'Lối sống Mỹ sắp
thay đổi': Khủng hoảng dầu 1973 buộc Nixon xem xét lại thời gian
BBC News Tiếng Việt
9
tháng 1 năm 2026
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c5y2dpjylp8o
Khi
một lệnh cấm vận dầu khí khiến cả nước Mỹ rung chuyển, giải pháp quyết liệt của
tổng thống là để người dân bắt đầu một ngày làm việc sớm hơn một tiếng đồng hồ
- thậm chí là trong bóng tối mịt mù giữa mùa đông.
Câu
"Xuân tiến, thu thoái" có thể là một cách hữu ích để người Mỹ ghi nhớ
quy ước thay đổi giờ theo mùa, nhưng vào tháng 1/1974, chính phủ Mỹ đã phá hỏng
lối chơi chữ này bằng cách áp dụng giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày (DST) cho cả
năm ngay giữa mùa đông.
Ý
tưởng là đồng hồ sẽ được chỉnh sớm hơn thường lệ một giờ, cho tới hai tháng, mặc
dù điều đó có nghĩa là ngày làm việc sẽ bắt đầu khi trời vẫn còn tối.
Câu
ghi nhớ mới sẽ phải là một cái gì đó như "Đông tiến, thu… ừm… cứ ở yên
đó", nghe chẳng dễ nhớ chút nào.
Tổng
thống Richard Nixon đã công bố thí nghiệm này trong một bài phát biểu trên truyền
hình vào tháng 11/1973 như một phần của biện pháp khẩn cấp để đối phó với cuộc
khủng hoảng nguồn cung dầu mỏ.
Tổng
thống Richard Nixon
Động
thái này nhằm mục đích tiết kiệm nhiên liệu bằng cách giảm nhu cầu điện vào những
buổi tối trời sáng sủa hơn, nhưng vào buổi sáng, điều đó khiến trẻ em phải chờ
xe buýt đến trường trong bóng tối mịt mù và người đi làm phải đối mặt với giờ
cao điểm trước khi trời sáng.
Phóng
viên John Humphrys của BBC tại Mỹ đã đưa tin về các biện pháp khác nhau của
Nixon và nhận xét:
"Lối
sống của người Mỹ sắp sửa thay đổi."
Từ
những năm 1950, sự thịnh vượng của phương Tây dựa vào nguồn cung dầu mỏ giá rẻ ổn
định.
Điều
này đã thay đổi vào tháng 10/1973 khi các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ biến năng
lượng thành vũ khí trong Chiến tranh Ả Rập-Israel.
Giá
dầu tăng mạnh và lệnh cấm vận được thực hiện để gây áp lực lên các đồng minh của
Israel, đặc biệt là Mỹ.
Sheikh
Ahmed Zaki Yamani, Bộ trưởng Dầu mỏ Ả Rập Xê Út, nói với chương trình Panorama
của BBC: "Kỷ nguyên của nguồn năng lượng rất rẻ đã kết thúc, và đây là một
kỷ nguyên mới."
Trong
bản tin của BBC News, Humphrys nhận xét: "Trước đây người Mỹ đã xem nhẹ cuộc
khủng hoảng nhiên liệu, nhưng bài phát biểu của ông Nixon đã không cho họ lựa
chọn nào khác. Các biện pháp ông ấy vạch ra sẽ ảnh hưởng đến đất nước ở mọi góc
độ. Người lái xe sẽ phải lái chậm hơn. Giới hạn tốc độ, vốn khác nhau giữa các
tiểu bang, sẽ được hạ xuống còn 50 dặm/giờ. Và ông Nixon kêu gọi mọi người đi
chung xe đến nơi làm việc."
Nguồn
cung nhiên liệu cho các hãng hàng không bị giảm, với 10% tổng số chuyến bay bị
hủy.
Với
việc ngành công nghiệp chuyển sang sử dụng than đá, Humphrys cho biết điều đó đồng
nghĩa với "hy sinh nhiều biện pháp chống ô nhiễm, vì vậy người Mỹ có thể dự
đoán không khí sẽ ngày càng ô nhiễm hơn".
Tổng
thống thậm chí còn kêu gọi người Mỹ giảm nhiệt độ điều hòa trong nhà, văn phòng
và nhà máy xuống ít nhất 6 độ F.
Dự
đoán sẽ nhận được phản ứng lạnh nhạt, ông Nixon đã cố gắng xoa dịu căng thẳng.
"Nhân
tiện, bác sĩ của tôi nói rằng ở nhiệt độ từ 18 đến 20 độ C, bạn thực sự khỏe mạnh
hơn so với khi ở nhiệt độ từ 23 đến 26 độ C, nếu điều đó được coi là an ủi",
ông nói.
Một
tháng sau, khi ký ban hành luật áp dụng giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày trong cả
năm, ông Nixon cho biết các biện pháp khác "bất tiện và đòi hỏi sự hy
sinh".
Ngược
lại, ông nói rằng việc thay đổi giờ sẽ "giúp tiết kiệm được lượng dầu ước
tính tương đương 150.000 thùng mỗi ngày trong những tháng mùa đông, chỉ gây ra
sự bất tiện tối thiểu và tất cả mọi người đều tham gia một cách bình đẳng".
Giá
xăng dầu tại các trạm xăng ở Mỹ đã tăng 50% trong những tháng mùa đông.
Trong
chương trình phát thanh của BBC năm 2009 mang tên "Nước Mỹ: Đế quốc Tự
do", Giáo sư David Reynolds nói: "Phải thừa nhận rằng, với mức giá
khoảng 60 cent một gallon, chi phí đó khó có thể coi là quá cao so với tiêu chuẩn
hiện nay. Nhưng đối với một quốc gia vốn cho rằng xăng rẻ là quyền lợi hiển
nhiên của người Mỹ, cuộc khủng hoảng dầu mỏ là một cú sốc thực sự."
Reynolds
lưu ý rằng một cuộc thăm dò dư luận vào tháng 12 đã phát hiện ra dấu hiệu hoảng
loạn.
Người
dân lo sợ rằng đất nước đã cạn kiệt năng lượng.
"Tất
nhiên, điều này là vô lý," ông nói.
Tuy
nhiên, trong khi sản xuất trong nước đáp ứng được hai phần ba nhu cầu của Mỹ,
thì một phần ba còn lại chủ yếu đến từ Trung Đông, và "việc tăng giá cộng
với sự hoảng loạn của công chúng đã tạo ra một cuộc khủng hoảng".
Thời
kỳ đen tối thứ hai
Ngay
cả trước cú sốc của cuộc khủng hoảng dầu mỏ, Mỹ đã phải đối mặt với tình trạng
thiếu nhiên liệu.
Humphrys
đưa tin vào tháng 5/1973 rằng "xăng dầu ở quốc gia tiêu thụ nhiên liệu nhiều
nhất thế giới đang khan hiếm".
Để
thêm phần sinh động, bản tin còn trích dẫn một phần quảng cáo của hãng dầu khí
khổng lồ Amoco của Mỹ do Johnny Cash trình bày, trong đó ông nói:
"Thật
khó tin đất nước vĩ đại này của chúng ta lại đang trải qua một cuộc khủng hoảng
năng lượng, nhưng đúng là như vậy."
Ngôi
sao nhạc đồng quê kêu gọi các tài xế lái xe chậm lại để tiết kiệm xăng. "Rồi
các bạn sẽ đến nơi, và sẽ có đủ xăng cho mọi người," ông hứa.
Trong
một quảng cáo khác cho Amoco, ông nói về "tinh thần tiên phong mới ở Mỹ
ngày nay, tinh thần tiết kiệm".
No comments:
Post a Comment