THẾ GIỚI HÔM NAY : 07/09/2026 (The Economist)

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 07/09/2026

The Economist 

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch

07/09/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/09/07/the-gioi-hom-nay-07-09-2026/

 

Đảng cánh hữu dân túy Lựa chọn Thay thế cho Nước Đức (AfD) giành được kết quả bầu cử tốt nhất từ trước đến nay, với tỷ lệ phiếu bầu dự kiến đạt 44% tại bang Saxony-Anhalt. Kết quả này cao hơn dự đoán của các cuộc thăm dò, nhưng có thể vẫn chưa đủ để họ thành lập chính phủ tại bang miền đông này. AfD, hiện dẫn đầu trong các cuộc thăm dò quốc gia, đang hướng tới các cuộc bầu cử liên bang bắt buộc phải được tổ chức trước mùa xuân năm 2029.

 

Volodymyr Zelensky dự đoán cuộc chiến giữa Ukraine và Nga sẽ kéo dài sang mùa đông, sau khi gặp gỡ các phái viên của Donald Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner tại Kyiv. Hôm thứ Bảy, hai phái viên này đã có cuộc hội đàm kéo dài ba giờ với Vladimir Putin tại Moscow. Cả hai cuộc gặp đều không mang lại đột phá nào. Trước đó, Trump đã bóng gió rằng mình có một đề xuất hòa bình mới muốn chia sẻ với các nhà lãnh đạo Ukraine và Nga.

 

Một máy bay chở hàng của Amazon đã trượt khỏi đường băng và gặp nạn khi hạ cánh tại Sân bay Quốc tế Miami, khiến ít nhất 5 người thiệt mạng và 5 người khác bị thương. Các đường băng tại sân bay sau đó liền bị phong tỏa, gây gián đoạn cho nhiều chuyến bay khác. Vụ việc này là tai nạn mới nhất trong chuỗi các sự cố hàng không gần đây tại Mỹ, nơi đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân viên kiểm soát không lưu.

 

Mỹ và Iran leo thang các cuộc tấn công vào tàu thuyền trên biển. Vào cuối tuần qua, Mỹ tuyên bố đã tấn công ba tàu chở dầu, vô hiệu hóa hai chiếc và phá hủy chiếc còn lại. Mỹ khẳng định những con tàu này thuộc “mạng lưới bóng đêm” của Iran nhằm tài trợ cho lực lượng vũ trang của nước này. Về phần mình, Iran – quốc gia trước đó đã bắn tên lửa vào hai tàu của Mỹ – cho biết họ đã đáp trả bằng cách nhắm mục tiêu vào sáu tàu có liên kết với Mỹ trong khu vực. Iran cảnh báo sẽ giáng “đòn đáp trả đau đớn” nếu Mỹ tiếp tục tấn công.

 

Isar Aerospace, một công ty khởi nghiệp của Đức, phóng một tên lửa lên quỹ đạo từ châu Âu, trở thành công ty tư nhân đầu tiên làm được điều này. Tên lửa không người lái Spectrum của hãng đã cất cánh từ Na Uy, mang theo năm vệ tinh. Thủ tướng Đức, Friedrich Merz, ca ngợi đây là “khởi đầu của một kỷ nguyên mới.” Dù vậy, châu Âu vẫn đang chật vật cạnh tranh trong cuộc đua không gian thứ hai. Isar từng thất bại trong lần nỗ lực trước, cách đây 18 tháng.

 

Bộ Tài chính Trung Quốc thông báo bơm hơn 360 tỷ nhân dân tệ (54 tỷ đô la) vào các ngân hàng và công ty bảo hiểm quốc doanh, đánh dấu chương trình tái cấp vốn lớn nhất của nước này trong gần hai thập kỷ qua. Trái phiếu đặc biệt sẽ được phát hành cho tám tổ chức tài chính. Chính phủ hy vọng rằng việc tăng cường năng lực cho các tổ chức cho vay sẽ giúp vực dậy nền kinh tế rộng hơn đang có dấu hiệu chững lại.

 

Một vụ phun trào núi lửa ở Indonesia khiến tám sân bay phải đóng cửa, bao gồm cả trung tâm hàng không quốc tế chính ở Jakarta. Hơn một nghìn chuyến bay bị hủy khi núi lửa Anak Krakatau phun tro bụi vào các đường bay. Hiện chưa có báo cáo nào về thương vong. Hồi năm 2018, Anak Krakatau, hay “Đứa con của Krakatau,” đã gây ra một trận sóng thần cướp đi sinh mạng của hơn 400 người.

 

Con số trong ngày: Gấp đôi – là mức chênh lệch giữa nguy cơ bạn bị đâm chết ở New York và ở London trong năm ngoái.

 

 

TIÊU ĐIỂM

 

Thị trường trái phiếu đang diễn biến ra sao?

Sự gia tăng của lãi suất toàn cầu – cả dài hạn và siêu dài hạn – đã làm các nhà đầu tư hoảng sợ trong vài tuần qua. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản đã có lúc chạm mức 3% vào tuần trước, một mức chưa từng thấy kể từ năm 1996. Trong khi đó, trái phiếu Kho bạc Mỹ có kỳ hạn tương đương cũng chốt phiên ở mức gần 4,8% vào thứ Sáu. Và giá trái phiếu có thể vẫn tiếp tục giảm.

 

Nền kinh tế Mỹ đã tạo thêm 162.000 việc làm trong tháng 8, vượt xa kỳ vọng của thị trường. Điều này có thể khiến lạm phát – vốn vẫn đang ở mức 3,7% trong tháng 7 – tăng trở lại. Một dự báo ngắn hạn của chi nhánh Fed ở Cleveland chỉ ra rằng lạm phát có thể còn cao hơn trong tháng 8 và đầu tháng 9. Hậu quả là Cục Dự trữ Liên bang có thể sẽ tăng lãi suất. Trong khi đó, nền kinh tế châu Âu dường như vẫn đủ sức chống chịu để Ngân hàng Trung ương châu Âu tiếp tục cuộc chiến chống lạm phát bắt nguồn từ cú sốc năng lượng do chiến tranh ở Iran gây ra – cuộc chiến mà cho đến nay chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Rủi ro lạm phát, các cú sốc nguồn cung, và tăng trưởng mạnh hơn có thể vẫn chưa được phản ánh đầy đủ vào giá cả thị trường.

 

Mỹ và Iran leo thang các cuộc tấn công tàu biển

Vào thứ Bảy, Mỹ đã tấn công ba tàu chở dầu của Iran, vô hiệu hóa hai chiếc và đánh chìm chiếc còn lại. Phía Mỹ nói họ làm vậy sau khi Iran cố gắng nhắm bắn các tàu chiến của Mỹ được triển khai ở Trung Đông. Trong giai đoạn mới nhất của cuộc chiến không ngừng xoay chiều đã bước sang tháng thứ bảy này, hai bên đều đang cố gắng phong tỏa Eo biển Hormuz. Iran đã tấn công ít nhất hàng chục tàu thương mại trong tháng 8. Còn Mỹ thề sẽ trả đũa tương xứng và làm tê liệt các tàu chở dầu của Iran sau mỗi cuộc tấn công nhắm vào các tàu liên minh với Mỹ.

 

Hiện tại, Mỹ dường như đang chiếm ưu thế. Hải quân nước này đang hộ tống các tàu chở dầu nhỏ vượt qua vòng phong tỏa của Iran, giúp hàng triệu thùng dầu trót lọt thoát khỏi Vùng Vịnh mỗi ngày. Ngược lại, Iran đã không thể xuất khẩu một chuyến dầu thô nào trong gần hai tháng qua, theo đó càng làm trầm trọng thêm những khó khăn kinh tế của họ. Điều này đặt chính quyền Tehran trước hai lựa chọn: thỏa thuận với Mỹ hoặc leo thang giao tranh. Hành động nã đạn vào một tàu sân bay của Mỹ vào cuối tuần qua cho thấy họ đang có xu hướng chọn phương án thứ hai.

 

Cuộc bầu cử ngày càng sít sao tại Brazil

Hôm nay, các ứng viên hàng đầu trong cuộc bầu cử tổng thống Brazil sẽ kỷ niệm ngày độc lập của đất nước bằng cách tập hợp lực lượng ủng hộ cốt lõi của mình. Đương kim Tổng thống cánh tả 80 tuổi, Luiz Inácio Lula da Silva, dự kiến sẽ có một bài phát biểu nhấn mạnh chủ đề tranh cử chính của ông: bảo vệ đất nước khỏi sự can thiệp của nước ngoài. Đây được xem là một đòn đả kích nhắm vào Donald Trump, người đã liên tục thể hiện sức ảnh hưởng ở khu vực Mỹ Latinh. Trong khi đó, đối thủ cánh hữu của Lula là Flávio Bolsonaro, sẽ tìm cách thuyết phục những người ủng hộ ông ở São Paulo. Là con trai của Jair Bolsonaro – cựu tổng thống đang bị quản thúc tại gia vì âm mưu đảo chính –Flávio sẽ lên án mạnh mẽ tội phạm và các thẩm phán Tòa án Tối cao đã kết án cha mình.

 

Dù Lula hiện đang dẫn đầu, nhưng khoảng cách đang ngày càng thu hẹp khi các vụ bê bối tham nhũng nổ ra xoay quanh con trai ông và Tòa án Tối cao (ngoài ra cũng có những cuộc điều tra tham nhũng nhắm vào Flávio; nhưng tất cả các bên đều phủ nhận mọi hành vi sai trái). Sự thiếu mặn mà của cử tri đối với các ứng viên dẫn đầu có thể trở thành đòn bẩy cho một ứng viên “ngựa ô” trước vòng bỏ phiếu đầu tiên vào tháng tới. Cho đến lúc đó, có thể sẽ còn nhiều cuộc tranh cãi gay gắt và những vụ rò rỉ thông tin gây bất lợi khác xuất hiện.

 

Mladić được chôn cất tại Belgrade 

Hôm nay, Ratko Mladić – chỉ huy quân sự của lực lượng người Serb ở Bosnia trong cuộc chiến tranh 1992–1995 – sẽ được chôn cất tại thủ đô Belgrade của Serbia. Được mệnh danh là “đồ tể xứ Bosnia,” ông đã bị kết án tù chung thân vào năm 2017 sau khi tòa án tội phạm chiến tranh Nam Tư của Liên Hiệp Quốc kết tội ông phạm tội diệt chủng, tội ác chiến tranh, và tội ác chống lại loài người. Dù vậy, Mladić vẫn khăng khăng cho rằng mình vô tội.

 

Dù không chính thức là một quốc tang, nhưng buổi lễ này cũng mang quy mô gần như vậy. Hầu hết người Serb vẫn tin rằng Mladić vô tội (tương tự như cách nhiều người Bosniak, người Croatia, và người Albania ở Kosovo tin tưởng vào các nhà lãnh đạo của họ). Thi hài của ông đã được đưa về Serbia trên một chuyên cơ của chính phủ và được các binh sĩ hộ tống. Hôm thứ Bảy, một bộ trưởng đã đọc điếu văn ca ngợi ông tại một buổi lễ ở câu lạc bộ Quân đội Serbia.

 

Tòa án được kỳ vọng sẽ mang lại sự hòa giải cho khu vực này. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Vào ngày 16/09 tới, một tòa án đặc biệt về Kosovo tại La Hay sẽ tuyên án đối với Hashim Thaçi, cựu tổng thống Kosovo. Tiếng súng có thể đã ngừng từ lâu, nhưng thế giới vẫn đang phải vật lộn với những tội ác mà các cuộc chiến này để lại.