William Pesek - BBC
Cập nhật: 15:40 GMT - thứ sáu, 10 tháng 5, 2013
William Pesek,
người phụ trách cột báo thường xuyên Bloomberg View của hãng tin tài
chính Bloomberg, vừa có bài nhận định riêng về kinh tế Việt Nam với
tựa đề "Việt Nam, Ngôi sao sắp tắt" (Vietnam’s Star Is Dimming).
BBC Tiếng Việt
xin giới thiệu cùng quý vị:
Giống như các
nên kinh tế có thể thành cọp, Việt Nam đang phải đối diện với những
mối đe dọa mới: một cuộc khủng hoảng đang làm tê liệt châu Âu, một
nước Mỹ đang sa sút, và một nước Nhật đang bị vung tay quá trán.
Thế nhưng, mối
rủi ro lớn nhất cho tương lai Việt Nam có lẽ chính là sự hoài cổ.
Đã 27 năm trôi
qua kể từ khi Hà Nội bắt đầu công cuộc Đổi Mới, theo đó các công ty
tư nhân được tham gia vào nền kinh tế, các lĩnh vực then chốt được mở
cửa, chẳng hạn như nông nghiệp.
Sự phát triển
nhanh chóng sau đó đã đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức thu
nhập trung bình, biến đổi vùng đất từng là vùng chiến sự trở thành
một điển hình cho sự phát triển và giảm đói nghèo.
Tuy nhiên, nay
hướng đi hồi 1986 của Việt Nam nhằm có một "nền kinh tế thị
trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa" đang trở nên cũ kỹ.
Các số liệu
gần đây cho thấy chiến lược từng đưa Việt Nam tiến xa - sự phụ thuộc
nặng nề giống như mô hình Trung Quốc vào các doanh nghiệp quốc doanh
và kế hoạch hóa tập trung - nay đang khiến đất nước bị trì trệ.
Việt Nam đang
hụt hơi trong bảng cạnh tranh toàn cầu, trong lúc mức tăng trưởng đã
chững lại ở mức chừng 5%, thấp nhất kể từ 1999 trở lại nay.
Để phục hồi,
đất nước cần phải làm chính xác là những gì họ đã từ chối làm
cho tới nay: xây dựng một lĩnh vực tư nhân thực sự mạnh mẽ và sáng
tạo, có thể tạo đa dạng hóa cho sự tăng trưởng và đem lại sự thịnh
vượng.
Không được đảm bảo
"Việc
điều chỉnh toàn bộ nền kinh tế sẽ là việc cần thiết nhằm đạt được
mức tăng trưởng mạnh mẽ trở lại," Vaninder Singh, một kinh tế gia
thuộc tập đoàn ngân hàng Royal Bank of Scotland Group Plc, làm việc tại
Singapore nói. "Điều này không được đảm bảo bởi nó sẽ đòi hỏi
sự thay đổi to lớn trong cấu trúc công ty và những cải thiện về hiệu
quả sản xuất."
Chính phủ của
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng liệu có mong muốn chính trị nhằm hiện
đại hóa nền kinh tế Việt Nam trị giá 124 tỷ đô la hay không? Quỹ Tiền
tệ Quốc tế (IMF) tỏ ra nghi ngờ điều này.
IMF gần đây đã
giảm dự đoán phát triển của Việt Nam năm 2014 nhiều hơn mức giảm đưa
ra đối với bất kỳ quốc gia châu Á nào khác, xuống mức 5,2%.
Tỷ lệ đó có
thể là ghê gớm trên thế giới, khi mà nhóm các nước hùng mạnh nhất
về kinh tế, G7 đã hầu như không phát triển được thêm.
Nhưng với nền
kinh tế 90 triệu dân đang ở giai đoạn phát triển của Việt Nam, điều
đó trở thành đưa đất nước vào một cuộc khủng hoảng.
Khi tiến hành
cải tổ, các lãnh đạo Hà Nội tin rằng họ đang đi theo mô hình Trung
Quốc, vốn đã rất thành công. Cách tiếp cận của Việt Nam còn từ từ,
thận trọng hơn cả Đặng Tiểu Bình.
Nhưng những
khó khăn nói chung là giống nhau, và cả hai nay bắt đầu vấp phải
những vấn đề giống nhau.
Mô hình Trung Quốc
Giống Trung
Quốc, Việt Nam đang phải gánh chịu một hệ thống phân phối tín dụng
bị méo mó, với sự thống trị của các doanh nghiệp nhà nước. Các
quyết định cho vay cẩu thả đã gây ra những bong bóng bất động sản và
chôn vùi các ngân hàng dưới hàng núi nợ không có khả năng xử lý.
Khoảng cách
giàu nghèo đang gia tăng nhanh chóng. Căng thăng giữa người lao động
muốn được trả lương cao hơn và giữa các ngành công nghiệp muốn có lao
động rẻ cũng gia tăng nhanh chóng.
Các vụ thu
hồi và tư hữu hóa đất khuất tất vốn làm giàu cho những ai có quan
hệ chính trị đến nay đã khiến cho công chúng giận dữ. Nạn tham nhũng
tràn lan đang làm xói mòn tính chính danh của Đảng Cộng sản cầm
quyền.
Đất nước không
thể tiến lên nếu không tái cơ cấu các doanh nghiệp quốc doanh, vốn
chiếm tới gần 40% tổng sản phẩm quốc nội GDP.
Các kinh tế
gia tại McKinsey & Co ước tính rằng Việt Nam cần phải nâng hiệu
suất làm việc lên hơn 50% mới có thể duy trì được mức tăng trưởng
lành mạnh.
Người ta không
cần phải xuất chúng gì cũng có thể thấy rằng chỉ có mảng tư nhân
mới có thể làm được điều này.
Nguyên nhân gây lo lắng
Hồi tháng Hai,
Thứ trưởng Tài chính Trương Chí Trung hứa hẹn chính phủ sẽ đưa ra
một kế hoạch rà soát kỹ càng toàn bộ 52 tập đoàn thuộc sở hữu
nhà nước, chậm nhất là đến tháng Sáu.
Nhưng dựa vào
những kinh nghiệm trước đây, có lý do khiến người ta tin rằng việc
cải tổ là thiếu cụ thể.
Chính phủ đã
lỡ mất mục tiêu thành lập một công ty quản lý tài sản nhằm xử lý
nợ ngân hàng. Các cam kết kiềm chế các khoản đầu tư công, các hoạt
động cho vay và các doanh nghiệp nhà nước thì không chỉ tương tự vậy
mà chúng còn trở thành tệ hơn thế.
Câu hỏi là
liệu chính phủ của ông Dũng có thể triển khai một cách đáng tin cậy
bất kỳ sự cải thiện nào hay không, chứ đừng nói là cả ba cùng lúc.
Chớ ai coi nhẹ vai trò của tham nhũng ở đây.
Giống như Tập
Cận Bình ở Bắc Kinh, ông Dũng đang phải đối diện với một vấn đề
chỉ có ở đất nước cộng sản: quá nhiều quan to trở nên giàu có trong
mô hình hiện nay của Việt Nam. Điều đó khiến người ta không có động
lực phải thay đổi.
Nạn ăn hối lộ
đã tăng tỷ lệ nghịch với tình hình kinh tế.
Trong Chỉ số
về tình trạng tham nhũng năm 2012 do tổ chức Minh bạch Quốc tế đưa ra,
Việt Nam tụt xuống vị trí 123 trên tổng số 176 nước, so với vị trí
112 hồi năm 2011, tệ hơn cả Sierra Leone và Belarus.
Thế còn trong
Chỉ số mức cạnh tranh toàn cầu mới nhất do Diễn đàn Kinh tế Thế
giới đưa ra, Việt Nam tụt 10 bậc, xuống vị trị thứ 75, sau cả Uruguay
và Ukraine.
Hướng tới tương lai
Thách thức
đối với Việt Nam dẫu sao cũng nằm trong tầm kiểm soát hơn so với
Trung Quốc: các doanh nghiệp nhà nước của Việt Nam nhỏ hơn, đầu tư
bớt dàn trải hơn.
Nhưng nay không
còn là lúc có thể làm từng bước được nữa.
Nay là lúc
đất nước phải phát triển mô hình riêng của mình, một mô hình phải
xóa bỏ nạn tham nhũng, đầu tư nhiều hơn nữa vào giáo dục và các
lĩnh vực phát triển then chốt như sản xuất công nghệ, và trao quyền
lực cho các doanh nghiệp để bước tới bậc thang tạo giá trị gia tăng.
Trong nhiều
năm, các quốc gia nhỏ khác ở Đông Nam Á, như Miến Điện và Campuchia,
đã nhìn vào Việt Nam để tìm ý tưởng cải tổ kinh tế. Việt Nam có
thể sẽ lại trở thành điển hình mẫu. Chỉ cần Việt Nam hướng tới
tương lai, thay vì hoài niệm quá khứ.
là người dân Việt Nam, khi đọc bài này mà tôi lộn máu lên, sao lại có cái thằng nào ngu dốt mà viết cái bài này chứ! chúng mày thì hiểu gì mà bảo "sắp vụt tắt chứ" chúng mày là thằng bị mù àh, hay người trên trời rơi xuống, đất nước Việt Nam đang lớn mạnh từng ngày, sự ổng định và hòa bình thuộc vào diện tốt nhất thế giới, đời sống nhân dân đang ngày càng đi lên!.. vậy mà dám nói láo vậy!
ReplyDelete