Bầu cử giữa nhiệm kỳ
Mỹ: Trump đối mặt với phán xét của cử tri sau 20 tháng cầm quyền đầy biến động
Anh Vũ - RFI
Đăng
ngày: 03/11/2026 - 13:22
Hôm
nay 03/11/2026, khoảng 250 triệu cử tri Mỹ bầu lại toàn bộ 435 ghế Hạ Viện, 35
ghế Thượng Viện và 34 chức thống đốc trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 được
cả thế giới theo dõi. Phần đông giới quan sát đều nhận định, kỳ bầu cử này, trước
hết có giá trị như một là cuộc trưng cầu dân ý về chính ông Trump, nhân vật đã
trở thành trung tâm của chính trường Mỹ suốt mười năm qua.
TT
Mỹ Donald Trump tại bang Iowa, ngày 01/11/2026. AP Photo/Charlie Neibergall -
Charlie Neibergall
Đây
cũng là cuộc bỏ phiếu quy mô toàn quốc đầu tiên kể từ khi ông Trump trở lại Nhà
Trắng (2025). Cử tri sẽ phán xét 20 tháng cầm quyền đầy biến động, với giá sinh
hoạt, giá xăng và lạm phát đang là những mối lo hàng đầu, cùng các cáo buộc
tham nhũng nhắm vào tổng thống và người thân cận.
Theo
giới phân tích, đảng Cộng Hòa gặp khó vì hai lý do. Thứ nhất là quy luật lịch sử:
đảng cầm quyền thường thua ở giữa nhiệm kỳ. Nhà sử học Clayton Howard, thuộc Đại
học bang Ohio, được nhận báo Pháp La Croix trích dẫn, nhắc rằng chỉ có hai ngoại
lệ gần đây là năm 1998, giữa bê bối Lewinsky trong nhiệm kỳ của Bil Clinton, và
năm 2002, khi tinh thần yêu nước sau vụ 11/9 đã giúp ông George W. Bush.
Thứ
hai là sự sa sút uy tín của chính ông Trump. Theo báo Pháp Le Figaro, cuộc chiến
với Iran khiến tỷ lệ ủng hộ ông tụt dưới 40% và không hồi phục, đồng thời đẩy
giá nhiên liệu lên cao. Một khảo sát gần đây của Reuters ghi nhận mức ủng hộ chỉ
còn 32%, thấp hơn cả thời điểm sau vụ bạo loạn Đồi Capitol năm 2021. Nhiều ứng
viên Cộng Hòa vì thế tìm cách giữ khoảng cách. Thống đốc bang Texas, Greg
Abbott từ chối xuất hiện chung với ông, còn thượng nghị sĩ Susan Collins ở bang
Maine công khai nêu số lần bà chống lại tổng thống.
Các
cuộc thăm dò cho thấy đảng Dân chủ sẽ thắng ở Hạ viện, và đang hy vọng kiểm
soát cả Thượng viện, nơi họ cần thêm bốn ghế, với các cuộc đua ở Texas, Kansas,
Ohio, Iowa, Maine và Alaska. Hơn 50 triệu cử tri đã bỏ phiếu sớm, một kỷ lục.
Tuy nhiên, Le Figaro cảnh báo, thăm dò không phải khoa học chính xác, và ông
Trump từng nhiều lần bị đánh giá thấp nhưng cuối cùng đã đảo ngược tình thế.
Vậy
nếu phe Cộng Hòa thua thì ông Trump mất gì? Ông vẫn nắm quyền hành pháp đến
hết nhiệm kỳ, nhất là trong đối ngoại, với sắc lệnh và quyền phủ quyết. Tuy
nhiên, ông sẽ phải thương lượng nhiều hơn với phe đối lập, đặc biệt trong việc
bổ nhiệm thẩm phán và các quan chức cấp cao nếu đảng Cộng hòa mất Thượng viện.
Nếu
giành được Hạ Viện, phe Dân Chủ có thể kiểm soát hoạt động lập pháp, gây sức ép
với chính quyền Trump, thậm chí ngăn cản ngân sách dành cho chiến tranh Iran hoặc
các hoạt động gây tranh cãi của lực lượng cảnh sát chuyên trách về di dân
(ICE).
Một
vấn đề quan trọng khác là Quốc Hội có quyền giám sát và điều tra chính quyền.
Phe Dân Chủ sẽ có quyền điều tra rộng, từ tham nhũng ở Nhà Trắng, hoạt động của
ICE, vai trò của gia đình ông Trump trong chính sách đối ngoại, đến cách thức bộ
trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth điều hành Lầu Năm Góc. Các ủy ban có quyền triệu
tập nhân chứng, và từ chối hợp tác có thể bị phạt tù.
Còn
nếu “làn sóng xanh”, hàm ý về chiến thắng của phe Dân Chủ, biến thành “sóng thần”,
quét qua cả Ohio, nơi ông ba lần giành thắng lợi trong các kỳ bầu cử tổng thống,
hay Texas, nơi phe Cộng Hòa thống trị ba thập kỷ qua, thì đây sẽ là cú sốc
nặng nề cho ông Trump.
Dù
vậy, chuyên gia Howard khuyên thận trọng: “Người ta thường phản ứng thái quá
sau bầu cử. Nếu Cộng Hòa thua, người ta sẽ nói về ‘sự cáo chung của Trump’...
Điều đó luôn bị phóng đại.” Ông nhắc lại năm 2010: đảng Dân Chủ thua đậm giữa
nhiệm kỳ, nhưng hai năm sau ông Obama vẫn tái đắc cử dễ dàng.
Cuối
cùng, cuộc bầu cử còn là phép thử đối với nền dân chủ Mỹ: Donald Trump sẽ phản ứng
thế nào nếu đảng Cộng Hòa thất bại? Liệu ông có chấp nhận kết quả hay tìm cách
phản đối việc công nhận kết quả bầu cử? Ông Trump từng dọa không công nhận kết
quả bất lợi, điều đã không còn là lạ với ông. “Tôi sẽ công nhận nếu đó
là cuộc bầu cử trung thực,” ông nhắc lại tuần trước. Thái độ của các ứng cử
viên thất cử cũng sẽ cho thấy mức độ tôn trọng các nguyên tắc dân chủ trong đời
sống chính trị Mỹ.
Le
Figaro trong một bài phân tích cho rằng, chỉ một chiến thắng thật lớn của đảng
Dân Chủ mới có thể ngăn những tranh cãi về kết quả từ một tổng thống vốn coi hỗn
loạn là thương hiệu chính trị của mình.
------------------------------
Các
nội dung liên quan
Kết
quả bầu cử giữa kỳ Mỹ có thể tác động ra sao đến xung đột Mỹ - Iran ?
PHÂN
TÍCH
Quốc
tế
Bầu
cử giữa kỳ tại Mỹ : Các đảng Cộng Hòa và Dân Chủ vận động đến giờ phút
chót
MỸ
- BẦU CỬ GIỮA KỲ
Quốc
tế
Bầu
cử giữa kỳ Mỹ 2026 : Đâu là các kịch bản có thể xảy ra ?
THEO
DÒNG THỜI SỰ
Quốc
tế
Có
video6 phút
No comments:
Post a Comment