THƯƠNG MẠI : TRƯỚC "BÃO THUẾ" CỦA DONALD TRUMP, CÁC ĐỐI TÁC PHƯƠNG TÂY TÌM ĐẾN BẾN ĐỔ TRUNG QUỐC (Anh Vũ / RFI)

 

Thương mại : Trước « bão thuế » của Donald Trump, các đối tác Phương Tây tìm đến bến đỗ Trung Quốc

Anh Vũ  -  RFI

Đăng ngày: 30/01/2026 - 13:28  -  Sửa đổi ngày: 30/01/2026 - 13:32

https://www.rfi.fr/vi/ph%C3%A2n-t%C3%ADch/20260130-th%C6%B0%C6%A1ng-m%E1%BA%A1i-tr%C6%B0%E1%BB%9Bc-b%C3%A3o-thu%E1%BA%BF-c%E1%BB%A7a-donald-trump-c%C3%A1c-%C4%91%E1%BB%91i-t%C3%A1c-ph%C6%B0%C6%A1ng-t%C3%A2y-t%C3%ACm-%C4%91%E1%BA%BFn-b%E1%BA%BFn-%C4%91%E1%BB%97-trung-qu%E1%BB%91c

 

Trước những chính sách thuế quan khó lường và mang tính cưỡng ép từ Washington dưới thời Donald Trump, nhiều nước phương Tây từ đầu năm nay đang hối hả chủ động tìm kiếm các đối tác thương mại thay thế, trong đó Trung Quốc trở thành lựa chọn hàng đầu, dù mối quan hệ kinh tế với Bắc Kinh vẫn còn nhiều bất ổn và tiềm ẩn rủi ro.

 

HÌNH :

Lễ đón chính thức tổng thống Pháp Emmanuel Macron (P)do chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chủ trì, tại Đại lễ đường Nhân dân, Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 04/12/2025. via REUTERS - Jeanne Accorsini/SIPA

 

Anh và Canada là những ví dụ điển hình. Thủ tướng Anh Keir Starmer vừa đến Bắc Kinh cùng các doanh nghiệp lớn để thúc đẩy « hợp tác thực dụng » sau nhiều năm quan hệ biến động. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu trì trệ và chuỗi cung ứng bị sử dụng như « vũ khí kinh tế », thủ tướng Anh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đối thoại với Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và là đối tác thương mại lớn thứ ba của Anh, để bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia. Tương tự, giữa tháng này, thủ tướng Canada Mark Carney đã ký một thỏa thuận “sơ bộ nhưng lịch sử”, theo đánh giá của ông, với Bắc Kinh về thuế quan đối với ô tô điện và các biện pháp bảo vệ thương mại, chấm dứt nhiều năm căng thẳng giữa hai nước.

 

Chuyên gia Vina Nadjibulla, thuộc Quỹ châu Á-Thái Bình Dương Canada giải thích, Ottawa chịu ảnh hưởng nhiều từ các biện pháp thuế của Mỹ, muốn « điều chỉnh chiến lược trong bối cảnh chuỗi cung ứng trở thành công cụ chính trị, và quan hệ hài hòa với Mỹ không còn tồn tại ».

 

Trước đó, nhiều lãnh đạo châu Âu khác như tổng thống Pháp Emmanuel Macron, thủ tướng Ireland và Phần Lan cũng đã sang Trung Quốc, trong một “cuộc chạy đua ngoại giao”, như nhận xét của giới quan sát, nhằm bảo vệ đầu tư và tiếp cận thị trường. Mục tiêu chung là quản lý rủi ro trong bối cảnh chính sách thương mại Mỹ không còn đáng tin cậy: « Phản ứng hợp lý là tìm các đối tác khác, không đặt tất cả trứng vào cùng một giỏ », theo nhận định của William Reinsch, chuyên gia tại CSIS.

 

Ngoài Trung Quốc, châu Âu cũng đang đa dạng hóa các đối tác thương mại khác tại châu Á.  Ấn Độ vừa ký kết một thỏa thuận thương mại lớn với Liên Hiệp Châu Âu. Ngoài Ấn Độ, Liên Âu cũng đẩy nhanh đàm phán với Indonesia, Malaysia và muốn tăng cường hợp tác với các nước trong Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương, như Việt Nam. Chiến lược này giúp giảm rủi ro phụ thuộc vào thị trường Mỹ, đồng thời tạo cơ hội tiếp cận các nền kinh tế mới trỗi dậy.

 

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng các nỗ lực hiện nay chủ yếu là tái điều chỉnh có chọn lọc. « Những chuyến thăm này phản ánh các điều chỉnh có kiểm soát, trong bối cảnh bất ổn chính sách Mỹ, hơn là một sự xoay trục chiến lược sang Trung Quốc », chuyên gia kinh tế Tô Nguyệt (Yue Su ) thuộc  cơ quan nghiên cứu và phân tích Economist Intelligence Unit nhận định. Bà cho rằng mối quan tâm chính vẫn là quản lý rủi ro, khai thác thị trường nội địa rộng lớn của Trung Quốc.

 

Trung Quốc vẫn là đối tác kinh tế quan trọng không thể bỏ qua đối với phương Tây. Theo bà Tô Nguyệt, Bắc Kinh, đang căng thẳng thương mại với Mỹ, « có lợi ích trong việc giữ các thị trường châu Âu mở cửa, giảm căng thẳng và thúc đẩy một thế giới đa cực », đặc biệt khi xuất khẩu là động lực chính của tăng trưởng của nước này.

 

Tuy nhiên, các cử chỉ hòa giải « chủ yếu mang tính biểu tượng. Mất cân bằng thương mại, công nghệ nhạy cảm và tiếp cận thị trường vẫn là những vấn đề chưa được giải quyết », bà Tô nhấn mạnh. William Reinsch cảnh báo phương Tây cần « thận trọng » vì Bắc Kinh đã chứng minh khả năng và sẵn sàng sử dụng cưỡng ép kinh tế để đạt mục tiêu chiến lược.

Vina Nadjibulla cảnh báo: « Tăng phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc mà không có chiến lược đa dạng hóa nghiêm túc sẽ làm gia tăng rủi ro lâu dài » khi các công ty Trung Quốc đã chiếm lĩnh nhiều lĩnh vực từ dược phẩm đến đất hiếm. Trong khi rủi ro nhãn tiền là phản ứng từ Donald Trump, người đã đe dọa áp thuế 100% với Canada nếu Ottawa ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc.

 

Tuy nhiên, Sébastien Jean, thuộc Viện nghiên cứu Qua hệ Quốc tế Pháp (Ifri) nhân định, thương lượng với Trung Quốc, quốc gia mà Donald Trump coi là đối thủ chiến lược, « cũng gửi một tín hiệu mạnh mẽ tới Hoa Kỳ rằng nước này không phải là đối tác thương mại lớn duy nhất trên phạm vi toàn cầu ».

 

Các nước phương Tây hiện đang trong một giai đoạn điều chỉnh chiến lược thương mại: không rời bỏ Mỹ, nhưng đồng thời tìm kiếm các đối tác mới để quản lý rủi ro, trong bối cảnh một thế giới kinh tế ngày càng bất định và cạnh tranh địa chính trị gia tăng.