Xứ
“Đông Lào” với nạn đạo văn của quan chức cấp cao!
27/08/2026
https://baotiengdan.com/2026/08/27/xu-dong-lao-voi-nan-dao-van-cua-quan-chuc-cap-cao/
Bộ trưởng
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh bị phát hiện đạo văn.
Cho
đến nay, bà Bộ trưởng vẫn “giữ quyền im lặng”, nếu không kể một việc người ta
biết chắc: chính Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch của bà yêu cầu Facebook không
cho hiển thị ở Việt Nam bài tố cáo bà Bộ trưởng đạo văn. Và chính phủ mà bà là
thành viên cũng chưa có động thái gì.
Đạo văn
cũng như ghẻ, là một thứ ký sinh: bản thân nó không tạo ra giá trị gì mà sống nhờ vào cái có sẵn của người
khác. Nó chiếm đoạt công sức của người khác: lấy câu chữ, ý tưởng, kết quả
nghiên cứu của người khác làm của mình; Nó lây lan: một người làm mà không bị
phát hiện có thể khiến người khác bắt chước.
Về phía
người vi phạm, chỉ những ai nhạy cảm hay ít nhất da của họ được cấu tạo như người
bình thường, thì mới cảm thấy ngứa ngáy không chịu nổi. Và không phải không có
kẻ ỷ thế da dày, tự tin không có loại ghẻ nào đủ sức đục thủng da họ; họ làm
thinh, coi như không có chuyện gì.
Nhưng khác
với ghẻ, chỉ có khả năng làm kẻ có ghẻ bị ngứa ngáy, đạo văn có thể khiến người
không liên quan gì cảm thấy bất an: dư luận lành mạnh luôn luôn “ngứa ngáy” khi
thấy kẻ đạo văn không hề hấn gì. Kẻ đạo văn có chức tước càng cao thì mức độ
“ngứa ngáy” càng lớn. Nó làm mất uy tín, nó khiến những lời nói đạo đức, những
tuyên bố hùng hồn về đức liêm khiết trước đó trở nên lố bịch; nó lột truồng họ.
Xã hội không thể chấp nhận kẻ đạo văn giữ những chức vụ vốn đòi hỏi chuẩn mực đạo
đức cao. Như thế, việc xử lý đạo văn không còn chỉ là câu chuyện học thuật, mà
rộng hơn, đó là chuyện quản trị xã hội. Đạo văn không còn chỉ là “ghẻ học thuật”,
mà xa hơn, là “ghẻ đạo đức”, “ghẻ quản trị”. Một lần nữa, đạo văn khác với ghẻ:
nó không phải là “bệnh ngoài da”!
Chỉ xin dẫn
ra ở đây một số trường hợp Bộ trưởng phải từ chức vì bị phát hiện đạo văn:
(1)
Karl-Theodor zu Guttenberg, Đức, Bộ trưởng Quốc phòng, 2011
(2)
Annette Schavan, Đức, Bộ trưởng Giáo dục & Nghiên cứu, 2013
(3)
Christine Aschbacher, Áo, Bộ trưởng Lao động, Gia đình & Thanh niên, 2021
(4) Florin
Roman, Romania, Bộ trưởng Nghiên cứu, Đổi mới & Số hóa, 2021
(5) Ioan
Mang, Romania, Bộ trưởng Giáo dục, 2012
(6) Sorin
Cîmpeanu, Romania, Bộ trưởng Giáo dục, 2022
(7) Sandra
Borch, Na Uy, Bộ trưởng Nghiên cứu & Giáo dục Đại học, 2024
(8 )
Ingvild Kjerkol, Na Uy, Bộ trưởng Y tế, 2024
Tất cả những
người kể trên đều từ chức, chứ không phải đợi cho đến khi bị chính phủ sa thải.
Họ hiểu sâu sắc rằng một ngày còn ở lại trong chính phủ, là một ngày bôi xấu
chính phủ mà họ là thành viên.
Nhưng những
trường hợp này đều ở châu Âu, xứ “giãy chết”. Chứ ở Đông Lào ta, xứ “đạo đức,
văn minh”, thì có quyền ứng xử khác chăng?
