NHỮNG DIỄN BIẾN MỚI BẤT LỢI CHO UKRAINE (Phan Thế Hải / Báo Tiếng Dân)

 

Những diễn biến mới bất lợi cho Ukraine!

Phan Thế Hải 

13/10/2026

https://baotiengdan.com/2026/10/13/nhung-dien-bien-moi-bat-loi-cho-ukraine/

.

Đất nước Ukraine nhỏ bé, xinh đẹp và tội nghiệp đang phải hứng chịu cuộc chiến không cân sức với người khổng lồ hung hãn ấy là Nga. Gần như ngay lập tức, cả thế giới đứng về phía Ukraine, không chỉ bằng lời nói suông mà còn bằng tiền bạc, vũ khí và cả những thông tin tình báo quý giá.

 

Mỹ là một trong những quốc gia tiên phong trong việc tập hợp lực lượng ủng hộ Ukraine. Nhưng rồi, từ khi Trump bước vào Nhà Trắng nhiệm kỳ hai, mọi chuyện đã khác. Thoạt tiên là sự vô duyên, nhạt nhẽo trong những phát ngôn của người đứng đầu Nhà Trắng, bày tỏ sự đồng cảm với kẻ gây chiến.

 

Đặc biệt, gần đây, các sự kiện ngày 9–12/10/2026 cho thấy những rủi ro trên không còn chỉ là giả định. Ngày 9 & 10/10, Trump và Putin trao đổi về thỏa thuận cung cấp dầu diesel của Nga cho thị trường Mỹ và quốc tế; Mỹ nới lỏng một số hạn chế đối với nhiên liệu Nga. Động thái này gây phản ứng từ Ukraine và một số nghị sĩ Mỹ.

 

Ngày 10/10, Trump công khai kêu gọi Ukraine thay thế Tổng thống Volodymyr Zelensky, làm gia tăng căng thẳng giữa Washington và Kyiv. Sau đó Đức tái khẳng định sự ủng hộ đối với Zelensky.

 

Ngày 11–12/10, Trump tuyên bố có một thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng. Tuy nhiên, Ukraine cho biết các cuộc tấn công của Nga vẫn tiếp diễn và yêu cầu Washington bảo đảm Moscow tuân thủ. Vì vậy, chưa thể coi tuyên bố này là một lệnh ngừng bắn đã được thực hiện hiệu quả.

 

Điểm đáng chú ý là Mỹ có thể vừa đóng vai trò trung gian hòa giải, vừa tạo ra sức ép đáng kể lên Ukraine. Trong khi đó, Putin vẫn có thể tận dụng các cuộc tiếp xúc với Trump để tìm kiếm lợi ích kinh tế và ngoại giao mà chưa cần đưa ra những nhượng bộ quân sự tương xứng.

 

Nếu xu hướng xích lại gần nhau giữa Trump và Putin tiếp tục, Nga có thể theo đuổi bốn mục tiêu chiến lược:

 

Thứ nhất, Nga giảm cô lập ngoại giao, khôi phục đối thoại cấp cao và từng bước bình thường hóa quan hệ với Mỹ.

 

Thứ hai, nới lỏng trừng phạt, tạo thêm nguồn thu từ năng lượng và giảm áp lực đối với nền kinh tế Nga vốn đang khốn đốn, bế tắc.

 

Thứ ba, đóng băng chiến tuyến theo điều kiện có lợi, giữ quyền kiểm soát thực tế đối với những vùng lãnh thổ đang chiếm giữ, nếu thỏa thuận không yêu cầu rút quân.

 

Thứ tư, làm suy yếu sự thống nhất của phương Tây, khiến Ukraine phải thương lượng trong bối cảnh Mỹ và châu Âu không hoàn toàn đồng thuận.

 

Đây là những lợi ích Nga có thể tìm kiếm, và những động thái của Trump đang tiếp tay cho việc theo đuổi những lợi ích đó. Tuy nhiên, trên thực tế, EU vẫn đang mở rộng các biện pháp trừng phạt nhằm vào công nghiệp quốc phòng Nga trong tháng 10/2026.

 

Ukraine còn có những cơ hội nào?

 

Thứ nhất, châu Âu vẫn có thể bù đắp phần hỗ trợ của Mỹ. Ukraine tăng cường hợp tác với Anh, Pháp, Đức, Ba Lan và các nước Bắc Âu; mở rộng sản xuất máy bay không người lái, đạn dược và hệ thống phòng không trong nước. Hạn chế là châu Âu cần thời gian, ngân sách và năng lực công nghiệp để thay thế những năng lực mà Mỹ đang cung cấp.

 

Thứ hai, Ukraine phải chấp nhận ngừng bắn có điều kiện. Kyiv có thể chấp nhận ngừng bắn mà không chính thức công nhận việc Nga sáp nhập lãnh thổ Ukraine. Đổi lại, Ukraine cần có cơ chế giám sát, cam kết hỗ trợ quân sự và biện pháp xử lý nếu Nga tái tấn công.

 

Thứ ba, không loại trừ khả năng tiếp tục chiến tranh tiêu hao. Ukraine duy trì phòng thủ, tăng khả năng tự sản xuất vũ khí và đánh vào các mục tiêu quân sự, hậu cần của Nga. Phương án này giúp Kyiv giữ quyền tự quyết nhưng đòi hỏi nguồn nhân lực, tài chính và viện trợ bền bỉ.

 

Thật xót xa cho một dân tộc phải trả giá quá đắt trong cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các nước lớn. Nhưng điều khiến câu chuyện Ukraine trở nên đáng suy ngẫm không chỉ là sự bất cân xứng về sức mạnh, mà còn là câu hỏi: Một quốc gia có chủ quyền thực sự được tự quyết định vận mệnh của mình đến đâu khi lợi ích của các cường quốc va chạm?

 

Về lý thuyết, mọi quốc gia đều bình đẳng về chủ quyền, nhưng khả năng bảo vệ chủ quyền rất khác nhau, tùy thuộc vào sức mạnh quốc gia. Hơn thế nữa, còn là sự khôn ngoan của những người đứng đầu.