THỜI và NGƯỜI (Nguyễn Thông / Báo Tiếng Dân)

 

Thời và người

Nguyễn Thông

25/04/2026

https://baotiengdan.com/2026/04/25/thoi-va-nguoi/

 

Sắp tròn 51 năm ngày nước Việt thu về một mối. Ngày 30.4. Hơn nửa thế kỷ, biết bao sự đổi thay, cả trong hiện thực và suy nghĩ, nhận thức của con người. Cuộc sống luôn vận động, những gì không phù hợp sẽ bị đào thải. Đó là quy luật.

 

Vậy nhưng không phải vậy. Bây giờ vẫn còn không ít người, những nhà này nhà nọ, những người được coi là có trình độ cao, hiểu biết rộng, thậm chí khá nổi tiếng, mà vẫn viết/ phát biểu trên báo chí, đài, trang cá nhân mạng xã hội, rằng “kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam 30.4”.

 

Đâu phải quen mồm quen tay mà là nhận thức vẫn cũ kỹ như cách nay vài chục năm. Họ nghĩ bằng đầu óc của một nhân viên tuyên truyền xóm ấp, kẻ vẽ khẩu hiệu, cả đời chỉ biết làm theo sai bảo của người khác. Suốt nửa thế kỷ, trong đầu họ chỉ có câu “Kỷ niệm (bao nhiêu năm) ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30.4”.

 

Vậy nên tôi rất nể phục, trân trọng những nơi những cấp đã dám bày mấy tấm pano, khẩu hiệu với nội dung “Kỷ niệm ngày thống nhất đất nước 30.4”. Chỉ chừng ấy thôi đã quá đầy đủ, đạt cả lý lẫn tình.

 

Lại nhớ hồi những năm cuối thập niên 70, các thầy “lưu dung” cùng trường với tôi không ít lần nửa đùa nửa thật “chúng tôi có làm sao đâu mà các thầy kéo nhau vào đây giải phóng chúng tôi”. Nghe thật chua chát.

 

Hoặc vừa rồi, khi Mặt trận Tổ quốc kêu gọi toàn dân giúp đỡ Cuba, phải biết ơn Cuba, mấy bác người Nam vặn tôi trong cuộc trà lá “tại sao chúng tôi lại phải biết ơn Cuba? Các anh biết ơn là chuyện của các anh, chứ Cuba với chúng tôi không ơn huệ chi cả, không ghét là may, ở đó mà biết ơn”.

 

Chắc nhiều người còn nhớ ông Võ Văn Kiệt từng phát biểu “Nhiều sự kiện khi nhắc lại, có hàng triệu người vui nhưng cũng có hàng triệu người buồn”. Điều may mắn là ông Kiệt nói, chứ người dân chỉ hé môi thôi sẽ bị quật lên bờ xuống ruộng.

 

Không hiểu sao, tôi cứ nghĩ một tấm lòng cao cả như ông Kiệt, chắc ông không bao giờ đồng tình với vế “giải phóng miền Nam” mỗi dịp 30.4 mặc dù chính ông đã tham gia vào cuộc “giải phóng” ấy, khi chiến tranh đã kết thúc, cần hòa hợp, thu phục nhân tâm.