Bị
trọng thương về chính trị, Trump có thể sớm bắt cả thế giới trả giá cho thất bại
của mình
Naresh Kaushik - NDTV (India)
Mỹ
và phần còn lại của thế giới cần quan tâm nhiều hơn đến những gì Trump có thể sắp
làm để gỡ gạc thể diện sau thất bại này.
Những
cuộc bầu cử tổng thống Mỹ từ trước đến nay vẫn luôn thu hút sự chú ý của thế giới.
Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên trong ký ức của thế hệ chúng ta, cuộc bầu cử giữa
nhiệm kỳ tại Mỹ lại khơi dậy sự quan tâm rộng lớn đến thế trên khắp thế giới.
Nguyên nhân phần lớn chỉ nằm ở một người: Donald Trump.
Kể
từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc chưa đầy hai năm trước, lời nói và hành động của
Trump không những làm đảo lộn trật tự chính trị và xã hội tại Mỹ mà còn phá vỡ
trật tự thế giới hình thành sau Đệ nhị Thế chiến, gây bất ổn và khó khăn kinh tế
trên khắp thế giới. Vì vậy, nhiều người chỉ trích ông, cả trong nước lẫn ngoài
nước, cảm thấy nhẹ nhõm, thậm chí vui mừng, khi thấy Đảng Cộng hòa thất bại nặng
nề trong cuộc bầu cử hôm thứ Ba. Những cuộc thăm dò dư luận trước đó tiên đoán
Đảng Cộng hòa sẽ mất quyền kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện. Nhưng ngay cả
Đảng Dân chủ cũng không ngờ họ lại thắng lớn đến như vậy.
Sau
khi kiểm phiếu hoàn tất, người ta dự đoán Đảng Dân chủ sẽ dẫn trước khoảng 13%
trong tổng số phiếu phổ thông. Kết quả này đánh dấu thất bại nặng nề nhất của Đảng
Cộng hòa dưới thời Trump trong một cuộc bầu cử Quốc hội kể từ cuộc bầu cử giữa
nhiệm kỳ năm 1974, diễn ra ngay sau vụ tai tiếng Watergate liên quan đến Tổng
thống Nixon. Một số thắng lợi của Đảng Dân chủ thực sự gây kinh ngạc. Họ giành
được một ghế Thượng viện tại Kansas lần đầu tiên trong gần 100 năm. Lần cuối
cùng tiểu bang này bầu một thượng nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ là năm 1932, khi
Franklin Roosevelt đang làm tổng thống. Ứng cử viên của họ tại Michigan,
Abdul El-Sayed, trở thành thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên trong lịch sử Mỹ;
trong khi đồng đảng Keisha Lance Bottoms trở thành phụ nữ da đen đầu
tiên giữ chức thống đốc tại Mỹ.
Kết
quả này là một thảm họa nhục nhã đối với tổng thống, đồng thời là sự phủ nhận
chủ nghĩa Trump. Chính Trump đã biến cuộc bầu cử thành một cuộc trưng cầu dân ý
về bản thân mình khi hàng chục lần kêu gọi cử tri cứ xem như tên ông cũng có
trên lá phiếu. Ông không làm chuyện đó một lần mà lặp đi lặp lại trong suốt chiến
dịch vận động. Và cử tri đã trả lời đúng như thế.
Những
ứng cử viên của Đảng Cộng hòa cố tìm cách giữ khoảng cách với Trump, nhưng chiến
thuật đó vẫn không cứu nổi ngay cả những thượng nghị sĩ kỳ cựu như Susan
Collins tại Maine. Trong suốt 30 năm, Đảng Dân chủ đã nhiều lần tìm cách
đánh bại bà nhưng đều thất bại. Lần này, Troy Jackson, một cựu dân biểu
tiểu bang mà Đảng Dân chủ chỉ chọn vài tháng trước, sau khi ứng cử viên họ ưa
thích phải rút lui vì tai tiếng, đã đánh bại bà. Trump vẫn ngoan cố không nhận
trách nhiệm, tuyên bố ngược rằng Đảng Cộng hòa thất bại vì tên ông không có
trên lá phiếu.
Thay
đổi chính quyền tại Texas
Một
trong những thất bại nhục nhã nhất của Trump diễn ra tại Texas, thành trì lâu đời
của Đảng Cộng hòa. Tại đây, Đảng Dân chủ giành được một ghế Thượng viện và chức
thống đốc tiểu bang lần đầu tiên trong gần bốn mươi năm.
Trump
đã áp đặt Ken Paxton, tổng chưởng lý tiểu bang thuộc đảng Cộng Hòa, một
nhân vật đầy tai tiếng, làm ứng cử viên Thượng viện, bất chấp sự phản đối của đảng
bộ địa phương. Paxton không những thất cử mà cả thống đốc đương nhiệm Greg
Abbott cũng mất chức. Gina Hinojosa, một ứng cử viên gốc
Hispanic, đã đánh bại Abbott, vị thống đốc Cộng hòa đang giữ nhiệm kỳ thứ ba.
Texas
có cộng đồng người Ấn Độ đông thứ nhì tại Mỹ, chỉ sau California. Abbott vốn
không được lòng cộng đồng này. Đầu năm nay, ông đình chỉ mọi đơn xin cấp chiếu
khán H-1B mới, một quyết định trực tiếp gây thiệt hại cho người Ấn Độ. Vì thế,
cộng đồng người Ấn Độ ít nhất cũng góp phần vào thất bại của đảng Cộng Hòa tại
Texas.
Những
ứng cử viên tìm cách bắt chước phong cách Trump, chẳng hạn Vivek Ramaswamy,
ứng cử viên chức thống đốc Ohio, cũng thất cử. Được Trump hậu thuẫn, Ramaswamy
tung ra một quảng cáo công kích Amy Acton, đối thủ của ông ta, trong đó
có lời tố cáo của người mẹ đã đoạn tuyệt với Acton. Bà này cho rằng Acton nói dối
về tuổi thơ của mình và kêu gọi cư dân đừng bỏ phiếu cho con bà.
Tuy
nhiên, quảng cáo đó đã gây phản ứng dữ dội trên toàn quốc. Hàng chục năm trước,
mẹ của Acton từng mất quyền nuôi con sau khi chồng bà, tức dượng của Acton, bị
truy tố về tội hãm hiếp Acton khi bà còn nhỏ. Việc này gần như đã chấm dứt sự
nghiệp chính trị của Ramaswamy. Trước đó, ông ta từng thử vận may với tư cách ứng
cử viên tổng thống của Đảng Cộng hòa, rồi rút lui để ủng hộ Trump.
Tổng
thống của sự chia rẽ
Trump
thắng cử tổng thống năm 2024 nhờ mở rộng hậu thuẫn ra ngoài thành phần cử tri
truyền thống của Đảng Cộng hòa. Ông thu hút được đông đảo cử tri Hispanic, da
đen và Ấn Độ. Gần 30% cử tri gốc Ấn Độ đã ủng hộ ông. Tuy nhiên, kết quả bầu cử
vừa qua cho thấy những thành phần đông đảo trong các cộng đồng này đã quay lưng
với Đảng Cộng hòa, cùng với nhiều cử tri Cộng hòa lâu năm.
Theo
một cuộc phân tích của báo New York Times, lần này gần 30% cử tri Hispanic và
17% cử tri gốc Á đã chuyển sang ủng hộ Đảng Dân chủ. Trong khối cử tri người Mỹ
gốc Á, người Ấn Độ là cộng đồng đông thứ nhì, sau người Trung Hoa. Nhiều người
Mỹ gốc Ấn Độ bất mãn trước chính sách di trú và chiếu khán của Trump, làn sóng
thù ghét ngày càng gia tăng trong hàng ngũ những người ủng hộ phong trào MAGA,
cùng chính sách đánh thuế hàng hóa nhập cảng từ India. Vì thế, họ đã quay về với
Đảng Dân chủ, nơi vốn là chỗ dựa chính trị truyền thống của họ.
Trong lịch sử nước Mỹ thời cận đại,
chưa có vị tổng thống nào gây chia rẽ quốc gia sâu đậm như Trump. Những bất đồng
về chủng tộc, văn hóa, xã hội và kinh tế đã tồn tại trong xã hội Mỹ từ lâu,
nhưng Trump khai thác và khoét sâu những rạn nứt đó để phục vụ lợi ích riêng.
Ông làm thiệt hại phẩm giá chức vụ tổng thống khi dùng lời lẽ thô tục để công
kích những người chỉ trích mình, kể cả các nhà báo. Một tổng thống Mỹ trước đây
chưa từng hành xử như vậy.
Trong khi
phần đông dân chúng Mỹ phải gánh chịu nạn lạm phát do chính sách thuế nhập cảng
của Trump và cuộc chiến với Iran gây ra, chính gia đình ông cùng những người
thân cận lại thu vén được khối tài sản khổng lồ. Trump bị tố cáo tham nhũng,
nhưng những lời chỉ trích chẳng khiến ông chùn bước. Ông vẫn tiếp tục nhận những
món quà đắt tiền từ người ngoại quốc. Cử tri bất mãn với đảng Cộng Hòa vì đảng
này cúi đầu khuất phục Trump, không dám lên tiếng phản đối ông.
Chiến
tranh Iran
Thông
thường, chính sách ngoại giao
không phải là đề tài quan trọng trong những cuộc bầu cử tại Mỹ. Nhưng lần này,
chính Trump đã khiến cuộc chiến với Iran trở thành một vấn đề lớn trong chiến dịch
tranh cử. Phó Tổng thống JD Vance thừa nhận Đảng Cộng hòa thất bại vì cuộc chiến
này. Ngay từ đầu, Vance đã phản đối chiến tranh, dù trước công chúng ông vẫn đứng
về phía Trump.
Cuộc chiến rất ít được lòng dân, kể cả
trong một bộ phận những người từng ủng hộ Trump. Người ta ước tính cuộc xung đột
đã tiêu tốn 47 tỷ đô la Mỹ. Đối với những cử tri bình thường, chiến tranh đem lại
thêm gánh nặng kinh tế vì giá xăng và dầu diesel tăng vọt. Giá dầu diesel tăng
60%, giáng một đòn nặng vào những cử tri Cộng Hòa tại vùng nông thôn. Đảng Cộng
hòa có thể vẫn thất cử trong cuộc bầu cử này, nhưng cuộc chiến chắc chắn đã khiến
thất bại thêm trầm trọng.
Chiến tranh Iran cũng khiến Israel mất
lòng dân Mỹ,
một quốc gia mà giới vận động hành lang Do Thái từ lâu vẫn có ảnh hưởng rất mạnh.
Abdul El-Sayed, ứng cử viên đảng Dân Chủ tại Michigan, vốn là người chỉ
trích Israel gay gắt, đã thắng cả vòng sơ bộ của đảng lẫn cuộc bầu cử hôm thứ
Ba. Thắng lợi đó cũng là một thất bại đối với giới vận động hành lang Do Thái.
Người ta cho biết tổ chức vận động hành
lang ủng hộ Israel, AIPAC, đã chi 32 triệu đô la Mỹ cho chiến dịch chống
lại ông. Ngay cả những nỗ lực của Trump nhằm bôi nhọ El-Sayed, khi gán cho ông
những nhãn hiệu như phần tử thánh chiến và người bênh vực khủng bố, cũng không
lay chuyển được cử tri.
Kết
quả bầu cử có làm Trump thay đổi?
Nay,
khi Đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ, con đường phía
trước của Trump sẽ không còn bằng phẳng. Từ trước đến nay, ông chủ yếu cai trị
bằng những sắc lệnh hành pháp, nhưng nay cách làm đó sẽ gặp nhiều trở ngại.
Quốc
hội do phe đối lập kiểm soát có thể ngăn chặn ngân khoản dành cho cuộc chiến với
Iran hoặc thu hồi quyền áp đặt thuế nhập cảng mà tổng thống đang nắm giữ. Trump
có thể phủ quyết những biện pháp đó. Tuy nhiên, đảng Dân Chủ cần đa số hai phần ba để vượt qua quyền phủ
quyết của tổng thống, một tỷ lệ mà họ hiện không có. Vì vậy, một cuộc đối
đầu giữa hai bên gần như chắc chắn sẽ xảy ra.
Trước
đây, quyền kiểm soát Quốc hội của Đảng Cộng hòa đã giúp Trump hành động gần như
không phải chịu trách nhiệm trước ai. Nay Đảng Dân chủ hứa sẽ điều tra những
cáo buộc sai phạm trong chính quyền Trump. Những cáo buộc tham nhũng liên quan
đến gia đình và bạn bè của ông nhiều khả năng cũng sẽ được điều tra.
Tuy
nhiên, chính sách ngoại giao lại là một chuyện khác. Ngay cả một tổng thống đã
mất thế chính trị và chỉ còn chờ mãn nhiệm vẫn nắm trong tay quyền hành rất lớn
về đối ngoại.
Theo
đường lối độc đoán của mình, Trump tìm cách sử dụng sức mạnh Mỹ để áp đặt ý muốn
của ông lên toàn thế giới. Kể từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc, ông đã khiến những đồng
minh của Mỹ ngày càng xa lánh Washington. Tình trạng này khó có thể thay đổi.
Thậm chí,
Trump có thể trút cơn giận vì thất bại trong nước bằng cách gia tăng những cuộc
can thiệp quân sự ở nước ngoài. Ông không chấp nhận thân phận kẻ thất bại và vẫn
sẽ tìm cách giành lấy một chiến thắng nào đó. Ông là tổng tư lệnh quân đội Mỹ,
bộ máy quân sự hùng mạnh nhất thế giới, với ngân sách quốc phòng gần một ngàn tỷ
Mỹ kim. Chính quyền lực đó khiến ông trở nên nguy hiểm hơn.
Trump
có thể tấn công Cuba nhằm thay đổi chế độ tại đây. Marco Rubio chưa bao giờ che
giấu mong muốn đó.
Nhưng điều mà Mỹ và phần còn lại của thế giới cần
lo ngại hơn cả là những gì Trump có thể sẽ làm tại Iran. Israel và Mỹ đều đang
chuẩn bị cho một đợt tấn công mới nhắm vào quốc gia này.
Netanyahu cũng cần một hành động quân sự khác chống Iran để tiếp tục giữ chức
thủ tướng, bất chấp thất bại của ông trong cuộc bầu cử tuần trước.
Trong
những tuần gần đây, Mỹ đã tăng cường lực lượng và phương tiện quân sự tại vùng
Vịnh. Quân nhân Mỹ cũng đã rút khỏi những căn cứ của họ trong khu vực, nhằm đề
phòng những đòn trả đũa của Iran. Tehran đã cảnh cáo rằng lần này, đòn trả đũa
sẽ lớn hơn nhiều.
Những
quốc gia vùng Vịnh cùng phần lớn thế giới, vốn lệ thuộc vào nguồn dầu hỏa, đang
lo sợ một cuộc xung đột mới bùng nổ. Đây hẳn không phải là tin vui đối với JD
Vance, người vẫn nuôi hy vọng kế nhiệm Trump tại Tòa Bạch Ốc. Ông đã lên tiếng
kêu gọi chấm dứt chiến sự, thậm chí còn đề nghị phải có một sự “thay đổi” trong
quan hệ giữa Mỹ và Israel.
Nhưng
đến nay, Trump có lẽ chỉ còn quan tâm đến di sản mà ông muốn để lại, bất kể những
hậu quả nguy hiểm có thể xảy ra.
Ukraine,
Russia và India
Russia
mở cuộc xâm lăng Ukraine khi Joe Biden còn ở Tòa Bạch Ốc. Thế nhưng, Trump, người
không ngừng đổ lỗi cho Biden về cuộc chiến này cũng như nhiều vấn đề khác tại Mỹ,
lại chuyển hướng chính sách hậu thuẫn của Washington, khiến Ukraine mất đi sự ủng
hộ trước đây.
Cách
Trump tiếp đón Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy trong chuyến viếng thăm
Tòa Bạch Ốc năm 2025 đã quá rõ ràng. Trump công khai thừa nhận ông có quan hệ tốt
đẹp hơn với Tổng thống Russia Vladimir Putin.
Gần
đây, Trump đã bãi bỏ một số biện pháp cấm vận đối với Russia và ký một thỏa thuận
cung cấp dầu diesel với Moscow. Ông sẽ tìm cách gia tăng áp lực lên Ukraine, buộc
nước này chấp nhận nhường lãnh thổ cho Russia, để đạt được một thỏa thuận mà
ông có thể tuyên bố là thắng lợi của mình.
Việc
Trump bãi bỏ một số biện pháp cấm vận đối với Russia đã đem lại lợi ích cho
India, nhưng India không nên trông đợi Washington sẽ thay đổi chính sách nhiều
hơn nữa. Trump có thể đã áp đặt thuế nhập cảng lên phần lớn thế giới, nhưng khó
có chuyện ông đảo ngược chính sách này.
Có
thể chờ đợi Mỹ và India sớm ký kết một hiệp định thương mại, vì Trump muốn có một
thành quả để tuyên bố là thắng lợi của mình. Tuy nhiên, chính sách di trú và
chiếu khán cứng rắn của ông, vốn cũng gây ảnh hưởng đến người Ấn Độ, sẽ vẫn được
duy trì vì được đông đảo người Mỹ ủng hộ.
Dẫu
vậy, Đảng Dân chủ nay sẽ thúc đẩy một đường lối mềm mỏng hơn đối với Cơ quan Di
trú và Quan thuế Mỹ (ICE). Những lãnh tụ đảng này cũng đã kêu gọi điều tra những
biện pháp trấn áp mạnh tay của cơ quan, cùng điều kiện sinh hoạt tại những
trung tâm giam giữ người di trú.
Thách
thức đối với thế giới nằm ở chỗ tổng thống của quốc gia hùng mạnh nhất thế giới
lại không được những cố vấn ngoại giao am hiểu và có tầm nhìn hướng dẫn. Chính
bản năng cá nhân chi phối đường lối của ông.
Những người thay mặt Trump thương thuyết
về chính sách đối ngoại không phải là những nhà ngoại giao Mỹ giàu kinh nghiệm,
mà là con rể ông, Jare d Kushner, và người bạn làm kinh doanh Steve
Witkoff. Người đứng đầu Ngũ Giác Đài, tức Bộ trưởng Chiến tranh, cũng không
phải là một chuyên gia quân sự mà chỉ là người luôn biết chiều theo ý tổng thống:
Pete Hegseth.
Tất
cả những điều đó càng khiến một Trump đang bị trọng thương về mặt chính trị trở
nên nguy hiểm hơn.
-----------------
Tác
giả: Naresh Kaushik từng là biên tập viên của BBC và Associated Press.
Hiện ông cư ngụ tại London.
©
2026 DCVOnline
Nếu
đăng lại, xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích đăng lại bài từ DCVOnline.net”
Nguồn: A Wounded Trump
Could Soon Make The World Pay For His Defeat | Naresh Kaushik | NDTV
(India) | November 5, 2026
No comments:
Post a Comment