm giám đốc điều hành mới. Zellmer dự kiến sẽ bắt đầu công việc vào năm tới, thay thế Hakan Samuelsson – người đã gác lại việc nghỉ hưu để nỗ lực vực dậy hãng xe đang gặp khó khăn thuộc sở hữu của Trung Quốc này. Tuần trước, Volvo cho biết họ sẽ ra mắt 13 mẫu xe mới từ nay đến năm 2030 và bắt tay vào một chương trình cắt giảm chi phí.

 

Trump cho biết sẽ thay đổi kế hoạch xây dựng một khải hoàn môn vĩ đại ở Washington, D.C. để nhường ngân sách cho nhân sự và khí tài quân sự, bao gồm lính bắn tỉa và máy bay không người lái. Tổng thống Mỹ khẳng định những thay đổi này được thực hiện theo yêu cầu của lực lượng vũ trang; ông nói rằng công trình này giờ đây sẽ là một “Khu phức hợp Quân sự/Khải hoàn môn cấp cao nhất.” Nhưng những người phản đối gọi đây là một dự án đánh bóng tên tuổi cá nhân.

 

Con số trong ngày: 20%, là mức tăng giá nhà tại những khu vực sang trọng nhất của San Francisco trong năm qua.

 

TIÊU ĐIỂM

 

Cuộc thảo luận lớn nhất thế giới tại New York

 

Trong tuần này, các nhà lãnh đạo toàn cầu sẽ hội tụ tại Quả Táo Lớn để tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc. Dự kiến họ sẽ tập trung vào các cuộc xung đột toàn cầu, giá nhiên liệu tăng, những rủi ro từ AI – và tương lai của chính Liên Hiệp Quốc, tổ chức vừa vượt qua một cuộc khủng hoảng tài trợ gần đây, nhưng vẫn đang chịu áp lực cải tổ từ Mỹ.

 

Donald Trump đã xoa dịu một số cuộc khủng hoảng kể từ kỳ họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc năm ngoái, gần đây nhất là thông qua thỏa thuận với Đan Mạch về vấn đề Greenland. Thế nhưng, cuộc chiến ở Gaza vẫn chưa có lời giải và cuộc chiến ở Ukraine thì ngày càng leo thang. Trong khi đó, cuộc xung đột của Mỹ với Iran – vốn đã gây ra tình trạng thiếu hụt năng lượng – đang có nguy cơ bùng phát trở lại.

 

Thêm vào đó, Mỹ đã từ chối cấp visa cho các thành viên của Chính quyền Palestine được quốc tế công nhận, nhưng lại cấp visa cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Trump dự kiến sẽ gặp tân Thủ tướng Anh Andy Burnham và nhà lãnh đạo Venezuela Delcy Rodríguez. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ hoàn toàn vắng mặt tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc. Thay vào đó, ông sẽ hội đàm với Trump tại Nhà Trắng vào thứ Năm tới. Cuộc gặp của họ có lẽ mới là hội nghị thượng đỉnh thực sự quan trọng.

 

Novo tinh gọn hoạt động

Hôm nay, Novo sẽ cập nhật cho các nhà đầu tư về tình hình kinh doanh của mình tại sự kiện ngày hội thị trường vốn ở London. Hãng dược phẩm Đan Mạch gần đây đã để mất vị thế trên thị trường thuốc giảm cân béo bở vào tay Eli Lilly, đối thủ đến từ Mỹ. Trong năm qua, giá cổ phiếu của Novo đã giảm một phần tư, trong khi của Lilly lại tăng gấp rưỡi. Nỗ lực vươn xa hơn các phương pháp điều trị bệnh tiểu đường và béo phì cũng gặp trục trặc. Trong tháng này, Novo buộc phải dừng các thử nghiệm tiếp theo đối với một loại thuốc tim mạch thử nghiệm sau khi nhận kết quả đáng thất vọng.

 

Vào ngày 14/09, công ty đã tuyên bố bỏ từ “Nordisk” khỏi tên gọi của mình, một động thái tái định vị thương hiệu nhằm báo hiệu cho một cuộc đại tu văn hóa sâu rộng hơn. Họ cũng công bố quan hệ đối tác với phòng thí nghiệm AI Anthropic nhằm đẩy nhanh quá trình nghiên cứu thuốc. Tuy nhiên, thành công trong lĩnh vực thuốc béo phì vẫn là yếu tố mang tính quyết định. Dù Novo vẫn dẫn đầu về thuốc giảm cân dạng uống – một phân khúc nhỏ nhưng tăng trưởng nhanh – các dòng thuốc trị béo phì đa dạng hơn của Lilly lại đang mang về kết quả tốt hơn trong các thử nghiệm lâm sàng. Các nhà đầu tư sẽ muốn biết Novo có kế hoạch gì để giành lại đà tăng trưởng.

 

Thời khắc quan trọng đối với đồng euro kỹ thuật số

Hôm nay, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) sẽ khởi động Pontes, một hệ thống mới nhằm cung cấp đồng euro kỹ thuật số cho các ngân hàng bằng cách đóng vai trò là cầu nối giữa các thị trường blockchain – nơi nắm giữ các tài sản tài chính dưới dạng token kỹ thuật số – và các dịch vụ TARGET, tức các hệ thống thanh toán tiêu chuẩn của Châu Âu. Clearstream, đơn vị xử lý các quy trình thanh toán bù trừ và quyết toán sau giao dịch, cùng với Axiology, một nhà cung cấp hạ tầng thị trường vốn khác, được cho là đã đăng ký hỗ trợ dự án này.

 

Pontes là một phần trong nỗ lực ngắn hạn của ECB nhằm đưa hoạt động mã hóa tài sản (tokenisation) vào các thị trường tài chính châu Âu một cách an toàn, song song với một giải pháp dài hạn hơn có tên là Appia – vốn được thiết kế để hoạt động ở cấp độ toàn cầu. Hiệp hội ngân hàng Đức lập luận rằng hệ thống tập trung của ECB sẽ trở nên phức tạp và kém hiệu quả một cách không cần thiết. Trong khi đó, nhiều người trong giới tiền kỹ thuật số lại muốn một giải pháp cho phép tiền của ngân hàng trung ương kết nối trực tiếp với các blockchain hơn là sử dụng một cơ chế cầu nối như Pontes. Dù vậy, Chủ tịch ECB Christine Lagarde vẫn khẳng định hệ thống này sẽ cho phép các ngân hàng hoạt động “nhanh hơn và không gặp trở ngại.”

 

Seoul tìm kiếm nguồn tiền

Những thỏa thuận thương mại “có đi có lại” lỏng lẻo mà Donald Trump ký với các quốc gia từ El Salvador đến Indonesia đã trở thành một nguồn cơn băn khoăn cho các đồng minh của Mỹ. Trong một năm kể từ khi Hàn Quốc ký hiệp ước đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ, nước này đã công bố ít đề xuất cụ thể hơn so với nước láng giềng Nhật Bản, khiến chính quyền Trump không khỏi bực dọc. Mối quan hệ đang trở nên căng thẳng, đặc biệt là sau khi Trump thu hẹp quy mô các cuộc tập trận quân sự chung vào tháng 8. Tuần trước, Tổng thống Hàn Quốc tuyên bố sẽ không đưa quân tham gia vào cuộc chiến của Trump ở Iran.

 

Tuy nhiên, Hàn Quốc đang cố gắng dàn xếp mọi chuyện cho êm thấm. Tuần này, dự kiến họ sẽ ký một biên bản ghi nhớ với Mỹ, vạch ra các lĩnh vực sẽ đầu tư 200 tỷ USD, cộng thêm 150 tỷ USD đã cam kết cho ngành đóng tàu. Cần lưu ý, tổng vốn đầu tư của Hàn Quốc vào Mỹ chỉ ở mức 96 tỷ USD trong năm ngoái, so với con số 827 tỷ USD mà Nhật Bản đầu tư vào Mỹ trong cùng kỳ. Song song đó, Hàn Quốc cũng đang đầu tư mạnh mẽ ở trong nước, bao gồm 500 tỷ USD dành riêng cho lĩnh vực chip của họ trong khoảng thập kỷ tới. Sẽ cần một số thủ thuật kế toán khéo léo để Seoul có thể đáp ứng được các cam kết của mình.