Từ Washington DC nhỏ
nghĩ về Hà Nội “to”
Giang Công Thế
Thứ Tư, 23 tháng 9, 2026
https://vandoanviet.blogspot.com/2026/09/tu-washington-dc-nho-nghi-ve-ha-noi-to.html#more
Hà Nội chúng ta từng có hình vuông.
Washington DC cũng có hình vuông. Hai thủ đô cách nhau nửa vòng trái đất, từng
là “thù địch”, nay đã thành đối tác.
Chỉ có kiến trúc là vẫn còn một cuộc chiến
khá âm thầm, một bên cố giữ cái cũ để làm nên bản sắc, một bên hình như càng
nhìn thấy cái cũ càng muốn “hạ giải”.
Từ Washington DC, một anh chàng IT nghĩ về Hà
Nội.
Quy hoạch Hà
Nội – nảy ra từ “chân”
Một người bạn làm cho một tổ chức quốc tế lớn,
chuyên hỗ trợ cải cách cơ cấu ở Việt Nam, kể rằng mỗi khi bàn chuyện thay đổi,
đối tác Việt Nam thường có một câu rất quen: “Việt Nam đã trải qua chiến tranh,
điều kiện rất đặc thù và hệ thống của chúng tôi rất đặc biệt.”
Nghe mãi thành ra có cảm giác, nước khác có
thể học kinh nghiệm thế giới, còn Việt Nam thì phải sáng tạo ra một thế giới
riêng.
Tư duy “đặc thù” ấy đôi khi đi vào cả quy hoạch
thủ đô.
Năm 2008, Hà Nội mở rộng. Rộng đến mức nhiều
người còn chưa kịp hình dung thủ đô mới sẽ vận hành thế nào thì hai năm sau đã
xuất hiện câu chuyện Ba Vì có nên trở thành trung tâm hành chính quốc gia.
Có lúc người ta nói đến trục Thăng Long, rồi
trung tâm hành chính mới. Có lúc lại chuyển hướng.
Trung tâm mới chưa thấy đâu, còn bây giờ câu
chuyện lại quay về Hồ Gươm, làm gì với những công trình quanh hồ, cái nào giữ,
cái nào “hạ giải”.
Người dân có thể hơi khó hiểu. Bởi nếu một thủ
đô được quy hoạch bài bản, đáng lẽ người ta phải biết tương đối rõ mình muốn nó
thành cái gì trước khi bắt đầu đập cái gì.
Nhưng quy hoạch kiểu này đôi khi khiến người
ta liên tưởng đến một phương pháp rất đặc biệt: chân đi đến đâu, đầu nghĩ đến
đó. Rồi gọi rất trang trọng là “xuất phát từ thực tiễn”.
Mở rộng Thủ đô năm 2008, đến năm 2026 vẫn tiếp
tục bàn xem khu vực trung tâm nên tổ chức thế nào. Một khoảng thời gian đủ để một
đứa trẻ từ lúc vào lớp một đến lúc tốt nghiệp trung học cơ sở.
Có lẽ quy hoạch Hà Nội không thiếu tầm nhìn.
Chỉ thiếu một thứ hơi phiền, tầm nhìn ấy phải sống đủ lâu để chứng kiến ngày nó
thành hiện thực.
Washington DC – thủ đô “bé tí”
Lần đầu đến Washington DC, nhiều người sẽ ngạc
nhiên: “Đây là thủ đô của nước Mỹ đấy à? Sao bé như cái lỗ mũi vầy”.
DC nhỏ thật, 16kmx16km = 260 km², dân số chỉ
hơn nửa triệu người. So với Hà Nội mở rộng thì chẳng khác gì cụ Rùa bơi trong Hồ
Hoàn Kiếm.
Không có những tòa nhà chọc trời mọc lên để
chứng minh rằng nước Mỹ giàu. Không có cảnh mỗi mảnh đất trống đều phải tìm
cách xây cho thật cao. Không có tham vọng biến thủ đô thành nơi chứa tất cả mọi
thứ.
Vậy mà đây là nơi Nhà Trắng, Quốc hội, Tòa án
Tối cao, các bộ ngành, cơ quan ngoại giao và bộ máy quyền lực liên bang tập
trung. Hóa ra một quốc gia mạnh không nhất thiết phải có một thủ đô khổng lồ.
Ngay từ năm 1790, thủ đô liên bang đã được
xác định trong một khu vực hình vuông, mỗi cạnh khoảng 16 km. Người Mỹ thậm chí
dựng cột mốc để xác định ranh giới. Một số cột vẫn còn.
Có nghĩa là từ hơn hai thế kỷ trước, họ đã
nghĩ đến chuyện thủ đô Hoa Kỳ phải như thế nào và giới hạn ở đâu.
Còn chúng ta, sau khi mở rộng Thủ đô đến một
quy mô khổng lồ, vẫn có thể tiếp tục hỏi, trung tâm hành chính nên đặt ở đâu, Hồ
Gươm nên chỉnh trang thế nào, công trình nào nên giữ, công trình nà
No comments:
Post a Comment