The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch -
https://nghiencuuquocte.org/2026/10/12/the-gioi-hom-nay-12-10-2026/
Thêm
một quả tên lửa nữa đánh trúng Sân bay Quốc tế Vua Khalid ở Riyadh, Ả Rập
Saudi, khiến một người thiệt mạng và 11 người khác bị thương. Cách đó chưa
đầy một ngày, phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen cũng tấn công
sân bay này, làm ít nhất 13 người chết và hơn 300 người khác bị thương. Đây là
cuộc tấn công đẫm máu nhất nhắm vào một quốc gia Ả Rập Vùng Vịnh kể từ khi chiến
tranh Iran nổ ra vào tháng 2. Trước tình hình đó, lãnh đạo của một số tập đoàn
dầu mỏ lớn phương Tây đã quyết định rút khỏi một sự kiện quan trọng của ngành
này tại Riyadh.
Trên
mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump tuyên bố về một “lệnh
ngừng bắn năng lượng” giữa Nga và Ukraine. Volodymyr Zelensky nói rằng
đây là “chuyện lạ đối với tôi,” nhưng Tổng thống Ukraine sau đó nói thêm rằng
ông ủng hộ thỏa thuận này nếu phía Nga cũng đồng ý. Tuy nhiên, hai nước vẫn tiếp
tục ăn miếng trả miếng. Zelensky cho biết Nga đã tấn công một nhà máy điện,
trong khi Ukraine đánh trúng một trung tâm dữ liệu của Yandex – “Google của
Nga.”
Các
nhà lãnh đạo của Đảng Cockroach Janta (CJP) – tức Đảng Con gián, một phong trào
biểu tình của thanh niên ở Ấn Độ – tuyên bố sẽ đẩy mạnh các cuộc tuần hành
chống lại chính phủ. Cuối tuần qua, hàng chục nghìn người đã đổ xuống đường phố
Delhi, yêu cầu người đứng đầu ủy ban bầu cử là Gyanesh Kumar phải từ chức. Cảnh
sát đã bắt giữ hàng nghìn người. Thủ lĩnh của CJP bị giam trước khi kịp đến nơi
biểu tình, nhưng sau đó đã được tòa án trả tự do.
Tổng
thống Pakistan tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở Khyber Pakhtunkhwa và đình
chỉ chính quyền tỉnh này. Nơi đây vốn do Đảng Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) điều
hành. Đảng này đã tổ chức các cuộc biểu tình suốt nhiều ngày qua nhằm đòi thả
Imran Khan – cựu thủ tướng đang bị cầm tù và cũng là lãnh đạo của họ. Chính phủ
cho rằng tỉnh này đã thất bại trong việc kiềm chế các tay súng Hồi giáo, trong
khi PTI mô tả động thái này là “một cuộc đảo chính ngụy trang dưới vỏ bọc tình
trạng khẩn cấp.”
Oliver
Blume, người đứng đầu Volkswagen, cho rằng Pháp và Đức phải hợp tác để cứu ngành
công nghiệp xe hơi châu Âu khỏi sự cạnh tranh từ Trung Quốc bằng cách tạo
ra một “sân chơi bình đẳng” và yêu cầu các nhà sản xuất nước ngoài phải “tạo ra
việc làm và giá trị tại đây.” Ông đưa ra bình luận này nhằm đáp lại tin tức rằng
Trung Quốc đã đồng ý giới hạn số lượng xe hơi hybrid tiến vào thị trường châu
Âu sau các cuộc đàm phán thương mại với EU.
Andy
Burnham tiết lộ Nga đã can thiệp vào cuộc trưng cầu dân ý về Brexit
năm 2016. Thủ tướng Anh gợi ý rằng chính phủ chưa làm tròn trách nhiệm trong việc
thông tin cho người dân “về mức độ mà các thế lực nước ngoài đang tìm cách phá
hoại quá trình chính trị.” Burnham đưa ra rất ít chi tiết về hình thức can thiệp
cụ thể. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng Pháp và Đức cũng là nạn nhân của các chiến
dịch thông tin sai lệch từ Nga.
Cảnh
sát Ba Lan bắt giữ một người đàn ông mà họ cho là “đã đe dọa và lên kế
hoạch” tấn công Thủ tướng Donald Tusk. Các nhà chức trách trước đó đã cảnh
báo về các mối đe dọa nhắm vào cả Tusk lẫn Bộ trưởng Quốc phòng Wladyslaw
Kosiniak-Kamysz. Dù động cơ của kế hoạch tấn công chưa được công bố, Bộ trưởng
Nội vụ Ba Lan cho biết nghi phạm có vẻ là thành viên của “các nhóm cực kỳ quá
khích.”
Con
số trong ngày:
6% GDP, là quy mô thâm hụt ngân sách hàng năm của Mỹ.
TIÊU ĐIỂM
Đánh
giá tình hình kinh tế toàn cầu
Tuần
này, hơn 15.000 người, bao gồm các bộ trưởng tài chính và quan chức cấp cao của
chính phủ, sẽ có mặt tại thủ đô Bangkok, Thái Lan để tham dự các cuộc họp thường
niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới. Họ có rất nhiều vấn đề
để bàn thảo. Các thị trường trái phiếu đang trong tình trạng hỗn loạn. Các cuộc
xung đột ở Trung Đông có thể đẩy giá năng lượng lên cao hơn, trong khi tình trạng
khô hạn do hiện tượng El Niño gây ra đang bắt đầu làm tăng giá lương thực. Trên
hết, trí tuệ nhân tạo đe dọa gây ra những biến động lớn trên thị trường lao động
– một chủ đề nằm trong chương trình nghị sự ngày hôm nay.
IMF
đã cắt giảm dự báo tăng trưởng toàn cầu hai lần trong năm nay. Tổ chức này hiện
kỳ vọng nền kinh tế thế giới sẽ tăng trưởng 3% vào năm 2026, nhưng điều đó có
thể thay đổi một lần nữa vào ngày mai, khi họ công bố triển vọng mới nhất của
mình. Các bộ trưởng tài chính hy vọng sẽ tìm được tiếng nói chung trong việc giải
quyết tất cả những vấn đề này. Thế nhưng, sự vắng mặt của một người chắc chắn sẽ
làm phức tạp thêm những nỗ lực của họ: Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sẽ ở
nhà để tham dự các “lịch trình trong nước.”
Tương
lai của chiến tranh theo kiểu NATO
Tướng
Alexus Grynkewich, chỉ huy tối cao của NATO tại châu Âu, dự kiến sẽ phác thảo
cách thức liên minh này đẩy lùi một cuộc tấn công của Nga vào sườn phía đông
vào hôm nay. Ông sẽ trình bày tài liệu “lý thuyết chiến thắng” của mình tại Diễn
đàn An ninh Warsaw, một hội nghị quốc tế ở Ba Lan. Sự kiện này cũng có sự tham
dự của Thủ tướng Donald Tusk, cùng nhiều nhân vật cộm cán khác. (Tổng thống
Ukraine, Volodymyr Zelensky, sẽ tham gia qua video). Học thuyết mới rút ra những
bài học từ cuộc chiến ở Ukraine và được cho là sẽ bao gồm các kế hoạch sử dụng
một kết hợp mới mẻ giữa lực lượng mặt đất, máy bay không người lái giá rẻ, và hệ
thống nhắm mục tiêu bằng AI.
Nguy
cơ này hoàn toàn không phải là chuyện viển vông. Các cơ quan tình báo châu Âu
tin rằng Nga có thể đủ khả năng tấn công NATO trong vài năm tới. Hồi tháng 9,
Tusk từng cảnh báo rằng Nga có thể sớm phóng máy bay không người lái hoặc tên lửa
vào các nước châu Âu đang ủng hộ Ukraine. Cuối tuần qua, các cơ quan an ninh của
Ba Lan đã tổ chức các cuộc đàm phán khẩn cấp sau khi có báo cáo về một âm mưu
ám sát Tusk và Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan. NATO thực sự không còn có thể chủ
quan.
Các
nhà sản xuất xe hơi châu Âu phản công tại Paris
Hôm
nay, vòng đấu mới nhất trong cuộc cạnh tranh giữa các nhà sản xuất xe hơi châu
Âu và các công ty Trung Quốc đang rắp tâm nẫng tay trên khách hàng của đối thủ
đã bắt đầu tại Paris. Triển lãm xe hơi Paris – cùng với sự kiện tương đương ở
Munich, diễn ra luân phiên hàng năm – từ lâu đã là nơi phô diễn sức mạnh của
châu Âu. Thế nhưng, các phương tiện đến từ Trung Quốc đang ngày càng vươn lên vị
trí dẫn đầu. Bị thúc đẩy bởi tham vọng trở thành những gã khổng lồ toàn cầu, đồng
thời phải đối mặt với thị trường nội địa đang thu hẹp và các cuộc chiến dìm giá
ở quê nhà, các nhà sản xuất xe hơi Trung Quốc đã chuyển hướng sang thị trường
khổng lồ ở châu Âu. Ngay cả khi EU áp đặt thuế quan để đáp trả, thì điều đó
cũng không thể làm họ chậm lại.
Triển
lãm này có thể là cơ hội để các nhà sản xuất châu Âu phản công. Citroën dự kiến
sẽ trình làng phiên bản chạy điện của chiếc 2CV – một mẫu xe đang được vô cùng
mong đợi. Tương tự, Renault cũng sẽ ra mắt chiếc xe minivan được các gia đình
ưa chuộng, với cái tên được tinh chỉnh khéo léo là E-space. Ra mắt những chiếc
xe cạnh tranh và hấp dẫn là cách tốt nhất để đối trọng với Trung Quốc, những
người rõ ràng đang dẫn đầu về công nghệ xe hơi và tốc độ tung ra các mẫu xe mới.
Cuộc đua đã chính thức bắt đầu.
Giải
Nobel Kinh tế
Rất
khó để dự đoán người chiến thắng Giải Nobel Kinh tế, bởi nó thường được trao
sau một độ trễ khá dài và đầy biến động. Chẳng hạn, giải thưởng năm 1991 đã
trích dẫn một bài báo được xuất bản trước đó hơn 50 năm. Thêm vào đó, niềm vinh
dự đôi khi được chia đều cho những người chiến thắng vốn có quan điểm hoàn toàn
trái ngược nhau. Bản thân bộ môn này cũng ngày càng trở nên đa dạng hơn. Thậm
chí các nhà tâm lý học đôi khi cũng có cơ hội được vinh danh.
Người
chiến thắng thứ 100 sẽ được công bố vào hôm nay. Sau hai năm liền trao giải cho
các chủ đề vĩ mô, năm nay giải thưởng có thể tôn vinh một chủ đề thực tế hơn.
Ariel Pakes của Đại học Harvard được dự đoán giành chiến thắng nhờ giúp các nhà
kinh tế mô hình hóa sự lựa chọn của người tiêu dùng giữa các sản phẩm khác biệt,
tái cấu trúc nhu cầu đối với các mẫu xe hơi khác nhau (Honda, Cadillac,
Porsche) thành nhu cầu về các đặc tính (tiết kiệm nhiên liệu, kích thước, mã lực).
Một ứng viên sáng giá khác là Susan Athey, người kết hợp sự quan tâm đến các vấn
đề thực tiễn (từ những tài xế Uber tồi tệ cho đến các cuộc đấu giá gỗ) với sự
sáng tạo mang tính lý thuyết. Một bài báo gần đây đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để
dự đoán các lựa chọn công việc. Biết đâu chừng, những mô hình như vậy vào một
ngày nào đó sẽ dự đoán được người đoạt giải Nobel Kinh tế tiếp theo.
No comments:
Post a Comment