THẾ GIỚI HÔM NAY : 14/10/2026 (The Economist)

 

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 14/10/2026

The Economist

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch  -  Nghiên Cứu Quốc Tế  

14/10/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/10/14/the-gioi-hom-nay-14-10-2026/

 

FBI bắt giữ một nhân viên của OpenAI sau khi công ty phát hiện một “thiết bị ghi âm tinh vi” được cài cắm trong một văn phòng của mình. Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Abdulrahman Alfozan, một công dân Ả Rập Saudi, đã giấu thiết bị nghe lén này trong phòng họp ban điều hành tại trụ sở của OpenAI ở San Francisco. Người này sau đó đã bị sa thải. OpenAI cho biết “không có dấu hiệu nào” cho thấy trọng số mô hình, mã nguồn, hay dữ liệu khách hàng bị truy cập.

 

Bộ Tài chính Mỹ phạt Bank of America hơn 1,2 tỷ USD vì vi phạm luật trừng phạt và chống rửa tiền. Cơ quan này cho biết ngân hàng này – dự kiến sẽ công bố kết quả kinh doanh vào hôm nay – đã không báo cáo hơn 5 tỷ USD các giao dịch đáng ngờ. Trong một diễn biến khác, JPMorgan Chase, Citigroup, Goldman Sachs, và Wells Fargo đều báo cáo lợi nhuận khả quan trong quý III, dù thành tích của JPMorgan thấp hơn kỳ vọng của các nhà phân tích. Tuy nhiên, các nhà giao dịch trái phiếu lại có kết quả kém ở khắp mọi nơi, ngoại trừ Citigroup.

 

Lực lượng Houthi được cho là đã tấn công trụ sở của Saudi Aramco, tập đoàn dầu mỏ nhà nước của Ả Rập Saudi. Trước đó, chính phủ Ả Rập Saudi cho biết đã đánh chặn một số tên lửa và máy bay không người lái do nhóm phiến quân được Iran hậu thuẫn phóng đi. Donald Trump cáo buộc Houthi “cố tình tìm cách đẩy giá dầu lên cao” ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ.

 

Chính quyền Nga giam giữ Imai Yuki, một nhà báo người Nhật Bản, với cáo buộc gián điệp. Vụ bắt giữ diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa hai nước đang ngày càng xấu đi. Nga tỏ ra bất bình với Nhật Bản vì các lệnh trừng phạt liên quan đến vấn đề Ukraine; Vladimir Putin thậm chí còn chọc giận Nhật Bản vào tháng 8 khi đến thăm một quần đảo mà cả hai nước đều tuyên bố chủ quyền. Đây là vụ bắt giữ phóng viên nước ngoài đầu tiên tại Nga kể từ vụ của Evan Gershkovich, phóng viên tờ Wall Street Journal, vào năm 2023.

 

Theo yêu cầu từ chính quyền Trump, Kimberly Guilfoyle đã từ chức Đại sứ Mỹ tại Hy Lạp. Tuần trước, có nhiều thông tin cho rằng bà từng hứa sẽ vận động Trump thay mặt cho một nhà tài trợ, đổi lại người này phải thanh toán hóa đơn thẻ tín dụng trị giá 100.000 USD cho bà. Guilfoyle phủ nhận mọi cáo buộc. Từng là người dẫn chương trình của Fox News, bà trước đây đã đính hôn với con trai của tổng thống, Donald Trump Junior.

 

Sau hơn một thập kỷ nỗ lực vận động, Visa đã được phép thành lập cơ sở thanh toán bù trừ thẻ tại Trung Quốc. Trong khi American Express và Mastercard chỉ có các liên doanh với doanh nghiệp địa phương, Visa sẽ trở thành công ty thẻ tín dụng đầu tiên của Mỹ sở hữu hoàn toàn hoạt động kinh doanh của mình tại Trung Quốc. Dù vậy, họ sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ UnionPay, một doanh nghiệp nhà nước, cũng như các nền tảng thanh toán địa phương như Alipay và WeChat Pay.

 

Tòa thánh Vatican cho biết Giáo hoàng Leo XIV đã được chẩn đoán mắc ung thư biểu mô tuyến phổi, một dạng ung thư phổ biến. Đánh giá này được đưa ra trong một ca phẫu thuật cắt bỏ một phần phổi phải của vị Giáo hoàng 71 tuổi. Tòa thánh không đề cập đến các phương pháp điều trị trong tương lai, nhưng cho biết kế hoạch thăm Nam Mỹ của Đức Thánh Cha vào tháng tới vẫn không thay đổi.

 

Con số trong ngày: 88, là số giờ mà một mô hình AI cần để giải bài toán Navier-Stokes.

 

TIÊU ĐIỂM

 

Đợt bùng nổ xuất khẩu của Trung Quốc vấp phải chướng ngại vật

Các nhà xuất khẩu Trung Quốc đã giành được vô số khách hàng trên toàn thế giới nhưng lại không nhận được nhiều thiện chí ngoại giao. Thặng dư thương mại hàng hóa của nước này với Liên minh châu Âu hiện vượt quá 1 tỷ euro (1,1 tỷ USD) mỗi ngày, một điều mà các chính trị gia ở lục địa này luôn nhấn mạnh. Các số liệu do cơ quan hải quan Trung Quốc công bố vào hôm nay cho thấy xuất khẩu trong tháng 9 tăng 36% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa mọi dự báo.

 

Các đối tác thương mại của Trung Quốc đang ngày càng mất kiên nhẫn. Tuần trước, đặc phái viên thương mại của EU, Maros Sefcovic, đã dành hai ngày để bày tỏ những bất bình của châu Âu tại Bắc Kinh. Ông được cho là đã nói với Trung Quốc rằng châu Âu sẽ kết hợp cả hạn ngạch và thuế quan để giảm một nửa lượng nhập khẩu xe điện lai trong bốn năm tới so với mức dự kiến. Nếu may mắn, sự phục hồi trong chi tiêu nội địa của Trung Quốc sẽ giúp hạn chế dòng hàng hóa xuất khẩu ra nước ngoài. Bộ Tài chính nước này gần đây đã phê duyệt khoản vay thêm 550 tỷ nhân dân tệ (82 tỷ USD) của chính quyền địa phương để giúp tài trợ đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Khoản tiền này cũng có thể được xem là một khoản đầu tư hợp lý nhằm giữ gìn hòa bình thương mại.

 

Các ngân hàng lớn của Mỹ nỗ lực duy trì chuỗi thành tích hoàn hảo

Trong hai năm qua, mọi thứ đều diễn ra suôn sẻ với các ngân hàng lớn của Mỹ. Người tiêu dùng tiếp tục chi tiêu, thu nhập từ lãi suất không ngừng chảy về, và các quy định cũng đã được nới lỏng. Những gã khổng lồ Phố Wall sẽ công bố kết quả kinh doanh trong tuần này, nhưng họ đang phải đối mặt với thách thức ngày càng lớn trong việc đáp ứng kỳ vọng.

 

Hôm qua, JPMorgan – ngân hàng lớn nhất của Mỹ – lần đầu tiên trong ba năm qua đã không đạt được dự báo về thu nhập ròng của các nhà phân tích Phố Wall, dù lợi nhuận quý III vẫn đạt 15,3 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Goldman Sachs lại vượt qua các kỳ vọng cao, với thu nhập ròng tăng vọt 29% nhờ sự bùng nổ trong doanh thu giao dịch cổ phiếu. Tuy nhiên, cả hai ngân hàng đều báo cáo sụt giảm trong doanh thu giao dịch trái phiếu.

 

Chuỗi báo cáo kết quả kinh doanh sẽ tiếp tục vào hôm nay với Bank of America, Morgan Stanley, cũng như ông lớn trong ngành quản lý tài sản BlackRock. Trước đó vào hôm qua, Bộ Tài chính Mỹ đã phạt Bank of America hơn 1,2 tỷ USD vì các vi phạm liên quan đến rửa tiền. Các nhà phân tích đang theo dõi không chỉ hiệu quả hoạt động của chính các công ty này, mà còn tìm kiếm những dấu hiệu cho thấy sự lành mạnh – hay không lành mạnh – của hoạt động chi tiêu tiêu dùng trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

 

Ai đã làm nổ tung đường ống Nord Stream?

Vụ đánh bom hồi tháng 09/2022 nhắm vào Nord Stream 1 và 2, những đường ống ngầm gây tranh cãi được xây dựng để dẫn khí đốt của Nga đến bờ biển Baltic của Đức, là một trong những vụ tấn công táo tợn nhất từ trước đến nay vào cơ sở hạ tầng năng lượng châu Âu. Những nghi ngờ ban đầu hướng về phía Mỹ, Nga, và một số quốc gia khác. Tuy nhiên, nghi ngờ cuối cùng lại dồn vào các đặc vụ quân sự Ukraine. Các công tố viên cho rằng nhóm này đã thuê một chiếc du thuyền và lặn xuống vùng biển sâu Baltic để cài đặt thiết bị nổ. Phiên tòa xét xử Serhii Kuznietsov, người bị cáo buộc cầm đầu âm mưu này, sẽ bắt đầu vào hôm nay tại Hamburg. Một nghi phạm thứ hai đang chống lại việc dẫn độ từ Croatia sang Đức, nơi ông đang làm việc cho một bộ phim Hollywood về chính những vụ tấn công này.

 

Câu hỏi được đặt ra là các nhà lãnh đạo Ukraine đã biết được bao nhiêu. Bản cáo trạng cho rằng Kuznetsov được chỉ đạo bởi “các cơ quan nhà nước.” Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khẳng định chính phủ của ông không chịu trách nhiệm. Các quan chức của ông nói thêm rằng trọng tâm không nên đặt vào việc ai đã làm nổ tung các đường ống, mà nên tập trung vào quyết định xây dựng chúng – một quyết định đã trao cho Điện Kremlin đòn bẩy quyền lực trước Đức.

 

Lạm phát của Mỹ “hạ cánh” không vững vàng

Sau khi đạt đỉnh ở mức 9% vào giữa năm 2022, lạm phát của Mỹ đã nhanh chóng giảm xuống khoảng 3%, một phần nhờ vào lãi suất cao hơn. Nhưng việc đưa con số này xuống mức 2% – mục tiêu ưu tiên của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) – lại tỏ ra khó khăn hơn. Các số liệu công bố vào hôm nay dự kiến sẽ cho thấy vật giá trong tháng 9 tăng đến 3,6% so với một năm trước đó, sau khi chỉ tăng 3,4% trong tháng 8. Nói cách khác, Mỹ đang đi chệch hướng.

 

Nguyên nhân là do giá năng lượng cao hơn, một phần liên quan đến cuộc chiến ở Iran. Một người Mỹ trung bình hiện phải trả 4,35 USD cho một gallon xăng, tăng từ mức dưới 3 USD vào cuối năm ngoái. Nhưng ngày càng có nhiều lo ngại rằng áp lực lạm phát cơ bản cũng đang tích tụ. Đơn cử như việc thị trường lao động vẫn đang thắt chặt. Đó là lý do tại sao Fed đã tăng lãi suất trong cuộc họp vào tháng 9. Đừng ngạc nhiên nếu ngân hàng trung ương Mỹ tiếp tục hành động trong cuộc họp tiếp theo vào cuối tháng 10.