NGƯỜI GIÀU ƠI, ĐỪNG KHÓC! (Hiếu Chân / Người Việt)

 

 

Người giàu ơi, đừng khóc!

Hiếu Chân/Người Việt

November 3, 2026 : 7:28 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/nguoi-giau-oi-dung-khoc/

 

Phải vài hôm nữa cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ mới có kết quả chính thức. Hầu hết những cuộc thăm dò ý kiến cử tri đều ghi nhận đảng Dân Chủ sẽ giành được đa số Hạ Viện và có thể chiếm đa số ở Thượng Viện. Thế là chẳng biết từ đâu xuất hiện những lời đồn đoán rằng, khi nắm được quyền kiểm soát Quốc Hội, đảng Dân Chủ sẽ “quốc hữu hóa” tài sản của những người Mỹ giàu có, giống như cộng sản Việt Nam làm các chiến dịch “chống tư sản” đầy nước mắt sau khi Bắc Việt chiếm được miền Nam vào Tháng Tư, 1975!

 

https://cdn-ilfamaa.nitrocdn.com/SlXhVGxkUNiliInPBlclYnwXXmqdXvkE/assets/images/optimized/rev-d1a935c/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/11/BL-Nguoi-Giau-Khoc-1536x1024.jpg

Cử tri đi bỏ phiếu vào ngày 3 Tháng Mười Một. (Hình minh họa: Jeff Swensen/Getty Images)

 

Vẫn biết đây là luận điệu tuyên truyền hù doạ cử tri để họ sợ mà không bỏ phiếu cho các ứng cử viên Dân Chủ, nhưng khi những tin đồn như vậy lan tràn, cùng với thủ đoạn “chụp mũ cối” cộng sản lên các chính trị gia đối lập mà đảng Cộng Hòa và Tổng Thống Donald Trump thường xuyên sử dụng, chúng ta cũng nên bỏ chút thì giờ tìm hiểu hư thực.

 

Tin đồn “quốc hữu hóa tài sản người giàu” không chỉ truyền miệng hoặc bàn tán trên mạng xã hội mà còn đi vào truyền thông dòng chính. Hôm Thứ Hai, một ngày trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng Thống Trump đã có cuộc trò chuyện với ký giả Miranda Devine của tờ báo cánh hữu The New York Post; trong đó bà Devine đặt vấn đề đảng Dân Chủ muốn bắt ông Elon Musk, tịch biên các nhà máy của ông ta và “quốc hữu hóa” (nationalize) tập đoàn SpaceX. “Đó chỉ là tin đồn, nhưng nếu chuyện đó thực sự xảy ra, chúng tôi sẽ bảo vệ họ,” ông Trump đáp.

 

Ông Trump cho biết thêm, nếu cần ông sẽ ban hành lệnh ân xá trước cho ông Musk và những người khác, như ông đã ân xá hàng ngàn người tham gia vụ bạo loạn ngày 6 Tháng Giêng, 2021.

 

Ông Musk hiện là người giàu nhất thế giới, sở hữu khối tài sản từ $904 tỷ – $1,010 tỷ tính theo giá trị thị trường số cổ phần mà ông nắm giữ ở các tập đoàn Tesla và SpaceX. Ông là đồng minh chính trị thân cận nhất của Tổng Thống Trump và cũng được coi là đại diện tiêu biểu nhất cho giới nhà giàu tại Mỹ.

 

Đảng Dân Chủ sẽ làm gì?

 

Đảng Dân Chủ cho đến nay vẫn chưa đưa ra được một chiến lược hành động rõ ràng và nhất quán nếu họ may mắn giành được đa số Quốc Hội như dự đoán của các cuộc thăm dò dư luận. Ông Trump thì lo ngại, đảng Dân Chủ sẽ dùng vị thế kiểm soát Hạ Viện để luận tội ông một lần nữa.

 

Tuy nhiên, nhiều nhà lập pháp Dân Chủ nói, họ sẽ không vội luận tội ông Trump, cũng không tập trung làm ra những dự luật mới mà họ biết ông Trump sẽ phủ quyết. Thay vì vậy, họ muốn gỡ bỏ những sắc lệnh đang gây thiệt hại cho nền kinh tế và gây khó cho cuộc sống của người dân, chẳng hạn như chính sách thuế quan và cuộc chiến Iran. Thay vì tập trung chú ý vào ông Trump, họ sẽ thực hiện chức năng giám sát các công ty, tập đoàn thân cận với chính quyền và lợi dụng mối quan hệ đó để trục lợi.

 

Tình trạng câu kết giữa giới tài phiệt và chính quyền để trục lợi trên tài nguyên quốc gia không phải là mới mà xuất hiện ở mọi nước, các nhà khoa học chính trị đã đặt tên cho hiện tượng này là cronyism, tạm dịch là “chủ nghĩa tư bản thân hữu” – ưu tiên cho các công ty tập đoàn thân cận với giới lãnh đạo chính trị. Có điều, cronyism phát triển mạnh ở các nước độc tài thành căn bệnh tham nhũng trầm kha, còn trong các xã hội dân chủ có cơ chế kiểm soát quyền lực vững chắc thì nó bị giới hạn rất nhiều.

 

Để loại trừ cronyism phát triển mạnh trong hai năm đầu cầm quyền của ông Trump, chắc chắn các nhà lập pháp Dân Chủ sẽ nhắm tới các nhà tài phiệt, các đại công ty, buộc họ ra điều trần trước Quốc Hội, điều tra các hoạt động kinh doanh và đề nghị truy tố nếu phát hiện những khuất tất trái pháp luật. Chính đây là điều mà các nhà giàu có máu mặt ở Mỹ lo sợ.

 

Ông Musk chẳng hạn, có thể sẽ bị điều tra về các hợp đồng mà chính phủ Trump đã ký kết với SpaceX trị giá tới $38 tỷ, vai trò của cá nhân ông trong Bộ Hiệu Quả Chính Phủ (DOGE), đặc biệt là quyết định mới đây của ông hạn chế Ukraine sử dụng dịch vụ Internet vệ tinh Starlink do SpaceX điều hành.

 

Vì sao giới nhà giàu lo sợ?

 

Giới tài phiệt càng có lý do để sợ hãi khi một bộ phận đảng Dân Chủ đang chuyển sang đường lối dân chủ-xã hội (DSA) với sự xuất hiện của Thị Trưởng New York Zohran Mamdani, ứng cử viên Abdul- El-Sayed ở Michigan bên cạnh các gương mặt nổi bật Bernie Sanders, Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) trên chính trường Mỹ. Tuy không chủ trương tịch biên tài sản người giàu nhưng điểm chung của các nhân vật cấp tiến này là muốn thu hẹp khoảng cách giàu nghèo trong xã hội thông qua cải cách hệ thống thuế, tăng mức lương căn bản và mở rộng các chương trình phúc lợi xã hội.

 

Mới nhất, cử tri California – một tiểu bang do đảng Dân Chủ điều hành – đồng ý đưa vào lá phiếu bầu cử giữa kỳ đề luật Proposition 40 để trưng cầu dân ý về đề nghị đánh thuế một lần 5% lên 260 tỷ phú đang sinh sống ở California, lấy tiền để tài trợ cho các chương trình y tế công cộng như Medi-Cal. Chưa có kết quả bỏ phiếu, chưa biết cử tri California lựa chọn Yes hay No cho Prop 40 này nhưng sự xuất hiện của nó – lần đầu tiên có một đề luật như vậy – đủ để giới tỷ phú phải lo ngại. Họ đã bỏ ra $330 triệu để vận động cử tri nói “No” với đề luật! Một số nhà tài phiệt, như Sergey Brin, Larry Page, Travis Kalanick, Peter Thiel… đã nhanh chân chạy ra khỏi California trước khi đề luật Prop 40 được bỏ phiếu.

 

Ác cảm với người giàu, có hay không?

 

Với sự dịch chuyển sang trái của một số chính trị gia Dân Chủ, đề luật Prop 40 của California, một số nhà truyền thông cánh hữu đã vội cảnh báo về cái gọi là “nỗi ác cảm với người giàu” trong nhóm cử tri cấp tiến. Họ cho rằng, đảng Dân Chủ sẽ đưa nước Mỹ đi vào con đường của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản – lấy của người giàu chia cho người nghèo để ai ai cũng nghèo khó như nhau.

 

Ông Donald Trump và nhiều chính trị gia Cộng Hòa cũng thường xuyên sử dụng chiêu chụp mũ “cộng sản” lên đầu các đối thủ chính trị để cử tri lo sợ dù họ thừa biết chủ nghĩa cộng sản không bao giờ có chỗ đứng trong xã hội Mỹ.

 

Sống trong lòng xã hội tư bản phát triển, chúng ta đều biết làm giàu không phải là xấu và không nên ác cảm với các tỷ phú. Trừ một số trường hợp cụ thể, chẳng hạn như các ông trùm xăng dầu đã thu lời hơn $130 tỷ trong tám tháng chiến tranh Iran trong khi người Mỹ phải trả nhiều hơn từ 40% đến 70% ở các trạm xăng, thì về căn bản, các tỷ phú hoàn toàn có thể trở nên giàu hơn mà không khiến những người còn lại trong xã hội nghèo đi.

 

Nếu nhìn nền kinh tế như một chiếc bánh khổng lồ thì các tỷ phú có phần đóng góp quan trọng làm cho chiếc bánh ngày càng to ra để mỗi người có được phần bánh lớn hơn. Nhờ người giàu, chúng ta có công việc làm, có thu nhập và có những dịch vụ tiện ích mà trước đây vẫn bị coi là xa xỉ. Việc làm giàu ở Mỹ không phải là trò chơi zero-sum game, người này thắng thì người kia buộc phải thua, theo kiểu được ăn cả ngã về không.

 

Tiền bạc thao túng chính trị?

 

Nhưng điều đó không có nghĩa là các tỷ phú được phép làm bất cứ điều gì mà họ muốn trong một hệ thống tài phiệt đầu sỏ (oligarchy), nơi sức mạnh kim tiền chi phối mọi thứ. Các tỷ phú có thể là những người rất tử tế, đóng góp và điều hành nhiều tổ chức từ thiện cứu vớt nhiều triệu người bất hạnh. Nhưng khi các tỷ phú sử dụng tài sản để can thiệp vào chính trị, hối lộ dưới hình thức đóng góp tranh cử để sau này được hưởng lợi một cách bất minh thì nền dân chủ gặp nguy hiểm.

 

Tổng chi phí quảng cáo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 lên tới $11.3 tỷ, nhiều hơn cuộc tổng tuyển cử 2024, phần lớn do giới nhà giàu chi trả. Tờ The New York Times đưa tin rằng chỉ riêng 20 nhà tài trợ, tương đương khoảng 0.00001% dân số trưởng thành, tức là một phần mười triệu dân số, đã rót khoảng $2 tỷ vào cuộc bầu cử này, chiếm khoảng 15% tổng chi phí vận động tranh cử.

 

Riêng ông Elon Musk đã chi $446 triệu để ủng hộ các ứng cử viên Cộng Hòa, trong đó dành $200 triệu vận động cho ứng cử viên Ken Paxton ở Texas. Khối chi phí khổng lồ đó chắc chắn sẽ tác động mạnh tới lựa chọn của cử tri, đảo lộn trắng đen thật giả, lấn át tiếng nói của cử tri bình thường và đem lại kết quả thuận lợi cho giới tài phiệt. Nói bầu cử Mỹ bị tiền bạc của giới nhà giàu thao túng cũng không phải là nói quá!

 

Có gì mà than vãn!

 

Dù còn nhiều thiếu sót, Mỹ vẫn là đất nước của pháp quyền, không làm điều sai thì không có gì phải sợ. Nếu đảng Dân Chủ sử dụng thế đa số ở Quốc Hội tương lai để buộc các tỷ phú, các tập đoàn phải minh bạch về hoạt động, về mối quan hệ giữa doanh nghiệp và chính quyền, thì đó là điều đúng đắn nên làm để chữa căn bệnh tham nhũng bén rễ trong hai năm vừa qua. Người dân Mỹ cần chứng kiến các thủ đoạn trục lợi của chủ nghĩa tư bản thân hữu bị phơi bày và ngăn chặn, tái lập một xã hội dân chủ, công bằng và lành mạnh. Hệ thống oligarchy dứt khoát phải bị loại bỏ.

 

Người giàu không nên sợ hãi. Không thế lực nào có thể tước đoạt tài sản mà họ gầy dựng được. “Quốc hữu hóa” là chủ trương của các nước độc tài, không thể có ở Mỹ, nơi quyền tư hữu là một chân lý bất biến. Còn nếu nhà giàu phải đóng phần thuế phù hợp với tài sản của mình để giúp người nghèo sống được thì cũng là lẽ công bằng, có gì mà than vãn! [kn]