BẦU CỬ KHÔNG CÓ TRUMP NHƯNG VẪN LÀ VỀ TRUMP (Hiệu Minh)

 

Bầu cử không có Trump nhưng vẫn là về Trump

Hiệu Minh

03/11/2026

https://baotiengdan.com/2026/11/03/bau-cu-khong-co-trump-nhung-van-la-ve-trump/

 

Vào giờ này (Thứ 3, sáng) ở Mỹ các tiểu bang miền Đông nước Mỹ, phòng phiếu đã mở cho khoảng 180 triệu cử tri đi bầu giữa kỳ. Gần 60 triệu cử tri đã bầu sớm. Khoảng 9 tiếng nữa bắt đầu kiểm phiếu. Thuận buồm xuôi gió thì thế giới sẽ biết đảng Voi hay Lừa sẽ thắng.

 

Theo Cua Times, điểm đáng quan sát nhất của Midterm 2026 không đơn giản là đảng nào thắng, mà là Trump còn giữ được bao nhiêu vốn chính trị sau hai năm cầm quyền.

 

Cuộc bầu cử không có Trump trên lá phiếu, nhưng Trump lại là người phải chờ kết quả trong tâm trạng hồi hộp nhất.

 

Có một nghịch lý khá thú vị trong nền dân chủ Mỹ: cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 không có tên Donald Trump trên lá phiếu, nhưng ông lại là nhân vật xuất hiện nhiều nhất trong đầu cử tri. Người ta đi bầu nghị sĩ, thống đốc, dân biểu, thượng nghị sĩ, nhưng trong sâu thẳm, lá phiếu ấy lại có một câu hỏi gửi tới Nhà Trắng: Ông Trump làm thế đã đủ chưa?

 

Midterm, nghe tên có vẻ như một kỳ thi giữa khóa dành cho các chính trị gia. Nhưng với Trump, nó giống kỳ thi hết học kỳ hai năm đầu cầm quyền. Khác một chút là thầy giáo không chấm bài, mà hàng chục triệu cử tri cầm bút đỏ.

 

Theo thông lệ chính trị Mỹ, đảng của tổng thống thường mất ghế trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Cử tri có xu hướng kiểm tra lại quyền lực mà họ đã trao hai năm trước. Khi tổng thống thuộc đảng Cộng hòa, người ta thường tìm cách tăng quyền cho Dân chủ, và ngược lại. Đó là cơ chế tự cân bằng của nền dân chủ Mỹ, hoặc nói theo kiểu dân dã, cho ông nào cầm quyền biết rằng Nhà Trắng không phải nhà riêng.

 

Nhưng lần này có điều khác. Trump không chỉ là tổng thống của đảng Cộng hòa. Ông gần như đã biến đảng thành phần mở rộng của thương hiệu cá nhân mình. Chính sách nào cũng có dấu ấn Trump, thắng lợi nào cũng là Trump, thất bại thường là do Biden, Obama, truyền thông thiên vị, bộ máy quan liêu hoặc một thế lực nào đó không chịu để nước Mỹ vĩ đại trở lại.

 

Vì thế, bầu cho ứng viên Cộng hòa ở nhiều nơi cũng được hiểu là bỏ phiếu cho Trump. Bầu cho Dân chủ có thể là cách nói không với Trump. Các ứng viên địa phương, dù có tài năng hay chương trình hành động riêng, đôi khi chỉ còn là diễn viên phụ trong bộ phim mang tên Donald Trump.

 

Kinh tế mới là bài kiểm tra khó chịu nhất cho dù Iran đã đầu hàng, Nga – Ukraine im tiếng súng, tariff nhiều tiền tới mức người Mỹ “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu”.

 

Trump từng hứa sẽ làm nước Mỹ giàu hơn, an toàn hơn, việc làm trở lại với người Mỹ, giá cả giảm xuống và biên giới được kiểm soát. Những khẩu hiệu ấy rất dễ nói trên bục, nhưng khi bước vào siêu thị, người dân không thể dùng khẩu hiệu MAGA để thanh toán hóa đơn.

 

Cử tri Mỹ quan tâm đến giá thực phẩm, tiền thuê nhà, lãi suất vay mua nhà, xăng dầu và công việc của họ. Họ không nhất thiết phải hiểu hết chính sách thuế quan hay những cuộc mặc cả thương mại quốc tế. Họ chỉ cần nhìn vào tài khoản ngân hàng cuối tháng là biết chính quyền đang làm tốt đến đâu.

 

Một tổng thống có thể thắng hàng chục cuộc khẩu chiến trên mạng xã hội, nhưng không thể bắt giá trứng, tiền điện và tiền thuê nhà phải đầu hàng bằng một bài đăng trên Truth Social.

 

Nhập cư cũng là con dao hai lưỡi. Kiểm soát biên giới là lời hứa quan trọng giúp Trump trở lại Nhà Trắng. Nhưng cách thực hiện, những cuộc trục xuất, hình ảnh chia cắt gia đình và những tranh cãi pháp lý có thể khiến một bộ phận cử tri đặt câu hỏi: nước Mỹ muốn kiểm soát biên giới hay muốn biến mọi vấn đề thành một cuộc trình diễn sức mạnh?

 

Chính sách đối ngoại cũng không nằm ngoài cuộc kiểm tra. Trump thích những thỏa thuận lớn, những tuyên bố gây choáng và hình ảnh một nhà lãnh đạo có thể khiến cả thế giới phải ngồi vào bàn đàm phán. Nhưng cử tri Mỹ cuối cùng vẫn muốn biết những màn ngoại giao ấy mang lại gì cho họ, hay chỉ làm tăng thêm bất ổn và chi phí, Iran đã thua chưa hay chiến tranh Nga – Ukraine kết thúc sau 24 tiếng.

 

Điều Trump sợ nhất có thể không phải là Dân chủ thắng, mà là cử tri Cộng hòa bắt đầu mệt mỏi.

 

MAGA từng là một phong trào đầy năng lượng, với niềm tin rằng Trump là người duy nhất có thể dọn dẹp hệ thống chính trị cũ. Nhưng lòng trung thành chính trị không phải thẻ thành viên trả phí trọn đời. Người ủng hộ có thể nhiệt tình ở một cuộc mít tinh, nhưng vẫn có thể bỏ phiếu khác đi khi túi tiền bị teo lại.

 

Đặc biệt, nhóm cử tri độc lập, những người không thực sự yêu Trump nhưng bỏ phiếu cho ông năm 2024 vì muốn thay đổi, mới là nhóm đáng chú ý. Họ không có nghĩa vụ phải tiếp tục yêu một người chỉ vì đã từng trao cho ông ta chiếc chìa khóa Nhà Trắng với lòng tin yêu nhưng nhận được chỉ là lừa dối.

 

Về mặt quyền lực, kết quả Midterm rất quan trọng. Nếu Cộng hòa mất Hạ viện, Trump sẽ phải đối mặt với các cuộc điều tra, giám sát và những cuộc mặc cả lập pháp khó khăn hơn. Nếu mất cả Thượng viện, việc bổ nhiệm nhân sự và định hình chính sách cũng gặp thêm trở ngại.

 

Trump vẫn là tổng thống, nhưng có thể trở thành một tổng thống phải giải thích nhiều hơn, nhượng bộ nhiều hơn và ký ít luật theo ý mình hơn. Với một người thích chiến thắng tuyệt đối, đó chẳng khác nào bị bắt chơi golf mà đối thủ được quyền di chuyển cả lỗ golf.

 

Tất nhiên, Midterm không phải cuộc trưng cầu dân ý chính thức về tổng thống. Mỗi bang có đặc điểm riêng, mỗi ứng viên có sức hút riêng, tỷ lệ đi bầu cũng ảnh hưởng lớn đến kết quả. Không thể cứ Dân chủ thắng là kết luận toàn nước Mỹ quay lưng với Trump, cũng không thể Cộng hòa giữ được ghế là xem như Trump được toàn dân phong thánh.

 

Nhưng chính trị Mỹ vốn có những thông điệp không cần viết thành văn bản.

 

Năm 2024, người Mỹ trao cho Trump quyền trở lại Nhà Trắng. Năm 2026, họ có thể trao cho ông thêm quyền lực, hoặc dựng một hàng rào Quốc hội để nhắc rằng tổng thống không phải ông chủ tuyệt đối của đất nước.

 

Nói cho cùng, đây là một cuộc kiểm tra khá công bằng: hai năm trước ông xin người dân cho mình cơ hội. Hai năm sau, người dân có quyền hỏi ông đã làm được gì.

 

Và lần này, ông không thể đổ cho Biden vì người đứng ở Nhà Trắng đã là Donald Trump.

 

Không có Trump trên lá phiếu. Nhưng lá phiếu Midterm nào cũng có thể là một lời phán xét Trump. Đó chính là sự kỳ diệu của nền dân chủ Mỹ.

 

Hẹn sáng mai ở Hà Nội hay là tối ở Washington DC.