Ổn định quan hệ Mỹ –
Trung là “món lợi lớn” của Trump
Ngô Tâm Bá, 吴心伯：稳定中美关系，是特朗普的“大利所在”, Guancha,
Lê Thị Thanh Loan, biên dịch
https://nghiencuuquocte.org/2026/09/29/on-dinh-quan-he-my-trung-la-mon-loi-lon-cua-trump/
Theo
lời mời của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có
chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ từ ngày 23 đến 25/9. Từ việc đích thân ra sân
bay đón tiếp, lễ đón trọng thể cho đến quốc yến được tổ chức công phu tại Nhà
Trắng, phía Mỹ đã dành sự đón tiếp với nghi thức ngoại giao cấp cao hiếm thấy
trong những năm gần đây để chào đón nhà lãnh đạo Trung Quốc.
Vì sao
Trump lại coi trọng chuyến thăm này đến vậy? Chưa đầy nửa năm, lãnh đạo hai nước đã
thực hiện chuyến thăm lẫn nhau, từ Bắc Kinh đến Washington. Những chuyến thăm
này đã bổ sung những yếu tố ổn định nào cho quan hệ Mỹ – Trung?
Xoay
quanh những vấn đề này, trang Guancha đã có cuộc đối thoại với Giáo sư Ngô Tâm
Bá – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Các vấn đề Quốc tế, Giám đốc Trung tâm Nghiên
cứu Hoa Kỳ thuộc Đại học Phúc Đán. Theo ông, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ
đang đến gần và nhiều chương trình nghị sự đối ngoại đang rơi vào thế bế tắc,
việc duy trì ổn định quan hệ Mỹ – Trung chính là “món lợi lớn” của Trump. Cuộc
gặp lần này, thông qua việc tăng cường lòng tin chiến lược, mở rộng đồng thuận
chiến lược và củng cố tương tác chiến lược, đã tiếp tục thúc đẩy việc biến tầm
nhìn về “xây dựng quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng giữa Mỹ và
Trung Quốc” thành hành động thực tế.
Ngô
Tâm Bá cho rằng, những tiến triển tích cực trong lĩnh vực kinh tế – thương mại
và trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở rộng không gian hợp tác cho hai nước; trong khi
sáng kiến “mời 100.000 thanh thiếu niên Mỹ sang Trung Quốc giao lưu, học tập
trong vòng 5 năm” chính là một hình thức đầu tư vào tương lai của quan hệ Mỹ –
Trung.
Dưới
đây là nội dung cuộc đối thoại:
Guancha: Vào tháng 5 năm nay,
cuộc gặp nguyên thủ Trung – Mỹ tại Bắc Kinh đã xác định định vị mới là xây dựng
“quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng giữa Trung Quốc và Mỹ”. Trong cuộc
gặp lần này tại Washington, Chủ tịch Tập Cận Bình tiếp tục nhấn mạnh hai bên cần
biến tầm nhìn này thành hành động. Kết hợp với những thông tin hiện đã được
công bố, đâu là điều ông cho là quan trọng nhất về cuộc gặp lần thứ hai giữa
nguyên thủ hai nước trong vòng nửa năm? Cuộc gặp này đã bổ sung những yếu tố ổn
định mới nào cho quan hệ Trung – Mỹ?
Ngô
Tâm Bá:
Cuộc hội đàm giữa nguyên thủ hai nước lần này vẫn bám sát mục tiêu lớn là “xây
dựng quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng giữa Trung Quốc và Mỹ”. Để đạt
được mục tiêu này, hai nước cần xây dựng mức độ tin cậy chiến lược tương đối
cao, đạt được đồng thuận chiến lược về một số vấn đề quan trọng, đồng thời duy
trì tương tác chiến lược tích cực.
Chưa
đầy nửa năm sau cuộc gặp tại Bắc Kinh, Chủ tịch Tập Cận Bình đã tới Mỹ tiến
hành chuyến thăm cấp nhà nước và có cuộc trao đổi sâu rộng với Tổng thống
Trump, điều này chắc chắn sẽ góp phần tăng cường lòng tin chiến lược giữa Trung
Quốc và Mỹ. Trung Quốc và Mỹ đã đạt được đồng thuận về việc tiến hành đối thoại,
phối hợp và hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế – thương mại, AI, quan hệ giữa
hai quân đội, cũng như các vấn đề khu vực và các điểm nóng. Những điều này góp
phần tăng cường đồng thuận chiến lược giữa hai nước. Lấy chuyến thăm cấp nhà nước
lần này làm trọng tâm, Trung Quốc và Mỹ đã tiến hành một loạt cuộc đối thoại,
tham vấn và tiếp xúc trực tiếp ở cấp cao, đây chính là biểu hiện của tương tác
chiến lược giữa hai bên.
Nhìn
tổng thể, hai bên đã thúc đẩy mục tiêu xây dựng “quan hệ ổn định chiến lược
mang tính xây dựng giữa Trung Quốc và Mỹ” thông qua ba tầng nấc này.
***
Guancha: Từ việc Tổng thống
Trump hiếm khi đích thân ra tận sân bay đón tiếp, cho đến lễ đón tại Nhà Trắng,
quốc yến và một loạt sắp xếp đặc biệt khác, có thể thấy phía Mỹ rất coi trọng
chuyến thăm lần này. Xét đến tình hình chính trị trong nước của Mỹ khi cuộc bầu
cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần, cũng như cục diện quốc tế hiện nay, theo ông, tại
sao Trump lại coi trọng chuyến thăm này đến vậy? Ông ấy muốn đạt được điều gì
thông qua cuộc gặp lần này?
Ngô
Tâm Bá:
Xét từ góc độ cá nhân, điều này thể hiện sự tôn trọng và khâm phục mà Tổng thống
Trump vốn luôn dành cho Chủ tịch Tập Cận Bình, đồng thời cũng phản ánh tình cảm
cá nhân đã được xây dựng giữa hai nhà lãnh đạo.
Xét
từ nhu cầu chính trị của Trump, tôi cho rằng ông ấy muốn tạo dựng một câu chuyện
ngoại giao thành công về quan hệ với Trung Quốc, qua đó thúc đẩy các mục tiêu
trong chính sách đối nội và đối ngoại của mình.
Cuộc
bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang đến gần và cục diện bầu cử hiện nay của Đảng Cộng
hòa không mấy thuận lợi. Nếu xử lý tốt quan hệ Trung – Mỹ, Trung Quốc có thể
mua nhiều hơn các sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm năng lượng, thậm chí cả máy
bay Boeing của Mỹ. Điều này sẽ giúp Đảng Cộng hòa tranh thủ phiếu bầu trong cuộc
bầu cử giữa nhiệm kỳ, vì vậy có ý nghĩa quan trọng đối với Trump.
Nhìn
vào chương trình nghị sự chính sách đối ngoại của Trump: Mỹ hiện đang rơi vào
thế bế tắc và tiến thoái lưỡng nan tại Trung Đông và Iran; nỗ lực thúc đẩy hòa
giải Nga – Ukraine của Trump cũng mãi chưa đạt được tiến triển; ông ấy muốn nối
lại đối thoại với lãnh đạo Triều Tiên nhưng cũng chưa nhận được phản hồi tích cực
rõ ràng. Đối với những vấn đề này, Trump đều hy vọng nhận được sự ủng hộ của
phía Trung Quốc.
Trump
là người “không có lợi thì không hành động”. Việc Trump coi trọng và dốc sức đến
vậy cho thấy, đối với ông ấy ở thời điểm hiện tại, quan hệ Trung – Mỹ chính là
nơi có “món lợi lớn”.
***
Guancha:
Trong
quốc yến tại Nhà Trắng lần này cũng có rất nhiều chi tiết đáng chú ý. Chẳng hạn,
phía Mỹ đặc biệt lựa chọn loại rượu vang sủi có mối liên hệ lịch sử với “lời
chúc hòa bình” trong chuyến thăm Trung Quốc năm 1972 của Tổng thống Nixon; lấy
màu đỏ làm tông màu chủ đạo; và các nhà lãnh đạo giới doanh nghiệp và công nghệ
Mỹ như Elon Musk, Jensen Huang, Lisa Su, Tim Cook… đều tham dự. Ông nhìn nhận
ra sao về những sắp xếp này và những thông điệp mà chúng truyền tải? Đặc biệt,
sự tham gia tích cực của giới doanh nghiệp Mỹ phản ánh kỳ vọng như thế nào của
họ đối với quan hệ Trung – Mỹ hiện nay?
Ngô
Tâm Bá:
Trong quá trình giao lưu với Trung Quốc, Mỹ dần nhận ra rằng Trung Quốc về mặt
văn hóa là một quốc gia coi trọng lịch sử, vì vậy họ cũng sẽ thôngqua nhiều
hình thức khác nhau để thể hiện ý nghĩa lịch sử của những sự kiện quan trọng.
Việc
sử dụng loại rượu từng được dùng trong chuyến thăm Trung Quốc năm 1972 của
Nixon cũng cho thấy quan hệ Trung – Mỹ hiện nay đang ở một thời điểm quan trọng,
có ý nghĩa lịch sử, và chuyến thăm lần này của Chủ tịch Tập Cận Bình là một
chuyến thăm mang tính lịch sử và có ý nghĩa cột mốc.
Quốc
yến lần này có tổng cộng hơn 130 người tham dự, trong đó phía Trung Quốc chỉ có
rất ít khách mời, khoảng 19 người. Tại sao số lượng khách mời phía Trung Quốc lại
ít như vậy? Trước đó, Trump cũng đã giải thích rồi: Chỗ ngồi không đủ nhiều mà
các nhân vật hàng đầu trong các lĩnh vực của Mỹ đều muốn tới. Trump rất coi trọng
quan hệ với giới doanh nghiệp Mỹ. Trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5, ông
ấy cũng dẫn theo một phái đoàn doanh nghiệp cấp cao đông đảo. Do đó, Trump muốn
dành những vị trí này cho giới doanh nghiệp Mỹ, thông qua sự ưu ái này để thúc
đẩy sự hợp tác giữa giới doanh nghiệp và chính quyền Trump.
Đối
với giới doanh nghiệp Mỹ, họ cũng rất kỳ vọng có thể thông qua việc tham dự một
sự kiện lớn như vậy để thể hiện sự coi trọng của mình đối với quan hệ Trung – Mỹ.
Đằng sau những lãnh đạo doanh nghiệp này, dù là tháp tùng Trump trong chuyến
thăm Trung Quốc hay tham dự quốc yến tại Nhà Trắng, đều là mong muốn mạnh mẽ
trong việc làm sâu sắc và phát triển hơn nữa quan hệ kinh tế – thương mại với
Trung Quốc.
***
Guancha: Ông cũng đã tham dự
quốc yến chào đón Tổng thống Trump trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5 vừa
qua. Từ trải nghiệm thực tế của bản thân, ông có thể chia sẻ về việc những dịp
như quốc yến có thể tạo ra những cơ hội giao lưu nào bên ngoài các cuộc hội đàm
chính thức? Chúng có thể đóng vai trò như thế nào trong việc tăng cường sự thấu
hiểu và xây dựng lòng tin?
Ngô
Tâm Bá:
Tôi cho rằng, những tương tác bên ngoài các cuộc hội đàm chính thức, dù là đi dạo,
uống trà hay tham quan những địa điểm có ý nghĩa về văn hóa và lịch sử, đều có
thể tạo ra cho lãnh đạo hai nước một bầu không khí thoải mái, không chính thức,
giúp hai bên có thể cảm nhận và lĩnh hội ý tứ của đối phương một cách chân thực
hơn. Vì vậy, những hoạt động như vậy có tính độc đáo mà các cuộc hội đàm chính
thức không có được.
Ngoài
ra, việc bố trí các hoạt động không chính thức như vậy cũng cho thấy mối quan hệ
giữa các nhà lãnh đạo không chỉ đơn thuần là quan hệ công vụ mang tính thủ tục,
mà còn có cả quan hệ cá nhân như những người bạn. Việc vun đắp mối quan hệ này
cũng có ý nghĩa tích cực đối với việc tăng cường sự tin cậy lẫn nhau giữa lãnh
đạo hai nước.
***
Guancha: Gần đây, các nhóm
công tác kinh tế – thương mại Trung – Mỹ đã tiến hành vòng tham vấn mới và đạt
được một thỏa thuận chung mới. Kết hợp với những thông tin hiện đã được công bố,
theo ông thì những tiến triển nào là đáng chú ý nhất? Những tiến triển này có ý
nghĩa như thế nào đối với việc ổn định kỳ vọng của doanh nghiệp hai nước?
Ngô
Tâm Bá:
Thứ nhất, thỏa thuận “đình
chiến” thương mại kéo dài một năm mà Trung Quốc và Mỹ đạt được vào tháng 10 năm
ngoái đã được gia hạn, kéo dài đến tháng 1 năm sau. Thứ hai, mỗi bên đều miễn thuế quan đối với
lượng hàng hóa nhập khẩu trị giá 30 tỷ USD, đồng thời trong thời gian tới có khả
năng sẽ tiếp tục tiến xa hơn trên cơ sở 30 tỷ USD này, đưa thêm nhiều mặt hàng
vào phạm vi miễn thuế. Điều này có lợi cho việc mở rộng và ổn định thương mại
song phương. Thứ ba, hai bên có lẽ đã đạt
được một số thỏa thuận liên quan đến việc tăng cường mua bán sản phẩm của nhau.
Thứ tư, phía Trung Quốc đưa
ra một phương án tổng thể nhằm xử lý quan hệ kinh tế – thương mại Trung – Mỹ,
bao gồm thương mại, đầu tư, công nghệ và tài chính. Bởi những vấn đề này có mối
liên hệ với nhau, không thể chỉ bàn thương mại khi nói về thương mại, chỉ bàn đầu
tư khi nói về đầu tư, mà cần đặt tất cả những vấn đề này vào cùng một khuôn khổ
để thảo luận. Phía Mỹ có thái độ cởi mở đối với đề xuất này, và trong thời gian
tới hai bên sẽ tiếp tục thảo luận về vấn đề này.
Thứ năm, hai bên đã tiến
hành đối thoại mang tính xây dựng về vấn đề AI và nhất trí thiết lập cơ chế
trao đổi về rủi ro an toàn của AI. Điều này có ý nghĩa tích cực đối với việc
Trung Quốc và Mỹ hợp tác ứng phó với những thách thức do sự phát triển của công
nghệ AI mang lại, đồng thời mở rộng phạm vi hợp tác giữa hai nước.
***
Guancha: Trong khuôn khổ cơ
chế tham vấn kinh tế – thương mại Trung – Mỹ, hai bên đã tiến hành cuộc đối thoại
đầu tiên về AI. Trong cuộc gặp lần này giữa lãnh đạo hai nước, Chủ tịch Tập Cận
Bình và Tổng thống Trump đều nhấn mạnh Trung Quốc và Mỹ có thể tiếp tục đối thoại
và tăng cường hợp tác trong lĩnh vực AI. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa
hai nước vẫn diễn ra gay gắt, việc hai bên cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hợp
tác này phản ánh những tính toán chiến lược nào của mỗi bên? Điều này có ý
nghĩa gì đối với việc Trung Quốc và Mỹ đang tìm kiếm một phương thức chung sống
trong đó cạnh tranh và hợp tác cùng tồn tại?
Ngô
Tâm Bá:
Tôi cho rằng, việc Trung Quốc và Mỹ sẵn sàng tiến hành đối thoại và trao đổi
trong lĩnh vực AI phản ánh thực tế rằng, tuy hai nước có sự cạnh tranh gay gắt
trong phát triển công nghệ AI, nhưng trước những rủi ro và thách thức do sự
phát triển của công nghệ này mang lại, hai bên cũng đang dần thể hiện thái độ
thực dụng.
Công
nghệ AI vừa có thể mang lại lợi ích cho nhân loại, đồng thời cũng có thể tạo ra
những rủi ro to lớn. Những rủi ro này không phải là điều mà bất kỳ một quốc gia
nào có thể đơn độc ứng phó, mà cần có sự hợp tác giữa các quốc gia, đặc biệt là
sự hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ – hai cường quốc hàng đầu về AI.
Tôi
cho rằng, hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ trong lĩnh vực AI, cũng giống như những
hợp tác trước đây trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường
hay chống chống chủ nghĩa khủng bố, có thể mở ra một lĩnh vực hợp tác mới cho
quan hệ Trung – Mỹ, thúc đẩy quản trị toàn cầu trong lĩnh vực này đạt được tiến
bộ, và mang ý nghĩa hết sức quan trọng.
***
Guancha: Trong cuộc hội đàm lần
này, Chủ tịch Tập Cận Bình phát biểu rằng hy vọng phía Mỹ kiên trì lập trường
đúng đắn là phản đối “Đài Loan độc lập”, đồng thời xử lý vấn đề Đài Loan một
cách thận trọng. Trước đó, ông từng nhận định rằng trong vài tháng qua, cách xử
lý vấn đề Đài Loan của phía Mỹ nhìn chung tương đối thận trọng. Theo ông, sự thận
trọng này của phía Mỹ liệu có thể tiếp tục được duy trì hay không? Tiếp theo, cần
quan sát những hành động thực tế nào của phía Mỹ?
Ngô
Tâm Bá:
Định hướng chính sách của chính quyền Trump đối với vấn đề Đài Loan, một mặt phụ
thuộc vào những thay đổi trong tình hình chính trị nội bộ nước Mỹ và vào áp lực
chính trị mà Trump phải đối mặt trong nước; mặt khác, quan trọng hơn, phụ thuộc
vào mức độ kiên định trong lập trường của phía Trung Quốc về vấn đề Đài Loan.
Trong nội bộ nước Mỹ luôn có những thế lực ủng hộ Đài Loan, đồng thời thúc đẩy
việc bán vũ khí cho Đài Loan và các vấn đề liên quan. Trump buộc phải cân nhắc:
Nếu làm như vậy, phía Trung Quốc sẽ có phản ứng ra sao? Nếu phía Trung Quốc nói
rõ cho Trump biết rằng: Một khi Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, phía Trung Quốc sẽ
có phản ứng kiên quyết, khiến lợi ích quốc gia của Mỹ chịu tổn thất lớn hơn,
thì ông ấy sẽ phải cân nhắc được – mất của lựa chọn này.
Vì
vậy, tôi cho rằng mấu chốt nằm ở việc phía Trung Quốc phải kiên quyết đấu
tranh. Chúng ta cần thể hiện lập trường của mình một cách rõ ràng, chẳng hạn phản
đối Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, phản đối bất kỳ sự cấu kết quân sự nào giữa Mỹ
và Đài Loan, phản đối Mỹ tiến hành giao lưu chính thức với các lãnh đạo cấp cao
của chính quyền Đài Loan. Nếu Mỹ làm được những điều này thì đó chính là phản đối
“Đài Loan độc lập”, và điều này sẽ có lợi cho sự phát triển của quan hệ Trung –
Mỹ.
***
Guancha: Trước thềm cuộc gặp
nguyên thủ Trung – Mỹ lần này, một số nghị sĩ Quốc hội Mỹ đã tích cực thúc đẩy
việc bán vũ khí cho Đài Loan. Ông cho rằng diễn biến tiếp theo sẽ như thế nào?
Ngô
Tâm Bá:
Quốc hội Mỹ từ trước đến nay vẫn luôn thúc đẩy Trump nới lỏng các chính sách
liên quan đến Đài Loan. Nếu Đảng Cộng hòa gặp thất bại lớn trong cuộc bầu cử giữa
nhiệm kỳ, điều đó có thể tạo ra áp lực chính trị rất lớn đối với Trump. Trong
tình huống này, áp lực từ các thế lực thân Đài Loan sẽ trở nên rất khó ứng phó
đối với Trump. Chúng ta cần cảnh giác rằng ông ấy có thể vì thế mà khởi động lại
việc bán vũ khí cho Đài Loan, hoặc thúc đẩy các hoạt động giao lưu cấp cao giữa
Mỹ – Đài. Vì vậy, tôi cho rằng điểm rủi ro nằm ở thời điểm sau cuộc bầu cử giữa
nhiệm kỳ.
***
Guancha: Trung Quốc và Mỹ là
hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và quan hệ Trung – Mỹ là một trong những mối
quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới hiện nay. Trong cục diện quốc tế
đan xen giữa biến động và bất ổn hiện nay, theo ông thì hai nước có thể cùng
thúc đẩy những vấn đề cụ thể nào trong các công việc toàn cầu và khu vực?
Ngô
Tâm Bá:
Cuộc hội đàm lần này giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Trump đã thảo luận
về cục diện Trung Đông, cuộc khủng hoảng Ukraine và vấn đề bán đảo Triều Tiên.
Điều này cho thấy, trong các vấn đề nóng của quốc tế và khu vực này, Trung Quốc
và Mỹ hiện đều có không gian cho đối thoại, trao đổi, thậm chí là điều phối và
hợp tác.
Về
vấn đề Trung Đông, điều phía Trung Quốc quan tâm nhất là khi nào eo biển Hormuz
được mở cửa trở lại, khi nào hoạt động đi lại tự do được khôi phục. Điều kiện
tiên quyết để đạt được điều này là Mỹ và Iran cùng quay trở lại bản ghi nhớ đã
đạt được hồi tháng 6. Trong quá trình này, phía Trung Quốc sẽ vừa làm công tác
với phía Iran, vừa làm công tác với phía Mỹ, như vậy tình hình Trung Đông mới
có thể thực sự hạ nhiệt.
Về
cuộc khủng hoảng Ukraine, lập trường của Trung Quốc chắc chắn là khuyên các bên
hòa giải và thúc đẩy đàm phán. Hiện nay Trump cũng đã khởi động lại nỗ lực thúc
đẩy đàm phán Nga – Ukraine, Trung Quốc và Mỹ có thể duy trì liên lạc và phối hợp
trong vấn đề này.
Về
vấn đề bán đảo Triều Tiên, Trung Quốc luôn ủng hộ bất kỳ động thái nào có lợi
cho việc hạ nhiệt tình hình bán đảo. Trump mong muốn gặp gỡ nhà lãnh đạo Triều
Tiên, muốn triển khai đối thoại Mỹ – Triều và cải thiện quan hệ song phương,
Trung Quốc chắc chắn tích cực ủng hộ và cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc
này.
Có
thể nói rằng, trong một thế giới đầy rẫy xung đột và biến động như hiện nay,
Trung Quốc và Mỹ, với tư cách hai cường quốc, có không gian hợp tác rộng lớn
trong các vấn đề quốc tế và khu vực.
***
Guancha: Năm 2023, tại San
Francisco, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đưa ra sáng kiến “mời 50.000 thanh thiếu
niên Mỹ sang Trung Quốc giao lưu, học tập trong 5 năm”, và mục tiêu dự kiến này
đã hoàn thành trước thời hạn. Lần này, Chủ tịch Tập Cận Bình lại tuyên bố rằng
trong 5 năm tới, phía Trung Quốc sẽ mời 100.000 thanh thiếu niên Mỹ sang Trung
Quốc giao lưu, học tập. Ông đã làm việc lâu năm trong môi trường đại học và có
nhiều hoạt động giao lưu với giới học thuật Mỹ. Theo quan sát của ông, việc trực
tiếp đến Trung Quốc có khả năng thay đổi nhận thức nào của giới trẻ Mỹ về Trung
Quốc nhất? Làm thế nào để một chuyến thăm ngắn ngày có thể chuyển hóa thành sự
thấu hiểu và mối liên hệ lâu dài hơn?
Ngô
Tâm Bá:
Suy cho cùng, trăm nghe không bằng một thấy.
Tôi
lấy một ví dụ. Trong ba năm qua, vào mỗi kỳ nghỉ hè, Đại học Harvard đều cử một
nhóm sinh viên đại học tới Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ thuộc Đại học Phúc Đán để
tham gia chương trình hè, ở Thượng Hải từ 6 đến 8 tuần, vừa học vừa tham quan,
vui chơi. Thay mặt Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ, tôi thường mời họ đi ăn và trò
chuyện với họ về cảm nhận khi đến Trung Quốc. Trong số đó, khoảng một nửa sinh
viên Mỹ là lần đầu tiên đến Trung Quốc. Họ nhìn chung đều phản ánh rằng chỉ sau
khi đến Trung Quốc, họ mới được tiếp xúc với một Trung Quốc chân thực, rất khác
với Trung Quốc mà họ biết đến ở Mỹ.
Họ
trực tiếp cảm nhận được rằng Trung Quốc an toàn, sạch sẽ, thuận tiện, môi trường
đẹp, nhiều phương diện thậm chí còn được làm tốt hơn Mỹ. Họ đi tàu điện ngầm,
tàu cao tốc, trải nghiệm xe năng lượng mới của Trung Quốc. Có thể ban đầu họ
cho rằng Trung Quốc là nước thuộc Thế giới thứ ba, hẳn phải rất lạc hậu, nhưng
những gì hiện ra trước mắt họ lại là một đất nước phồn vinh, phát triển. Có thể
họ từng nghe nói Trung Quốc rất “bài Mỹ”, nhưng khi tới đây lại thấy người dân
đều rất nhiệt tình và thân thiện.
Vì
vậy, sự thật luôn có sức thuyết phục hơn lời nói.
Sau
khi đến Trung Quốc, có lẽ họ sẽ không còn bị chi phối bởi những bản tin bóp méo
sự thật hay bôi nhọ Trung Quốc nữa. Về lâu dài, họ sẽ có cái nhìn tích cực hơn
về Trung Quốc và người dân Trung Quốc. Hiện nay, không ít cuộc thăm dò dư luận ở
Mỹ cho thấy những người được hỏi trong độ tuổi 19-30 có quan điểm về Trung Quốc
tích cực hơn so với những nhóm tuổi khác. Điều này là bởi giới trẻ có thể cảm
nhận sự phát triển và tiến bộ của Trung Quốc một cách khách quan.
Trên
cơ sở chương trình “5 năm 50.000 người” trước đây, việc tiếp tục thúc đẩy
chương trình “5 năm 100.000 người” thực chất chính là đầu tư vào tương lai của
quan hệ Trung – Mỹ. 10 năm, 20 năm sau, những người trẻ này sẽ trở thành tinh
hoa xã hội, tinh hoa chính trị của nước Mỹ, và quan hệ Trung – Mỹ sẽ do họ xử
lý; khi đó tình hình sẽ khác với hiện tại.
***
Guancha: Từ Bắc Kinh đến
Washington, nguyên thủ hai nước Trung – Mỹ đã thực hiện chuyến thăm lẫn nhau
trong vòng chưa đầy nửa năm. Lần này, hai bên cũng xác nhận sẽ hỗ trợ lẫn nhau
tổ chức tốt Hội nghị không chính thức các nhà lãnh đạo APEC và Hội nghị Thượng
đỉnh G20 năm nay. Việc ngoại giao nguyên thủ tiếp tục được thúc đẩy đã tạo ra
không gian như thế nào cho sự phát triển của quan hệ Trung – Mỹ trong giai đoạn
tiếp theo? Ông có dự đoán gì về xu hướng quan hệ Trung – Mỹ trong thời gian tới?
Ngô
Tâm Bá:
Tôi cho rằng trong năm nay vẫn còn hai cơ hội cho các cuộc gặp nguyên thủ Trung
– Mỹ. Hai lần này vừa hay đều diễn ra trong thời gian Trung Quốc và Mỹ lần lượt
tiến hành hoạt động ngoại giao trên sân nhà. Như vậy, trong cả năm nay sẽ có bốn
cuộc gặp cấp nguyên thủ Trung – Mỹ, đây cũng là một kỷ lục trong lịch sử.
Thông
qua các hoạt động ngoại giao nguyên thủ được duy trì liên tục, hai nước có thể
tăng cường lòng tin chính trị, thúc đẩy sự thấu hiểu chiến lược, đạt được tiến
triển trong một số vấn đề cụ thể, cải thiện hơn nữa bầu không khí quan hệ Trung
– Mỹ, đồng thời gia tăng động lực cho sự ổn định và phát triển của quan hệ hai
nước.
Yếu
tố bất định lớn nhất trong năm nay chính là cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ. Từ
nay đến cuối năm, tôi tương đối lạc quan về xu hướng cơ bản của quan hệ Trung –
Mỹ, đó là theo hướng ổn định và có tiến triển. Tuy nhiên, khi Quốc hội Mỹ khóa
mới bắt đầu nhiệm kỳ vào đầu năm sau, quan hệ Trung – Mỹ có thể sẽ phải đối mặt
với nhiều thách thức hơn, chẳng hạn như lập trường của Quốc hội khóa mới đối với
Trung Quốc, quan hệ giữa Quốc hội mới với chính quyền Trump,… đều sẽ tác động đến
quan hệ hai nước.
---------------------------
Nguồn: Ngô Tâm Bá, 吴心伯：稳定中美关系，是特朗普的“大利所在”, Guancha, 25/09/2026.
No comments:
Post a Comment