TƯƠNG LAI THẾ NÀO KHI NỘI LỰC CHỈ DÀNH CHO . . . SẮP XẾP? (Trân Văn / Người Việt)

 

Tương lai thế nào khi nội lực chỉ dành cho… sắp xếp?

Trân Văn/Người Việt

October 30, 2026 : 3:59 PM

https://www.nguoi-viet.com/dien-dan/tuong-lai-the-nao-khi-noi-luc-chi-danh-cho-sap-xep/

 

VietNamNet vừa đưa tin về bà Phí Thị Trang, 35 tuổi, bí thư một tổ dân phố của phường Thành Nhất ở Đắk Lắk. Bà Trang mới “chính thức hoàn trả số tiền 229 triệu đồng hỗ trợ theo Nghị định 154 cho nhà nước để tiếp tục ở lại công tác.”

 

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/DD-Tuong-Lai-The-Nao-1536x1024.webp

Thủ tục rườm rà hơn, mất nhiều thời gian hơn là điểm “mới” sau khi “sắp xếp lại giang sơn.” (Hình minh họa: Dân Việt)

 

Theo VietNamNet, bà Trang từng có chín năm làm phó chủ tịch Hội Phụ Nữ phường Thành Nhất. Khi chính quyền Việt Nam ban hành Nghị Định 154 (tinh giản biên chế), bà Trang (cán bộ không chuyên trách) xin nghỉ và nhận được khoản tiền hỗ trợ vừa nêu. Đến khi được sắp đặt làm cán bộ phụ trách công tác đảng của tổ dân phố, bà Trang hoàn tiền để “tiếp tục cống hiến.” Trong tin vừa dẫn, VietNamNet cho biết, ngoài bà Trang, ở phường Thành Nhất còn hai trường hợp tương tự, một hoàn tiền để làm bí thư, một hoàn tiền để phụ trách Mặt Trận Tổ Quốc của tổ dân phố!

 

Sau đợt tuyên truyền về nhân viên tỉnh kia, cán bộ thành phố nọ ồ ạt xin nghỉ, tự nguyện “nhận tiền hỗ trợ” nhằm giúp giới lãnh đạo chính quyền thực hiện kế hoạch “sắp xếp lại giang sơn,” báo chí trong nước bắt đầu ca ngợi những người không nhận tiền hỗ trợ để rút lui, hoặc tự nguyện hoàn tiền đã nhận như bà Trang.

 

Tháng này, riêng VietNamNet có ba bài kể về những chuyện như vậy ở riêng Đắk Lắk. Dường như ngoài việc gây xáo trộn trên diện rộng, mất một số bạc lớn khiến nội lực suy giảm, “sắp xếp lại giang sơn” chưa tạo ra chuyển biến nào đáng kể.

 

                                                           ***

 

Sắp xếp lại hệ thống công quyền được xác định là tất yếu khi “sắp xếp lại giang sơn,” chính quyền Việt Nam ban hành hai nghị định (154 và 178) để làm điều đó. Cả hai xác định cách tính tiền hỗ trợ để khuyến khích cán bộ cả chuyên trách lẫn không chuyên trách từ nhiệm.

Phần trên đề cập đến hiệu quả thực thi của Nghị Định 154, còn Nghị Định 178? Nhìn một càch tổng quát, Nghị Định 178 xác định cách thức tính toán, mức độ đãi ngộ cho những người xin hưu sớm và xin thôi việc.

 

Theo thống kê, tính đến Tháng Mười, 2025, toàn quốc có 146,847 cán bộ, viên chức rút lui theo Nghị Định 178. Trong đó có 71,610 người xin hưu sớm (khoảng 49%) và 75,237 người xin thôi việc (khoảng 51%). Khoảng 33% số rút lui theo Nghị Định 178 là cán bộ, viên chức thuộc chính quyền trung ương, 67% thuộc chính quyền địa phương.

 

Theo Bộ Nội Vụ, tính đến cuối năm 2025, chính quyền Việt Nam rút từ kho bạc 163,482 tỷ đồng để trả cho 117,073 cán bộ, viên chức rời bỏ hệ thống công quyền theo Nghị Định 178. Vì khoản này quá lớn, Quốc Hội phải bổ sung 44,000 tỷ cho tài khóa 2025.

 

Đến Tháng Bảy, 2026, Kiểm Toán Nhà Nước (KTNN) cho biết, sau khi chọn kiểm tra ngẫu nhiên một số trường hợp, họ phát giác nhiều cơ quan, đơn vị có vi phạm như xác định sai đối tượng, tính sai về mức lương làm căn cứ, về phụ cấp, trả thừa tiền…

 

Trong báo cáo vừa kể, KTNN dẫn một số trường hợp làm ví dụ minh họa. Chẳng hạn ở Cần Thơ, có người được xác định sai về thời gian hưởng trợ cấp, sai sót so với quy định đến 60 tháng nên trả thừa 457 triệu đồng. Cũng tại Cần Thơ có năm trường hợp lẽ ra phải dùng tiền của đơn vị (tự chủ) để trả thì lại dùng 3.4 tỷ đồng của công quỹ để trả. Kết quả kiểm tra ngẫu nhiên xác định mười địa phương là: Hà Nội, TP.HCM, Đồng Nai, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai, Tây Ninh, Cần Thơ, Cà Mau, Sơn La và bốn cơ quan trực thuôc trung ương có sai sót.

 

KTNN nhấn mạnh, “hầu hết cơ quan, đơn vị được kiểm toán đều có vi phạm, sai sót” và đề nghị thủ tướng chỉ đạo thanh tra, rà soát toàn diện các trường hợp chưa được kiểm toán chi tiết. Dẫu chưa có số liệu chính thức nhưng có cơ sở để tin tổng số tiền chi sai không nhỏ.

 

                                                               ***

 

Cắt giảm nhân sự, kể cả nhân sự trong hệ thống công quyền vốn là chuyện bình thường, thời nào, ở đâu cũng có, tuy nhiên không có quốc gia nào làm như Việt Nam (đột ngột sáp nhập ba cấp hành chính trong cùng một lúc). Cũng không có quốc gia nào chi trả trợ cấp theo kiểu mà Việt Nam đề ra (trợ cấp theo số năm làm việc, số năm còn phải làm việc cho đến khi chạm tuổi hưu, không trừ tỷ lệ lương hưu) thành ra mức phải chi vượt xa cách tính chung theo chuẩn quốc tế. Cũng vì vậy, mức trung bình mà mỗi cán bộ, viên chức rút lui theo Nghị Định 178 mới xấp xỉ một tỷ đồng/người.

 

Khoan bàn đến hậu quả do xáo trộn từ “sắp xếp lại giang sơn” gây ra đối với sinh hoạt kinh tế – xã hội mà bất kỳ ai cũng có thể cảm nhận khi va chạm với những điểm nghẽn về dịch vụ công tại những đơn vị hành chính mới, chỉ riêng khoản chi lên tới 163,000 tỷ cũng đủ nặng để kéo phúc lợi công cộng tụt giảm, đẩy khó khăn đối với từng cá nhân, gia đình lên cao hơn trước.

 

Ở Cộng Hòa XHCN Việt Nam, tinh giản biên chế giống như một bộ phim hài nhiều tập, dù có rất nhiều tình tiết tréo ngoe nhưng thiên hạ chảy nước mắt nhiều hơn là bật cười sảng khoái. [dt]