Người Việt hải ngoại có thay đổi được quan điểm của người
Mỹ về chiến tranh VN và VNCH?
Joaquin Nguyễn Hòa
Viết
cho BBC News Tiếng Việt từ San Jose, Hoa Kỳ
20 tháng 6
2023
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cd15rdlgqlmo
Chiều
ngày 11/6/2023, tại một thư viện công cộng của thành phố San Jose, một nhóm tác
giả người Mỹ gốc Việt tổ chức ra mắt hai quyển sách về Việt Nam Cộng hòa (Miền
Nam Việt Nam, 1955-1975).
https://ichef.bbci.co.uk/news/800/cpsprodpb/ce8a/live/1d6a2320-0e7d-11ee-9e94-25f17ea6acca.jpg
Các diễn
giả muốn đưa hai cuốn sách vào trường học tại Hoa Kỳ
Buổi ra mắt
sách có tên là “50 năm cộng đồng người Việt tự do ở Hoa Kỳ: Từ lịch sử hướng
đến tương lai”.
Các diễn
giả gồm có giáo sư Vũ Tường, đứng đầu khoa chính trị của đại học Oregon,
tiến sĩ Alex Thai Dinh Vo, làm việc ở Trung tâm Việt Nam (The Vietnam
Center), thuộc đại học Texas Tech University, giáo sư trẻ Dương Bùi từ đại
học Hawaii, ông Philip Nguyễn của tổ chức Vietnamese American
Roundtable.
Có hai quyển
sách được giới thiệu:
1/ Building
a Republican Nation in Vietnam, 1920-1963 (Edited by Nu-Anh Tran and
Tuong Vu), Temple University Press 2023 (tạm dịch, ‘Xây dựng một quốc gia cộng
hòa Việt Nam, 1920-1963’)
2/ Toward
a Framework for Vietnamese American Studies (Edited by Linda Ho Peché,
Alex-Thai Đinh Vo and Tuong Vu), University of Hawai'i Press 2023 (tạm dịch,
‘Khung nghiên cứu về người Mỹ gốc Việt’).
Các tác giả
cho biết là sẽ tìm cách đưa các quyển sách này vào các trường học ở Mỹ, bậc
trung học cũng như đại học.
Việt Nam hoà giải chưa
xong nên vẫn phải cấm đoán, kiểm duyệt?
Bàn về chủ nghĩa
dân tộc và chủ nghĩa cộng sản
Người Việt hải ngoại và nạn
kỳ thị, miệt thị nhau vì khác quan điểm
Mục đích của
việc này, theo giáo sư Vũ Tường, là để thay đổi cái nhìn của người Mỹ nói chung
về chiến tranh Việt Nam, và Việt Nam Cộng Hòa.
Theo giáo
sư Tường, cái nhìn hiện nay là không đúng, xem Việt Nam Cộng Hòa chỉ là do người
Mỹ dựng lên. Ông cho rằng Việt Nam Cộng Hòa thừa hưởng những giá trị cộng hòa từ
trước khi phong trào cộng sản Việt Nam xuất hiện. Nhóm những người cộng sản Việt
Nam chỉ là một thiểu số cực đoan trong số những người Việt tranh đấu cho độc lập
Việt Nam thoát khỏi thời thực dân, nhưng vì nhiều lý do, thiểu số đó cuối cùng
thắng tại Việt Nam, giáo sư Tường nói.
Trong phần
trình bày của mình, tiến sĩ Alex Thai Dinh Vo nhấn mạnh đến vai trò của cộng đồng
người Mỹ gốc Việt trong việc thay đổi cái nhìn của người Mỹ, giới học giả Mỹ, về
Việt Nam Cộng Hòa. Ông trích dẫn một nhà văn người Mỹ gốc Việt rất nổi tiếng, để
cho thấy rằng ngay cả người Mỹ gốc Việt lớn lên ở Mỹ như nhà văn nọ, mà ông
không nêu tên, cũng nhìn cộng đồng người Mỹ gốc Việt một cách sai lầm.
Trích dẫn
đó được tiến sĩ Alex Thai Dinh Vo dịch ra tiếng Việt như sau:
"Tôi
đã tham dự nhiều dịp tưởng niệm tháng Tư đen, tại đài tưởng niệm chiến tranh Việt
Nam tại đài tưởng niệm Little Saigon, quận Cam, và đó luôn là buổi trình diễn
thời trang của nam, nữ, mặc nhiều loại quân phục và phủ cờ. Tôi từ chối dùng
danh từ tháng Tư đen, vì nó là một phần của chủ nghĩa dân tộc độc đoán, khoác
lên mình một nỗi nhớ da diết, cũng phụ thuộc vào sự phân biệt chủng tộc. Người
Việt Nam sẽ không bao giờ nghĩ tới việc gọi ngày 30/4 là tháng Tư trắng, mặc dù
màu trắng là màu của tang tóc, bởi nó vượt quá khả năng của họ. Nếu không thì họ
quá sợ xúc phạm người da trắng. Tôi không chắc điều đó, hoặc có thể là cả
hai."
Tiến sĩ
Alex Thai Dinh Vo cho rằng nhà văn nọ lớn lên ở Mỹ, chịu ảnh hưởng bởi quan điểm
của học đường, sách vở do người Mỹ biên soạn.
Buổi thảo
luận diễn ra khá ngắn vì không có nhiều thì giờ. Số đông những người phát biểu
là hoan nghênh nỗ lực của các tác giả nhằm làm thay đổi cái nhìn của dòng chính
trị chính thống ở Mỹ về cuộc chiến Việt Nam, về Việt Nam Cộng Hòa, và về cộng đồng
người Mỹ gốc Việt.
Một khách
tham dự là ông Nguyễn Khoa Thái Anh, cựu giáo sư tại một đại học Mỹ, nói rằng mặc
dù các quyển sách có mục đích là sẽ được dùng để con em người Mỹ gốc Việt hiểu
về những vấn đề nêu trên, nhưng ông thất vọng vì không thấy có bao nhiêu người
Mỹ gốc Việt trẻ tuổi đến tham dự buổi nói chuyện.
Theo quan
sát của tôi thì có khoảng 100 người Mỹ gốc Việt tham dự, và có lẽ không có đến
10 người dưới 40 tuổi.
Tôi có đặt
một câu hỏi là liệu các tác giả có tính đến chuyện cộng đồng người Mỹ gốc Việt
đã, đang, và sẽ thay đổi, khi có nhiều người đến từ Việt Nam, và những người
này có cái nhìn rất khác về cuộc chiến Việt Nam, cũng như kinh nghiệm của họ đối
với chế độ cộng sản trong nước?
Giáo sư Vũ
Tường cho rằng cộng đồng người Mỹ gốc Việt tỵ nạn có một ký ức tập thể rất
mạnh, những người Việt đến sau, hoặc hòa vào cộng đồng người bản xứ, hoặc gia
nhập cộng đồng người Mỹ gốc Việt tỵ nạn. Ông không ngại có sự thay đổi.
https://ichef.bbci.co.uk/news/800/cpsprodpb/fbb8/live/c0e7ea40-0e79-11ee-9e94-25f17ea6acca.jpg
Hình
từ lễ ra sách. GS Vũ Tường ngồi giữa
Suy
nghĩ vẩn vơ
Trên đường
về, tôi suy nghĩ nhiều về sự khẳng định của giáo sư Vũ Tường. Biện luận của ông
rất hợp lý, nhưng liệu sự hợp lý lúc nào cũng đúng trên thực tế? Chẳng phải kết
quả của cuộc chiến Việt Nam là một sự phi lý hay sao?
Nói riêng
với tôi, một khách tham dự buổi nói chuyện, nói rằng ông không tin là ký
ức tập thể của người Mỹ gốc Việt là đủ mạnh.
Ví dụ của
tiến sĩ Alex Thai Dinh Vo về nhà văn người Mỹ gốc Việt, làm tôi nhớ đến một
thanh niên người Mỹ gốc Việt, sinh ra ở Việt Nam nhưng lớn lên ở Mỹ. Lúc còn là
thiếu niên ở Việt Nam, anh thanh niên này từng cùng bạn bè vẽ lá cờ Việt Nam Cộng
Hòa bị cấm. Thế nhưng sau khi lớn lên ở Mỹ, anh ta lại có cái nhìn không mấy
thiện cảm với Việt Nam Cộng Hòa.
Tôi tìm được
hai bài viết về ngày 30/4 của nhà văn Nguyễn Thanh Việt, người được giải
Pulitzer cho quyển tiểu thuyết của ông, The Sympathizer (Cảm
tình viên).
Hai bài viết
cách nhau 3 năm, 2013 và 2016. Trong cả hai bài, ông đều đặt vấn đề tại sao
không gọi tháng Tư trắng mà lại là tháng Tư đen. Trong bài viết năm 2013, ông
dùng lời lẽ trào lộng và châm biếm hơn là bài năm 2016.
Trong bài
viết đó ông không ngần ngại đưa ra những từ có tính cách miệt thị người Á châu
nói chung, người Việt nói riêng, trong văn hóa đại chúng Mỹ, gook. Ông so sánh
hai cụm từ, Vùng tự do oanh tạc (Free Fire Zones) sử dụng bởi
quân đội Mỹ và Việt Nam Cộng Hòa trong chiến tranh Việt Nam, và Vùng
không chấp nhận cộng sản (Communist Free Zones) của cộng đồng người Việt
hải ngoại.
Tôi nhớ lại
rằng vào năm 2019, tại một cuộc hội thảo về Việt Nam Cộng Hòa tại đại học
Oregon, một nhà Việt Nam học trẻ người Việt có nói với tôi rằng quyển sách Cảm
tình viên của ông Nguyễn Thanh Việt là bằng chứng cho thấy rằng ông không hiểu
gì về lịch sử.
Tôi có đọc
quyển sách đó, thực sự là tôi cũng không thích lắm ở cái cách bám quá nhiều vào
lịch sử của một quyển tiểu thuyết (fiction). Khi đọc nó, người ta hình dung
ngay ông tướng là ai, cô ca sĩ con ông tướng là
ai. Tôi thì tôi thích nó… fiction hơn.
Riêng về
kiến thức lịch sử thì tôi không dám đánh giá, nhưng tôi nghĩ rằng nhà văn Nguyễn
Thanh Việt thấu hiểu quan điểm, góc cạnh của cộng đồng người Việt tị nạn, hơn
là những góc cạnh của… phía bên kia, dù rằng ông muốn đứng bên ngoài cả hai.
Trở lại
quan điểm về ký ức tập thể của cộng đồng tị nạn, tôi nghĩ đến chuyến đi mới đây
của tôi đến Chicago.
Tại một
vùng ngoại ô của thành phố này tôi biết được một gia đình đến Mỹ bằng nhiều đợt
khác nhau, bắt đầu là một sĩ quan Việt Nam Cộng Hòa bị tù cải tạo, cho đến cô
cháu dâu chưa được 30 tuổi mới sang Mỹ vài tháng.
Cha cô này
là một cựu bộ đội cộng sản bị thương tật 80% trong cuộc chiến Campuchia. Cô
đang nỗ lực học tiếng Anh, kiếm tiền, và nuôi đứa con nhỏ. Tôi không thể biết
được là cô sẽ tan vào xã hội Mỹ, hay là gia nhập vào ký ức tập thể của cộng đồng
người Việt tỵ nạn!
Tại một quận
ở California, một nhà hoạt động cộng đồng cho tôi biết là cộng đồng người Việt
còn giữ những sinh hoạt cộng đồng bắt đầu già đi, thiếu người trẻ thay thế.
Ông tìm được
một cô gái còn trẻ rất hăng hái trong việc hoạt động cộng đồng, mới từ Việt Nam
sang, sau khi lấy chồng người Mỹ. Cô đến dự sinh hoạt cộng đồng một lần duy nhất,
và không quay trở lại, cô cho biết lý do là lá cờ vàng ba sọc đỏ.
Tôi nghĩ tới
ba người đồng nghiệp cũ của tôi ở một cơ quan truyền thông. Cơ quan này dù được
chính phủ Mỹ cấp tiền hoạt động, nhưng được người Việt của cộng đồng tỵ nạn xem
như cơ quan truyền thông của cộng đồng mình. Cả ba người đều đến Mỹ từ… phía Bắc
vĩ tuyến 17, và đều sống xa cộng đồng người Mỹ gốc Việt.
Tôi còn biết
nhiều trường hợp tương tự về những người mới đến. Với số lượng người ngày càng
đông đảo, họ mang đến nhiều ảnh hưởng, trong đó có cả tiếng Việt mới sau này,
và loại tiếng Việt này ảnh hưởng ngày càng mạnh đối với người Việt hải ngoại.
https://ichef.bbci.co.uk/news/800/cpsprodpb/e145/live/4b1cc640-0e7a-11ee-b72b-a938da31bea5.jpg
Diễn
giả Alex Thái phát biểu trên bục
Tại buổi
ra mắt sách, một diễn giả là ông Philip Nguyễn của tổ chức Vietnamese American
Roundtable nói rằng tiếng Việt của ông… không được chuẩn. Đây là
cách nói tại Việt Nam sau năm 1975 mà người Việt hải ngoại ra đi sau ngày Sài
Gòn sụp đổ, thường có khuynh hướng chống lại. Ông Philip Nguyễn thuộc thế hệ thứ
hai người Mỹ gốc Việt.
Tuy nhiên
có thể tôi vẫn không có được một bức tranh toàn diện, và những chứng kiến đó chỉ
là phiến diện và chủ quan.
Giáo sư Vũ
Tường có nêu lên một ví dụ về sự quan tâm về chế độ Việt Nam Cộng Hòa, ngay cả
đối với những người trẻ tuổi trong nước.
Vào năm
2019, tại cuộc hội thảo về Việt Nam Cộng Hòa tại đại học Oregon, có bốn diễn giả
trẻ tuổi đến từ Việt Nam, và những nghiên cứu của họ được giáo sư Vũ Tường đánh
giá cao. Ông kêu gọi cộng đồng người Việt hải ngoại hãy mở rộng vòng tay đối với
những người trẻ tuổi trong nước.
Thực tế có
thể không chỉ có hai màu đen trắng. Nếu ta giả định rằng quan điểm của các tác
giả muốn thay đổi quan điểm, góc nhìn của xã hội và học thuật Mỹ đối với cuộc
chiến Việt Nam và Việt Nam Cộng Hòa, là đối nghịch với nhà văn Nguyễn Thanh Việt,
thì cũng có những người đứng giữa dòng, chẳng hạn như ông Philip Nguyễn, một mặt
ủng hộ rất tích cực công việc của giáo sư Vũ Tường và tiến sĩ Alex Thai Dinh
Vo, mặt khác ông cũng là một thành viên rất tích cực của tổ chức PIVOT, tổ chức
có quan hệ chặt chẽ với nhà văn Nguyễn Thanh Việt.
Có một điều
tôi lấy làm chắc là công việc của giáo sư Vũ Tường cùng các đồng sự là một công
việc rất khó khăn, một mặt là đối đầu với cả hệ thống truyền thông và học thuật
đồ sộ của nước Mỹ, mà trong đó những tiếng nói Việt Nam mạnh mẽ nhất lại là của
những người như ông Nguyễn Thanh Việt. Bất cứ khi nào có việc gì đó liên quan đến
cộng đồng người Việt tại Mỹ, các tờ báo lớn như New York Times, Washington Post
lại viện dẫn nhà văn Nguyễn Thanh Việt.
Một điều
thú vị là chính ông Nguyễn Thanh Việt trong bài viết của mình về tháng Tư đen,
vào năm 2013, viết rằng việc xây dựng cộng đồng bước qua những truyền
thống, ký ức, và văn hóa, chính là công việc của những người Việt từ miền Nam
Việt Nam bị lưu đày, nếu không phải là họ thì là ai?
Đó lại
chính là công việc mà giáo sư Vũ Tường cùng tiến sĩ Alex Thai Dinh Vo đang làm
vậy!
-------------------
Bài
thể hiện quan điểm riêng của ông Joaquin Hoà Nguyễn, từ San Jose, California,
Hoa Kỳ.
-------------------------------
TIN
LIÊN QUAN
7 lý do vì sao Mỹ thua
trong Chiến tranh Việt Nam
29 tháng 3
năm 2023
·
30/04/1975: Ý kiến nói
trên toàn cầu Hoa Kỳ 'không thua Cuộc chiến VN'
1 tháng 5
năm 2023
·
Cựu Đại sứ Mỹ, Ted
Osius nói về nghĩa trang Biên Hòa và quá trình hòa giải thời hậu chiến
1 tháng 5
năm 2023
·
Người Việt hải ngoại và nạn
kỳ thị, miệt thị nhau vì khác quan điểm
3 tháng 9
năm 2022
No comments:
Post a Comment