BA VỊ HỒNG Y CAO NHẤT CÔNG GIÁO HOA KỲ RA THƯ CHUNG CHỈ TRÍCH TRUMP (Nhật Báo Calitoday)

 

BA VỊ HỒNG Y CAO NHẤT CÔNG GIÁO HOA KỲ RA THƯ CHUNG CHỈ TRÍCH TRUMP 

NHẬT BÁO CALITODAY

January 19, 2026

https://www.baocalitoday.com/breaking-news/ba-vi-hong-y-cao-nhat-cong-giao-hoa-ky-ra-thu-chung-chi-trich-trump.html

 

CALITODAY (19/01/2026): Ba vị hồng y Công giáo có cấp bậc cao nhất, đang lãnh đạo các tổng giáo phận tại Hoa Kỳ, đã ra tuyên bố chung hôm thứ Hai 19/1 chỉ trích chính sách đối ngoại của chính phủ Donald Trump là quá thiên về quân sự, đồng thời nhắc tới chiến dịch gần đây của Tổng thống Trump tại Venezuela và các đe dọa dùng vũ lực để chiếm Greenland.

 

Trong tuyên bố chung, các Hồng y Blase Cupich, Robert McElroy và Joseph Tobin — lần lượt là Tổng giám mục của Chicago, Washington, D.C. và Newark, bang New Jersey — đã nhắc lại phát biểu của Đức Giáo hoàng Leo XIV trước đoàn ngoại giao Vatican vào ngày 9/1.

 

https://www.baocalitoday.com/wp-content/uploads/2026/01/2017-05-24t091435z_1230260879_rc1261401b50_rtrmadp_3_usa-trump-pope.jpg

Ảnh tư liệu : Tổng thống Mỹ Donald Trump (T) và giáo hoàng Phanxicô tại Vatican, ngày 24/05/2017. REUTERS/Evan Vucci/Pool

 

Trong bài phát biểu đó, Đức Giáo hoàng nói rằng: “Một nền ngoại giao thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm sự đồng thuận giữa tất cả các bên đang bị thay thế bằng một nền ngoại giao dựa trên sức mạnh, do các cá nhân hoặc các nhóm đồng minh áp đặt.”

 

Ngài tiếp tục: “Chiến tranh lại trở nên thịnh hành, và lòng nhiệt thành với chiến tranh đang lan rộng. Nguyên tắc được thiết lập sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai — cấm các quốc gia dùng vũ lực để xâm phạm biên giới của nước khác — đã bị phá hoại hoàn toàn.”

 

 

Cupich, McElroy và Tobin đã viện dẫn việc Mỹ bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro, cũng như việc ông Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn giành quyền kiểm soát Greenland, để lập luận rằng nước Mỹ đã “bước vào cuộc tranh luận sâu sắc và gay gắt nhất về nền tảng đạo đức cho các hành động của Hoa Kỳ trên thế giới kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.”

 

“Hòa bình không còn được tìm kiếm như một ân huệ và một giá trị tự thân đáng mong muốn, hay như một mục tiêu nhằm ‘thiết lập trật tự vũ trụ theo ý muốn của Thiên Chúa với một hình thức công lý hoàn thiện hơn giữa con người với nhau,’” họ viết.

 

 

“Thay vào đó, hòa bình được tìm kiếm thông qua vũ khí, như một điều kiện để khẳng định quyền thống trị của chính mình.”

 

Họ cũng đề cập đến cuộc chiến đang diễn ra của Nga tại Ukraine — cuộc xung đột đã khiến khoảng 15.000 dân thường Ukraine thiệt mạng và gây ra cái chết của hàng trăm nghìn binh sĩ ở cả hai phía — như một cuộc chiến đã “đặt ra những câu hỏi căn bản về việc sử dụng sức mạnh quân sự và ý nghĩa của hòa bình.”

 

Kể từ khi trở lại nắm quyền, ông Trump cũng đã cho phép tiến hành các cuộc không kích vào các cơ sở dầu mỏ của Iran hồi tháng Sáu và các mục tiêu của IS tại Nigeria vào tháng trước. Mỹ cũng thực hiện nhiều đợt không kích nhằm vào các tay súng IS ở Syria sau khi một người có liên hệ với tổ chức khủng bố này sát hại hai binh sĩ Vệ binh Quốc gia bang Iowa và một thông dịch viên người Mỹ gần Palmyra vào ngày 13/12.

 

 

“Vai trò đạo đức của đất nước chúng ta trong việc đối mặt với cái ác trên toàn thế giới, bảo vệ quyền được sống và phẩm giá con người, cũng như ủng hộ tự do tôn giáo, đều đang bị xem xét,” các hồng y cho biết. “Và việc xây dựng một nền hòa bình công bằng và bền vững — điều tối quan trọng đối với phúc lợi của nhân loại hiện tại và tương lai — đang bị giản lược thành các phạm trù đảng phái, khuyến khích sự phân cực và các chính sách mang tính hủy hoại.”

 

Đức Giáo hoàng và các quan chức Công giáo Mỹ cũng đã chỉ trích chiến dịch trấn áp nhập cư của tổng thống Trump trong nhiệm kỳ thứ hai. Đức Giáo hoàng Leo XIV phát biểu vào tháng Chín rằng những người phản đối phá thai nhưng lại ủng hộ án tử hình hoặc việc đối xử “vô nhân đạo” với người di cư thì không thực sự là “ủng hộ sự sống”.

 

 

Trump liên kết việc thúc đẩy kiểm soát Greenland với việc không được trao giải Nobel khi căng thẳng với các đồng minh gia tăng

 

 

Các đồng minh châu Âu của Mỹ đang phản đối mạnh mẽ các biện pháp gây áp lực của Tổng thống Trump trong nỗ lực kiểm soát Greenland, với việc Thủ tướng Anh Keir Starmer đưa ra lời chỉ trích công khai hiếm hoi đối với Trump vào thứ Hai 19/1.

 

Starmer gọi việc Trump đe dọa áp thuế 10% đối với hàng hóa từ tám đồng minh châu Âu là “hoàn toàn sai lầm,” mặc dù ông gợi ý “các cuộc thảo luận bình tĩnh” để tìm ra hướng đi chung, đồng thời từ chối ủng hộ các biện pháp trả đũa thương mại.

 

Trong một bức thư gửi lãnh đạo Na Uy vào cuối tuần, Trump dường như liên kết các đe dọa chiếm Greenland bằng vũ lực với việc bị cho là “bỏ qua” khi không được trao giải Nobel Hòa bình.

 

Trump viết với Jonas Gahr Støre:

“Thân gửi Jonas: Xét việc quốc gia của ông quyết định không trao cho tôi giải Nobel Hòa bình vì đã chấm dứt 8 cuộc chiến, tôi không còn cảm thấy nghĩa vụ chỉ nghĩ về Hòa bình nữa, mặc dù nó sẽ luôn là ưu tiên, nhưng giờ đây tôi có thể nghĩ đến điều gì tốt và phù hợp cho Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.”

 

Hôm nay là ngày Thứ Hai tuần lễ thứ ba của năm mới, nghĩa là hàng triệu người trên khắp quốc gia Hoa Kỳ đang kỷ niệm Ngày Martin Luther King Jr.

 

Ủy ban Nobel sáng thứ Hai đã chia sẻ bài phát biểu nhận giải Nobel Hòa bình năm 1964 của cố mục sư.

 

“Hôm nay tôi nhận giải thưởng này với niềm tin sâu sắc vào nước Mỹ và niềm tin táo bạo vào tương lai của nhân loại. Tôi từ chối chấp nhận tuyệt vọng là phản ứng cuối cùng đối với những mơ hồ của lịch sử,” ông nói.

 

 Trợ lý Tổng chưởng lý Harmeet Dhillon chỉ trích cựu MC CNN Don Lemon vì đã làm gián đoạn một buổi lễ nhà thờ tại Minnesota vào Chủ nhật, trong bối cảnh các cuộc biểu tình chống Cơ quan Hải quan và Di trú Mỹ (ICE) vẫn tiếp tục làm náo động tiểu bang này.

 

Lemon đã quay phim và phỏng vấn Nekima Levy Armstrong, một nhà hoạt động thuộc nhóm đã vào Nhà thờ Cities ở St. Paul, Minnesota và hô “ICE ra ngoài!” Các người biểu tình cáo buộc David Easterwood, một mục sư tại nhà thờ, có liên quan đến ICE.

 

Cựu MC truyền hình cáp này cũng đã phỏng vấn mục sư trưởng Jonathan Parnell, người yêu cầu ông rời khỏi khuôn viên nhà thờ.

 

Trump liên kết nỗ lực thâu tóm Greenland với “sự phớt lờ” Giải Nobel Hòa bình

 

 

Tổng thống Trump gợi ý rằng quyết định của Ủy ban Nobel Na Uy trao Giải Nobel Hòa bình năm ngoái cho lãnh đạo đối lập Venezuela María Corina Machado là một yếu tố trong nỗ lực liên tục của ông nhằm thâu tóm Greenland, trong một lá thư gửi lãnh đạo Na Uy vào cuối tuần.

 

Trong lá thư gửi Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre, được chia sẻ với nhiều đại sứ châu Âu, tổng thống đặt câu hỏi tại sao Đan Mạch lại có “quyền sở hữu” đối với hòn đảo giàu khoáng sản này.

 

“Kính gửi Jonas: Xét rằng đất nước của ông quyết định không trao cho tôi Giải Nobel Hòa bình vì đã ngăn chặn 8 cuộc chiến, tôi không còn cảm thấy có nghĩa vụ chỉ nghĩ về Hòa bình, mặc dù điều đó luôn là ưu tiên, nhưng giờ đây tôi có thể nghĩ về những gì tốt và hợp lý cho Hoa Kỳ,” Trump viết, theo News Nation – đài chị em của The Hill.

 

Støre, trong một tuyên bố với Bloomberg, làm rõ rằng chính phủ Na Uy không trao các giải Nobel.

 

“Về Giải Nobel Hòa bình, tôi đã nhiều lần giải thích rõ với Trump điều mà ai cũng biết, đó là giải thưởng này do một Ủy ban Nobel độc lập trao, chứ không phải chính phủ Na Uy,” Støre nói.

 

Trong chiến dịch tranh giải năm ngoái, tổng thống Trump đã sai lầm khi tuyên bố rằng ông đã chấm dứt 8  cuộc chiến. Ủy ban Nobel, mà Støre không tham gia, đã chọn Machado – lãnh đạo phe đối lập Venezuela – là người nhận giải vào tháng 10/2025.

 

Machado đã trao giải thưởng cho Trump tại Tòa Bạch Ốc tuần trước, giữa những câu hỏi về tương lai lãnh đạo Venezuela sau khi Mỹ bắt giữ lãnh đạo nước này, Nicolás Maduro. Ủy ban Nobel sau đó làm rõ rằng giải thưởng không thể chuyển cho người khác.

 

Trong tháng vừa qua, tổng thống đã tăng cường quan tâm đến việc thâu tóm Greenland, lập luận rằng điều này là thiết yếu cho an ninh quốc gia. Nỗ lực này gặp sự phản đối từ các lãnh đạo Greenland, Đan Mạch và châu Âu, với nhiều nước châu Âu tuần trước đã cử quân tới lãnh thổ bán tự trị này của Đan Mạch.

 

Trump đã đáp trả bằng cách đe dọa các nước — Anh, Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan và Phần Lan — với mức thuế nhập khẩu 10% từ ngày 1/2 và 25% từ ngày 1/6. Thuế nhập khẩu sẽ được duy trì cho đến khi đạt được thỏa thuận về việc Mỹ kiểm soát Greenland, tổng thống cho biết.

 

Trong lá thư gửi Støre, Trump tái khẳng định quan điểm rằng việc Mỹ kiểm soát Greenland là điều quan trọng đối với an ninh của Mỹ và châu Âu.

 

“Đan Mạch không thể bảo vệ lãnh thổ đó khỏi Nga hoặc Trung Quốc, và tại sao họ lại có ‘quyền sở hữu’ cơ chứ? Không có tài liệu nào ghi chép, chỉ là một con tàu đã cập bến ở đó hàng trăm năm trước, nhưng chúng tôi cũng có tàu cập bến ở đó,” Trump viết trong thư gửi Støre.

 

“Tôi đã làm nhiều hơn bất kỳ ai cho NATO kể từ khi thành lập, và giờ đây NATO nên làm điều gì đó cho Hoa Kỳ. Thế giới sẽ không an toàn trừ khi chúng ta có quyền kiểm soát hoàn toàn Greenland.”

 

Mỹ đang vận hành Căn cứ Không gian Pituffik tại Greenland, và Nuuk đã bày tỏ sẵn sàng đàm phán về việc mở rộng sự hiện diện của Mỹ trên hòn đảo giàu khoáng sản này.

 

Văn phòng của Støre đã chia sẻ tin nhắn mà ông và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb gửi Trump, khiến tổng thống nhắc đến việc bị “phớt lờ” Giải Nobel.

 

“Kính gửi Ngài Tổng thống, kính gửi Donald – về liên lạc xuyên Đại Tây Dương – về Greenland, Gaza, Ukraine – và thông báo thuế ngày hôm qua của ngài. Ngài biết quan điểm của chúng tôi về những vấn đề này. Nhưng chúng tôi tin rằng tất cả chúng ta nên nỗ lực hạ nhiệt và giảm leo thang – quá nhiều điều đang xảy ra xung quanh chúng ta, nơi chúng ta cần đứng cùng nhau,” họ viết.

“Chúng tôi đề xuất một cuộc gọi với ngài vào cuối ngày hôm nay – với cả hai chúng tôi hoặc riêng rẽ – cho chúng tôi biết ngài muốn phương án nào!”

 

Thủ tướng Anh Starmer đối chất với Trump về Greenland

 

Thủ tướng Anh Keir Starmer hôm thứ Hai đã công khai chỉ trích hiếm hoi Tổng thống Trump, gọi mức thuế quan mà ông áp đặt lên các nước bảo vệ Greenland là “hoàn toàn sai lầm.”

 

Starmer cho biết tại một cuộc họp báo: “Bất kỳ quyết định nào về tình trạng tương lai của Greenland đều thuộc về người dân Greenland và vương quốc Đan Mạch mà thôi.”

 

Khi được hỏi Anh nên phản ứng thế nào trước các mối đe dọa áp thuế của Trump đối với các quốc gia bảo vệ Greenland, Starmer ủng hộ “thảo luận bình tĩnh giữa các đồng minh” thay vì áp dụng các biện pháp thương mại trả đũa.

 

Ông cũng nhấn mạnh rằng chuyến thăm dự kiến của Vua Charles tới Mỹ vào tháng 4 nên diễn ra, vì hợp tác về an ninh và quốc phòng “yêu cầu chúng ta phải có mối quan hệ tốt với Hoa Kỳ.”

 

Trong vài tuần gần đây, Trump đã tăng cường các đe dọa chiếm vùng lãnh thổ bán chủ quyền của Đan Mạch bằng vũ lực, lập luận rằng điều này là cần thiết cho an ninh quốc gia. Mỹ hiện vận hành Căn cứ Không gian Pituffik trên hòn đảo giàu khoáng sản này.

 

Vào thứ Bảy, tổng thống đe dọa áp mức thuế 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Anh, Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan và Phần Lan, bắt đầu từ ngày 1/2. Trump cho biết các mức thuế này — sẽ tăng lên 25% vào ngày 1/6 — sẽ được áp dụng cho đến khi đạt được thỏa thuận để Mỹ kiểm soát Greenland.

 

Mối đe dọa này được đưa ra sau khi các đồng minh châu Âu, bao gồm Anh, tuần trước đã gửi quân tới Greenland.

 

Trump viết trên Truth Social: “Chúng ta đã trợ cấp cho Đan Mạch và tất cả các quốc gia Liên minh châu Âu, cùng các nước khác, trong nhiều năm bằng cách không áp thuế hoặc bất kỳ hình thức đền bù nào. Giờ đây, sau nhiều thế kỷ, đã đến lúc Đan Mạch phải đáp trả — Hòa bình Thế giới đang bị đe dọa!”

 

Vào thứ Hai, Starmer lên án các mức thuế do Trump đề xuất, vốn đã gặp phản đối từ các quan chức Đan Mạch vào thứ Bảy.

 

“Liên minh tồn tại vì chúng được xây dựng dựa trên sự tôn trọng và hợp tác, chứ không phải áp lực,” ông nói. “Đó là lý do tôi nói việc sử dụng thuế quan chống lại các đồng minh là hoàn toàn sai lầm.”

 

Starmer cho biết ông đã nói chuyện với tổng thống và các lãnh đạo châu Âu vào Chủ nhật nhằm “tìm giải pháp dựa trên hợp tác, thực tế và tôn trọng lẫn nhau” về vấn đề Greenland.

 

“Đó là cách các liên minh mạnh bảo vệ lợi ích chung,” ông nhấn mạnh.

 

Những phát biểu của Starmer nhận được phản ứng trái chiều từ các lãnh đạo chính trị ở Anh.

 

Ed Davey, lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do, chỉ trích thủ tướng vì dường như loại bỏ khả năng áp thuế trả đũa.

 

“Yếu, yếu, yếu. Sự nhượng bộ này phải chấm dứt,” ông viết trên mạng xã hội X. “Starmer nên đoàn kết với các đồng minh chống lại các mối đe dọa của Trump, chứ không chia rẽ để lấy lòng ông ấy.”

 

Nigel Farage, lãnh đạo đảng Cải cách cực hữu và là đồng minh của Trump, cho biết ông sẽ nói chuyện với các quan chức Mỹ tại Davos, Thụy Sĩ, về mối đe dọa thuế này.

 

“Tôi sẽ tới Nhà Mỹ tại Davos vào thứ Tư và nói rằng đây không phải cách đối xử với người bạn tốt nhất của các bạn,” ông nói với GB News.

 

Trump mời Putin tham gia “Hội đồng Hòa bình” ở Gaza: Kremlin

 

Tổng thống Nga Vladimir Putin nằm trong số các nhà lãnh đạo thế giới được mời tham gia “Hội đồng Hòa bình” do Tổng thống Trump thành lập nhằm thực hiện kế hoạch hòa bình do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Hamas ở Gaza.

 

“Ông Putin đã nhận được lời mời thông qua các kênh ngoại giao để tham gia Hội đồng Hòa bình. Chúng tôi đang nghiên cứu tất cả các chi tiết của đề xuất này, bao gồm cả hy vọng liên hệ với phía Mỹ để làm rõ mọi khía cạnh,” người phát ngôn Kremlin Dmitry Peskov cho biết hôm thứ Hai, theo hãng thông tấn nhà nước RIA Novosti.

 

Theo báo cáo, Trump đang yêu cầu các quốc gia đóng 1 tỷ USD để trở thành thành viên của hội đồng, với khoản tiền này sẽ được dùng để tái thiết Dải Gaza, vốn bị phá hủy nghiêm trọng sau các cuộc không kích của Israel sau vụ tấn công của Hamas ngày 7/10/2023.

 

Vương quốc Anh, Canada, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil, Argentina và Ấn Độ là một số quốc gia đã xác nhận nhận được lời mời tham gia hội đồng. Thủ tướng Anh Keir Starmer hôm thứ Hai cho biết chính phủ vẫn đang thảo luận về các điều khoản của hội đồng.

 

Lời mời gửi đến Putin được đưa ra gần năm năm sau khi ông bắt đầu chiến tranh ở Ukraine, cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng khoảng 15.000 thường dân Ukraine và hàng trăm nghìn binh sĩ của cả hai bên. Tỷ lệ thương vong chỉ tăng lên trong bối cảnh Trump thúc đẩy hòa bình kể từ khi trở lại quyền lực.

 

Trump công bố các thành viên ban đầu của Hội đồng Hòa bình cùng thời điểm ông đe dọa chiếm Greenland bằng vũ lực.

 

Ban biên tập Wall Street Journal viết hôm Chủ nhật rằng Trump có nguy cơ biến giấc mơ phá hủy NATO của Nga thành hiện thực với việc thúc đẩy chiếm lãnh thổ do Đan Mạch sở hữu.

 

Người phát ngôn Peskov dường như ủng hộ tham vọng của Trump hôm thứ Hai.

 

“Có lẽ ở đây chúng ta có thể tách ra khỏi câu hỏi liệu điều này tốt hay xấu, hay có tuân thủ luật pháp quốc tế hay không,” ông nói, theo hãng TASS nhà nước.

“Nhưng có những chuyên gia quốc tế tin rằng bằng cách giải quyết vấn đề việc Greenland gia nhập, Trump sẽ đi vào lịch sử. Không chỉ trong lịch sử Mỹ, mà cả trong lịch sử thế giới. Và, tôi nhắc lại, mà không bàn về điều này tốt hay xấu, thật khó để phản đối những chuyên gia này.”

 

Tòa Bạch Ốc hôm thứ Sáu công bố các thành viên sáng lập của Hội đồng Hòa bình. Cơ quan này, do Trump đứng đầu, sẽ bao gồm ba cố vấn ngoại giao thân cận nhất của ông — Ngoại trưởng Marco Rubio, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của tổng thống Jared Kushner — cùng với cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Ajay Banga, các nhà đầu tư tỷ phú Marc Rowan và cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Robert Gabriel.

 

Một dự thảo điều lệ được Bloomberg và The Atlantic xem cho thấy Trump sẽ là Chủ tịch đầu tiên của hội đồng điều hành và sẽ phê duyệt quốc gia nào có thể gia nhập hội đồng. Hội đồng sẽ chính thức hoạt động sau khi ba quốc gia thành viên đồng ý với điều lệ.

 

Kể từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc, Trump nhấn mạnh rằng Putin muốn hòa bình ở Ukraine, nhưng ông vẫn chưa thể đạt được bất kỳ nhượng bộ đáng kể nào từ lãnh đạo Nga mặc dù đã có nhiều tháng đàm phán và một cuộc gặp nổi bật ở Alaska.

 

Vào tháng 10, Trump công bố các biện pháp trừng phạt đối với hai công ty dầu lớn nhất của Nga, bày tỏ sự thất vọng với sự ngoan cố của Putin trong các cuộc đàm phán hòa bình.

 

Ông cũng thường xuyên chỉ trích Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, gợi ý tuần trước rằng Ukraine phải chịu trách nhiệm cho sự thiếu tiến triển trong việc đạt được thỏa thuận hòa bình.

 

“Ukraine chưa bao giờ và sẽ không bao giờ là trở ngại cho hòa bình,” Zelensky phản hồi trong một bài đăng trên mạng xã hội. “Khi người dân Ukraine bị mất điện 20–30 giờ vì Nga, và khi các cuộc tấn công của Nga nhằm phá hủy hệ thống năng lượng và người dân của chúng tôi, thì chính Nga mới là bên phải chịu áp lực.”

 

Đe dọa của Trump với Iran không mang lại kết quả: chế độ vẫn nguyên vẹn

 

Lãnh đạo phe đối lập Iran Reza Pahlavi phát biểu trong buổi họp báo vào thứ Sáu, ngày 16/1/2026, tại Washington.

 

“Hỗ trợ đang trên đường tới!” có lẽ sẽ được ghi nhớ như một trong những lời nói dối tệ hại nhất mà một tổng thống Mỹ từng thốt ra.

 

Trong vài tuần qua, chúng ta đã chứng kiến những cuộc biểu tình chưa từng có bao trùm Iran và đe dọa lật đổ chế độ. Hàng nghìn người biểu tình đã xuống đường khi khó khăn kinh tế chồng chất lên một loạt thất bại đối ngoại đầy bẽ bàng. Với nhiều người, nỗi kinh hoàng khi thấy những thi thể ở Iran phần nào được xoa dịu bởi ý nghĩ rằng có lẽ những người biểu tình dũng cảm ấy đã chết vì một mục tiêu cao cả — sự sụp đổ của một nền thần quyền đàn áp đã tồn tại bốn thập kỷ và là cái gai trong mắt thế giới.

 

Nhưng tính đến thời điểm bài viết này, các cuộc biểu tình đã bị dập tắt. Dường như vô số thường dân đã thiệt mạng trong khi chế độ vẫn đứng vững. Điều đó có thể còn thay đổi, nhưng bài học cần được rút ra. Kêu gọi người dân biểu tình bằng những lời hứa giúp đỡ, rồi rút lui khi đến lúc phải hành động, chỉ phô bày sự yếu kém.

 

Tổng thống Trump, dường như tập trung vào việc bắt nạt những đối thủ “nhẹ ký” như Venezuela và Greenland, đã né tránh cuộc đối đầu mà mọi người đều muốn ông đối mặt.

 

Iran đang chín muồi cho sự thay đổi. Vài năm gần đây là quãng thời gian khá bẽ bàng đối với họ. Lực lượng ủy nhiệm của Iran ở Gaza là Hamas đã tiến hành các cuộc tấn công ngày 7/10 mà Iran không nắm đầy đủ chi tiết, kéo Tehran vào một cuộc xung đột mà họ hầu như không kiểm soát được. Sau đó, Iran buộc phải chấp nhận thực tế rằng một lực lượng ủy nhiệm khác mà họ đã dày công vun đắp suốt nhiều thập kỷ — Hezbollah — gần như đứng ngoài một cuộc xung đột rộng lớn hơn với Israel.

 

Các phiến quân Houthi được Iran vũ trang tại Yemen đã tiến hành các cuộc tấn công hầu như không gây tổn hại gì cho Israel. Sau đó, chế độ Syria của Bashar al-Assad, một đồng minh của Iran, sụp đổ khi Assad chạy sang Moscow, khiến những nỗ lực của Iran nhằm giữ ông ta tại vị trong suốt cuộc nội chiến tàn khốc của Syria trở nên vô ích. Thêm vào đó, Iraq dường như đang chuẩn bị thoát khỏi sự chi phối của Iran và hy vọng rằng các cuộc bầu cử gần đây cùng với bất ổn ở Iran sẽ làm suy yếu các nhóm vũ trang hoạt động theo chỉ đạo của giới giáo sĩ. Cuối cùng là cuộc chiến 12 ngày năm ngoái, trong đó Israel và Mỹ tấn công Iran một cách dễ dàng. Iran hầu như không thể đáp trả.

 

Một thập kỷ trước, Iran trông như sắp tạo ra một “siêu xa lộ Shia” chạy từ Tehran đến Beirut, với các điểm nghẽn tại Vịnh Ba Tư và Biển Đỏ. Giờ đây, phạm vi ảnh hưởng đó dường như đang tan tác. Cộng thêm nền kinh tế suy sụp, đồng tiền mất giá và sự đàn áp quyền lợi đối với một dân số rất trẻ, mọi điều kiện cho thay đổi chế độ đã hội tụ. Nhưng các lựa chọn về người lãnh đạo sự thay đổi ấy lại không mấy ấn tượng.

 

Con trai của vị shah (quốc vương) cuối cùng, Reza Pahlavi, đã bày tỏ rõ ý định muốn lãnh đạo Iran với tư cách là một nhân vật chuyển tiếp. Điều cuối cùng mà người dân mong muốn là một “ông vua giả” thay thế nền thần quyền đã lật đổ cha ông ta vì các vi phạm nhân quyền, tham nhũng và độc đoán. Dù Pahlavi đáng được ghi nhận vì kêu gọi biểu tình, thật nực cười khi đặt một người đã không sống ở Iran hơn bốn thập kỷ vào vị trí lãnh đạo một đất nước mà cha ông ta đã điều hành tệ đến mức, vào thời điểm đó, một nền thần quyền lại có vẻ là lựa chọn tốt hơn.

 

Iran cũng không cần phải tiếp tục là một nhà nước thần quyền. Đại giáo chủ Khamenei và tầng lớp tinh hoa tôn giáo đã điều hành đất nước không khác mấy so với thời shah. Đàn áp quyền con người, hành quyết, tham nhũng và độc đoán là chuyện thường ngày, cùng với hàng tỷ đô la bị chi cho việc gây bất ổn các nước láng giềng thay vì đầu tư cho chính người dân của họ.

 

Cuộc Cách mạng Iran đã thất bại từ lâu, nhưng chỉ có sự đàn áp tàn bạo mới giữ nó tồn tại. Trump đã đúng khi thách thức chế độ và khích lệ người biểu tình. Bất kỳ tổng thống tử tế nào cũng sẽ làm như vậy. Nhưng ông đã đi xa hơn: bằng cách đe dọa hành động chống lại chính phủ, ông đã trao cho người biểu tình hy vọng rằng họ thực sự sẽ được Mỹ hậu thuẫn.

 

Có lẽ là ảo tưởng khi nghĩ rằng một cuộc tấn công quân sự trực tiếp vào chính quyền Iran sẽ dẫn đến sự sụp đổ của chế độ. Israel và các quốc gia Ả Rập phản đối điều đó, cũng như nhiều người trong chính quyền Trump. Những người biểu tình bị bắt ở Iran có thể chưa bị xử tử hôm nay, nhưng họ sẽ bị xử tử sau khi Trump đã quên họ.

 

Chúng ta đã chi hàng tỷ đô la để tìm cách hiểu Iran nhằm lật đổ chế độ của họ. Cơ hội đã ở đó, và chúng ta có thể vừa đánh mất nó vì một lời đe dọa rỗng tuếch dẫn đến phản ứng đẫm máu mà không có hậu quả nào cho chính quyền. Nếu Trump muốn phô trương sức mạnh, đó là quyền của ông và đáng được hoan nghênh — nếu ông có một kế hoạch. Nhưng màn trình diễn ấy dựa trên việc tỏ ra cứng rắn thay vì thực sự cứng rắn. Ông sẽ không bao giờ thoát khỏi những cáo buộc “TACO” (Trump luôn chùn bước).

 

Ứng viên tiềm năng của Trump cho Tòa án Tối cao phớt lờ chính sự ngạo mạn tư pháp của mình

 

Thẩm phán James Ho của Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 5 (Fifth Circuit) là một trong những ứng viên hàng đầu cho vị trí bổ nhiệm tiếp theo của Tổng thống Trump vào Tòa án Tối cao Mỹ. Gần đây, ông đã đưa ra một lời “chào hàng” gián tiếp cho chiếc ghế này, thể hiện lập trường bảo thủ của mình trong cuộc chiến văn hóa chống lại những “tinh hoa” bị căm ghét, đồng thời tách mình khỏi các thẩm phán khác mà ông cho là tự mãn hoặc không đáng tin cậy.

 

Viết trên Harvard Journal of Law and Public Policy, Ho công kích ngành tư pháp vì sự kiêu ngạo, tự đề cao, thiếu chân thành, không trung thực về mặt trí tuệ và tự cho mình là đúng. “Quá nhiều thẩm phán,” ông nói, “có cái nhìn phóng đại quá mức về trí thông minh và năng lực của chính họ.”

 

Ông lẽ ra nên bổ sung thêm chữ “ngạo mạn,” bởi chính bài viết và hành xử của Ho lại thể hiện một số phẩm chất mà ông lên án ở người khác. Dẫu vậy, quá nhiều tự vấn nội tâm có lẽ sẽ chỉ cản trở việc công khai nhắm tới thăng tiến lên Tòa án Tối cao.

 

Ho gay gắt phàn nàn về những thẩm phán không chịu “đi đúng làn của mình,” đưa ra các phán quyết dính dáng đến chính trị và an ninh quốc gia — ngầm đi ngược lại chương trình nghị sự của Trump. Theo ông, họ dường như đã “quên mất đức tính và giá trị của sự khiêm tốn.”

 

Nhưng mới không lâu trước đây, chính Ho đã rời khỏi “làn tư pháp” khi tìm kiếm sự chú ý trên toàn quốc bằng việc tẩy chay tuyển dụng thư ký luật từ Trường Luật Yale, để phản đối cách trường này đối xử với các diễn giả bảo thủ.

 

Không có gì là khiêm tốn trong việc công bố ý định thay đổi bầu không khí tại các trường luật “thức tỉnh” (woke) bằng cách ngăn cản “hàng nghìn người trẻ” nộp đơn vào Yale. Dù hy vọng các thẩm phán khác sẽ công khai tham gia — rốt cuộc chỉ có một người làm vậy — Ho đã thể hiện cái nhìn phóng đại về khả năng của mình trong việc tác động đến giáo dục pháp lý. “Tôi từ chối đứng yên không làm gì,” ông nói.

 

Ho cũng chẳng mấy khiêm tốn hay “đi đúng làn” trong các ý kiến bằng văn bản của mình. Dù ông than phiền rằng những kẻ thích phô trương trong ngành tư pháp viết quá nhiều ý kiến “dài hơn mức cần thiết,” thì trên thực tế Ho lại là hiện thân của việc viết ý kiến dư thừa. Trong tám năm kể từ khi nhậm chức năm 2018, 25 thẩm phán của Fifth Circuit đã ban hành tổng cộng 523 ý kiến đồng thuận (concurring opinions). Theo tìm kiếm trên Westlaw, riêng Ho viết 115 ý kiến — chiếm một phần năm tổng số và gấp hơn năm lần mức trung bình.

 

Theo định nghĩa, các ý kiến đồng thuận là không cần thiết đối với kết quả của vụ án. Hầu hết thẩm phán thỉnh thoảng mới viết ý kiến đồng thuận để làm rõ hoặc diễn giải thêm cho ý kiến đa số. Nhưng Ho là người giữ kỷ lục tại Fifth Circuit, và có lẽ trong toàn bộ hệ thống phúc thẩm. Theo Westlaw, trung bình mỗi thẩm phán phúc thẩm chỉ viết khoảng 11 ý kiến đồng thuận kể từ năm 2018.

 

Các tòa phúc thẩm liên bang thường xét xử theo hội đồng ba thẩm phán, với ý kiến đa số do hai hoặc ba người ban hành; một người trong số đó có thể viết thêm ý kiến đồng thuận riêng. Nói theo cách của chính Ho, phải có cái nhìn phóng đại về trí thông minh và năng lực của bản thân thì mới tin rằng mình cần thường xuyên bày tỏ quan điểm trong những ý kiến mà ngay cả các thẩm phán đồng ý với kết luận cũng không ký tên cùng.

 

Mặc dù các ý kiến đồng thuận của Ho thường chứa đựng những tín hiệu “đức hạnh” cánh hữu không lời — ông chống phá thai và ủng hộ quyền sở hữu súng mạnh mẽ hơn cả các đồng nghiệp bảo thủ — ông hoàn toàn không tinh tế trong sự khinh miệt dành cho “giới tinh hoa văn hóa,” những người mà ông quở trách tới 18 lần chỉ trong 10 trang.

 

“Giới tinh hoa” theo ông “kiểm soát diễn ngôn quốc gia,” vì họ “khen ngợi và bảo vệ những thẩm phán làm theo ý họ — và lên án, loại bỏ những người không làm vậy.”

 

Ho không giải thích được làm thế nào sự “kiểm soát diễn ngôn” — vốn là tưởng tượng trong thời đại truyền thông bảo thủ thống trị — lại có thể ảnh hưởng sâu rộng đến các thẩm phán phúc thẩm có nhiệm kỳ suốt đời, trong đó một phần ba được Trump bổ nhiệm.

 

Bản thân Ho cũng không ngại thử kiểm soát diễn ngôn theo cách của riêng mình.

 

Ho khẳng định giới tinh hoa là một đám đạo đức giả hay than vãn, “lo sợ khi một thẩm phán nhận được một chiếc pizza không mời mà tới tại nhà,” nhưng lại “vỗ tay khi các đám đông người biểu tình quấy rối nhà của một số thẩm phán trong nhiều tuần liền.”

 

Điều mà Ho đáng lên án vì đã cố tình bỏ qua là việc các chiếc pizza được gửi dưới danh nghĩa người con trai bị sát hại của Thẩm phán Esther Salas, người đã bị bắn chết ngay trước cửa nhà bởi một sát thủ giả dạng người giao hàng. Những vụ giao pizza này — cũng nhắm tới con cái các thẩm phán — là những lời đe dọa bạo lực không thể nhầm lẫn, thường xảy ra ngay sau các phán quyết bất lợi cho chính quyền Trump.

 

Ho hoàn toàn nhận thức được bối cảnh đe dọa đó, vốn được mô tả đầy đủ trong một bài báo mà chính ông trích dẫn ở chú thích. Tuy vậy, ông vẫn tàn nhẫn chế giễu những lo ngại về an toàn của các thẩm phán khác như thể chỉ là chuyện ầm ĩ quanh “một chiếc pizza pepperoni cỡ lớn 20 đô la.”

 

Sau khi đưa ra luận điểm chống lại những thẩm phán “nhút nhát” đã “khuất phục trước áp lực văn hóa,” Ho kết luận bằng một phần có tiêu đề “Nguyên tắc lựa chọn thẩm phán.”

 

Không ngạc nhiên, Ho định hình các tiêu chuẩn sao cho vừa vặn với tham vọng vào Tòa án Tối cao của mình. Theo ông, chỉ nên chọn thẩm phán trong số những người “đã đồng hành với chúng ta suốt từ đầu.” Ông cảnh báo không nên chọn những kẻ “đến sau,” thay vào đó là “những người đã ở đây từ ban đầu, ngay cả khi mọi thứ khó khăn.”

 

Hầu hết các thẩm phán sẽ thấy xấu hổ khi đưa ra một lời chào mời công việc mang tính đảng phái như vậy, được trình bày trần trụi theo kiểu ta–họ. Nhưng tại sao lại để sự ngạo mạn cản trở việc tự quảng bá bản thân?

 

Văn hóa nổi loạn của GOP trong thế đa số mong manh đang đe dọa chương trình nghị sự của Johnson

 

Công việc điều hành đa số Cộng hòa tại Hạ viện vốn “mỏng như giấy” của Chủ tịch Mike Johnson (R–La.) đang ngày càng trở nên khó khăn hơn trong năm mới, khi một “văn hóa nổi loạn” — cùng với cơn bão hoàn hảo của các yếu tố chính trị bên ngoài — đe dọa làm trật bánh chương trình nghị sự của đảng, đúng lúc đảng Cộng hòa chuẩn bị bước vào một chu kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ đầy gian nan.

 

Ngay trong những ngày đầu của kỳ họp mới, Johnson và đội ngũ lãnh đạo đã buộc phải nuốt trôi việc thông qua các khoản trợ cấp của ObamaCare — một cuộc bỏ phiếu bị ép bởi một nhóm nhỏ các Dân biểu Cộng hòa “ngoài luồng” — rồi bất lực chứng kiến chính những Dân biểu trung dung nổi loạn đó chặn đứng một loạt dự luật lao động của đảng Cộng hòa vốn được kỳ vọng sẽ dễ dàng thông qua và giúp đảng lấy lại đà.

 

“Giờ đây việc tận dụng đòn bẩy quyền lực đã trở nên chấp nhận được, bởi vì đa số quá mong manh, để kiểu như đổi hướng vào phút chót — xoay chuyển Hạ viện theo cách này hay cách khác,” Dân biểu Mario Diaz-Balart (R–Fla.), một Dân biểu cấp cao về phân bổ ngân sách, nói về động lực này.

 

Và cách để thay đổi ư? “Tăng quân số,” Diaz-Balart nói.

 

Điều đó sẽ không dễ dàng. Cuộc vật lộn để thông qua ngay cả những dự luật mang tính thông điệp đảng phái không chỉ phơi bày các chia rẽ nội bộ trong hội nghị Cộng hòa đầy bất ổn mà còn báo hiệu một năm bầu cử sóng gió cho các lãnh đạo GOP, những người vốn đã phải đối mặt với các lực cản từ một tổng thống không được ưa chuộng, nền kinh tế biến động và các xu hướng giữa nhiệm kỳ mang tính lịch sử — vốn dự báo tổn thất cho đảng nắm Tòa Bạch Ốc.

 

Tuần trước, Cook Political Report — một tổ chức dự báo bầu cử độc lập — đã điều chỉnh xếp hạng của 18 ghế, tất cả đều theo hướng có lợi cho đảng Dân chủ.

 

Đảng Dân chủ tỏ ra không giấu nổi sự hả hê khi nhấn mạnh những rắc rối của GOP, cho rằng đảng Cộng hòa đã rơi vào mức độ rối loạn khiến họ không thể giải quyết các thách thức mà tầng lớp lao động Mỹ đang đối mặt trong bối cảnh khó khăn kinh tế.

 

“Nhóm người này, họ thậm chí không biết cách tổ chức một đám tang hai xe,” Lãnh đạo phe thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries (D–N.Y.) nói với phóng viên tại Điện Capitol tuần trước. “Họ thua phiếu hết tuần này qua tuần khác. Mọi thứ đang sụp đổ.”

 

Không phải là không có chiến thắng. Năm ngoái, Johnson — với một số hỗ trợ từ Tổng thống Trump — đã thành công trong việc tập hợp hội nghị quanh các ưu tiên then chốt bất chấp những lời phàn nàn từ các phe phái khác nhau trong đảng. Danh sách đó bao gồm việc thông qua Đạo luật One Big Beautiful Bill của GOP, gộp hàng loạt lời hứa tranh cử nổi bật nhất của Trump — trong đó có các đợt cắt giảm thuế quy mô lớn — vào một gói đồ sộ đã trở thành luật vào Ngày Độc lập 4/7.

 

Tuy nhiên, đảng Cộng hòa gặp khó trong việc bán đạo luật đó cho cử tri — một phần vì các đợt cắt giảm thuế chủ yếu là gia hạn luật hiện hành, nên hầu như không được đa số người dân cảm nhận. Dù nhiều Dân biểu Cộng hòa thúc đẩy một dự luật chi tiêu thuần GOP khác trong năm nay, nhiều người nghi ngờ họ có thể đạt được sự đồng thuận gần như tuyệt đối cần thiết để thông qua.

 

Đối mặt với các cuộc tái tranh cử khốc liệt, ngày càng nhiều Dân biểu Cộng hòa dễ tổn thương sẵn sàng đi theo con đường riêng để bảo toàn chính trị, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc thách thức lãnh đạo GOP về các vấn đề lớn như ObamaCare và hồ sơ Jeffrey Epstein.

 

Tần suất nổi loạn đang gia tăng. Gần như mỗi tuần lập pháp, lãnh đạo GOP lại chứng kiến sàn Hạ viện bị đình trệ hoặc trật bánh khi những nhóm nhỏ Dân biểu phô diễn quyền lực.

 

Những người chỉ trích lãnh đạo thường là thành viên của House Freedom Caucus cánh hữu, vốn nổi tiếng với các chiến thuật như vậy. Trong những tuần gần đây, họ đã trì hoãn các cuộc bỏ phiếu thủ tục để đòi bỏ phiếu sửa đổi đối với các dự luật ngân sách, và trong một trường hợp còn buộc lãnh đạo phải gỡ bỏ một khoản “earmark” cho một tổ chức cộng đồng tại khu vực của Dân biểu Ilhan Omar (D–Minn.).

 

Nhưng các cuộc nổi dậy chống lại lãnh đạo ngày càng xuất phát từ phía bên kia của phổ tư tưởng, khi các Dân biểu ôn hòa ở những địa hạt cạnh tranh cao liên kết với đảng Dân chủ để ép bỏ phiếu gia hạn trợ cấp ObamaCare và đánh bại một dự luật lao động của GOP — khiến lãnh đạo phải rút thêm ba dự luật lao động khác đã được lên lịch trong tuần.

 

Đó là sự cân bằng mong manh đối với các Dân biểu ôn hòa ở địa hạt dao động như Dân biểu Rob Bresnahan (R–Pa.), một Dân biểu nhiệm kỳ đầu đã ký kiến nghị buộc bỏ phiếu về trợ cấp ObamaCare và cũng bỏ phiếu chống dự luật lao động. Không giống các thành viên Freedom Caucus ở những địa hạt đỏ đậm, các Dân biểu ôn hòa này dựa vào cấu trúc đảng toàn quốc để hỗ trợ tái tranh cử — nhưng việc thể hiện rằng họ không luôn đồng bước với lãnh đạo Cộng hòa cũng có lợi.

 

Bresnahan cho biết ông đã trao đổi với tất cả các lãnh đạo GOP và hiểu mối lo của họ, đặc biệt là về kiến nghị buộc bỏ phiếu. Nhưng lựa chọn, theo ông, là rõ ràng.

 

“Tôi đại diện cho đông bắc Pennsylvania và không đại diện cho ai khác, nên lòng trung thành của tôi nằm ở đó,” Bresnahan nói. “Nếu phải chọn giữa, bạn biết đấy, lãnh đạo đảng hay địa hạt của tôi, thì đó là địa hạt của tôi 100%.”

 

Cho đến nay, các vụ “đào ngũ” phần lớn chỉ giới hạn ở những nhóm nhỏ Dân biểu thách thức. Nguyên nhân chủ yếu là Trump — dù không được ưa chuộng trên toàn quốc — vẫn giữ ảnh hưởng vững chắc với các Dân biểu Cộng hòa tại Quốc hội, nhiều người lo ngại bị thách thức trong bầu cử sơ bộ nếu thường xuyên bất đồng với tổng thống. Nhưng theo một số Dân biểu Cộng hòa, điều đó có thể sớm thay đổi khi mùa bầu cử sơ bộ kết thúc.

 

“Một trong những lý do họ tấn công tôi, và đổ rất nhiều tiền vào cuộc đua của tôi, là để giữ những người khác đi vào khuôn,” Dân biểu Thomas Massie (R–Ky.) nói, người sẵn sàng thách thức tổng thống về các vấn đề lớn như Epstein và vì thế phải đối mặt với đối thủ sơ bộ được Trump hậu thuẫn. “Và cho đến nay thì điều đó hiệu quả. Nhưng có lẽ sau ngày 19/5, khi các đồng nghiệp của tôi vượt qua các cuộc bầu cử sơ bộ của họ, họ có thể bắt đầu bỏ phiếu cho cử tri của mình và cho Hiến pháp.”

 

Việc cựu Dân biểu Marjorie Taylor Greene (R–Ga.) từ chức sớm vào ngày 5/1 và cái chết đột ngột của Dân biểu Doug LaMalfa (R–Calif.) vào ngày hôm sau càng gây áp lực lớn hơn lên lãnh đạo GOP.

 

Giờ đây, đảng Cộng hòa tại Hạ viện chỉ có thể chịu tối đa hai phiếu “phản” mà vẫn thắng trong bất kỳ cuộc bỏ phiếu thuần đảng nào, giả định tất cả các thành viên đều có mặt và bỏ phiếu. Biên độ này sẽ tạm thời giảm xuống còn một khi một Dân biểu Dân chủ được tuyên thệ sau cuộc bầu cử đặc biệt tại Texas vào cuối tháng.

 

Việc lãnh đạo nhấn mạnh chuyện tham dự đã khiến các Dân biểu ốm đau, thương tích vẫn phải đến Washington dù lẽ ra họ không nên, bởi vắng mặt có thể quyết định thắng bại của một cuộc bỏ phiếu.

 

Dân biểu Jim Baird (R–Ind.), người cùng vợ phải nhập viện sau một vụ tai nạn xe mà văn phòng ông cho biết là bị tông rồi bỏ chạy hồi đầu tháng, vẫn có mặt để bỏ phiếu trong tuần này — cổ đeo nẹp, khuôn mặt vẫn thâm tím vì bầm dập.

 

Đảng Dân chủ cũng gặp vấn đề riêng về sự vắng mặt, do cả lý do sức khỏe lẫn việc tranh cử các chức vụ khác. Điều này khiến lãnh đạo Dân chủ lo ngại và thúc giục các thành viên có mặt tại Điện Capitol, đặc biệt là trong những cuộc bỏ phiếu quan trọng.

 

“Khi có những cuộc bỏ phiếu quan trọng ảnh hưởng đến người dân Mỹ, chúng tôi kỳ vọng các thành viên sẽ có mặt ở đây,” Dân biểu Pete Aguilar (Calif.), Chủ tịch Hội nghị Dân chủ Hạ viện, nói đầu tháng này. “Chúng tôi kỳ vọng các thành viên đến đúng giờ.”

 

Lãnh đạo Cộng hòa đã gạt đi các thất bại trên sàn Hạ viện, coi đó chỉ là thực tế của một đa số mong manh.

 

Chủ tịch Hội nghị Cộng hòa Hạ viện Lisa McClain (Mich.), nhân vật số 4 phụ trách thông điệp của GOP tại Hạ viện, cho biết bà thậm chí không xem các sự việc gần đây là “nổi loạn”.

 

“Tôi chỉ thấy đó là những gì xảy ra khi bạn có đa số chỉ hơn một ghế. Mọi thứ đều bị phóng đại, đúng không?” McClain nói. “Những điều từng được coi là đương nhiên — tôi không muốn nói thế, nhưng là các chi tiết — thì giờ đây không còn chỗ cho sai sót. Hoàn toàn không có chỗ cho sai sót.”

 

Ngay cả Johnson, khi rời sàn Hạ viện sau khi các Dân biểu ôn hòa đánh chìm dự luật lao động, vẫn khẳng định: “Chúng tôi hoàn toàn kiểm soát Hạ viện.”

 

“Đây là cuộc sống với một biên độ nhỏ. Chúng tôi không hề nản chí,” Johnson nói.

 

Trump cũng thừa nhận những khó khăn của một đa số mong manh.

 

“Nhiều lúc họ sẽ nói: ‘Ước gì Mike cứng rắn hơn.’ Ông ấy cứng rắn,” Trump phát biểu trước các Dân biểu Cộng hòa Hạ viện đầu tháng này tại Trung tâm Kennedy. “Nhưng bạn không thể cứng rắn khi bạn chỉ có đa số ba ghế — và giờ thì, đáng buồn là còn ít hơn thế.”

 

Musk chi 10 triệu USD cho cuộc đua thay thế McConnell

 

Tỷ phú Elon Musk đã quyên góp 10 triệu USD vào tuần trước cho một siêu PAC có liên hệ với ứng cử viên Thượng viện Đảng Cộng hòa bang Kentucky Nate Morris — người đang tham gia một cuộc đua cạnh tranh nhằm thay thế Thượng Nghị sĩ sắp nghỉ hưu Mitch McConnell (Cộng hòa – Kentucky), theo Axios đưa tin hôm thứ Hai 19/1.

 

Khoản đóng góp cho Fight for Kentucky đánh dấu số tiền lớn nhất mà Musk từng ủng hộ cho một ứng cử viên Thượng viện duy nhất. Người giàu nhất thế giới đã quyên góp ít nhất 250 triệu USD cho chiến dịch tranh cử năm 2024 của Tổng thống Trump.

 

The Hill đã liên hệ với PAC Fight for Kentucky để xin bình luận.

 

Morris, 45 tuổi, tuyên bố ra tranh cử kế nhiệm McConnell trên podcast của Donald Trump Jr. vào tháng 6 năm ngoái. Khi đó, Morris nhấn mạnh lý lịch kinh doanh và vị thế “người ngoài hệ thống” của mình, đồng thời nói rằng nếu đắc cử, ông sẽ “cuối cùng trả lại chiếc ghế này cho người dân”.

 

Tốt nghiệp Đại học George Washington, Morris là người sáng lập công ty quản lý chất thải Rubicon Technologies và hiện là CEO của Morris Industries, một công ty holding.

 

Morris cũng chỉ trích Dân biểu Andy Barr (Cộng hòa – Kentucky) và Tổng chưởng lý bang Kentucky Daniel Cameron (Cộng hòa) — hai ứng cử viên Thượng viện Đảng Cộng hòa khác — là những người “thuộc phe McConnell”.

 

“Cuộc đua này sẽ rất, rất đơn giản: đó là một cuộc trưng cầu ý dân về thành tích của Mitch McConnell. Đó là một cuộc trưng cầu ý dân về di sản của Mitch McConnell,” ông nói thêm.

 

Musk, người từng điều hành Bộ Hiệu quả Chính phủ trong hơn bốn tháng vào năm ngoái, đã có mâu thuẫn với Trump — một phần liên quan đến dự luật thuế và ngân sách do Đảng Cộng hòa hậu thuẫn mà tổng thống ký thành luật vào tháng 7 năm ngoái.

 

Tuy nhiên, cả hai đã ngồi cạnh nhau tại lễ tang của nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk vào tháng 9, và Musk cũng tham dự một bữa tiệc tối trang trọng (black-tie) tại Tòa Bạch Ốc vào tháng 11 để vinh danh Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman.

 

Theo các nguồn tin, Musk đã ăn tối với Phó Tổng thống Vance và Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Susie Wiles vào tháng 11, và ông nói với các chiến lược gia Đảng Cộng hòa rằng ông dự định sẽ mở rộng “hầu bao khổng lồ” của mình cho các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

 

Axios đưa tin vào tháng 12 rằng Musk đã thực hiện các khoản đóng góp lớn cho nỗ lực vận động tranh cử Hạ viện và Thượng viện của Đảng Cộng hòa.

 

Tính đến hết quý III năm ngoái, theo hồ sơ nộp cho Ủy ban Bầu cử Liên bang, Morris đã cho ủy ban vận động của mình — Morris for Senate — vay hơn 3 triệu USD và nhận được hơn 1 triệu USD tiền đóng góp.

 

Châu Âu không thể từ bỏ cam kết về nhân quyền

 

Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ điều hành Venezuela và tiếp quản Greenland. Vladimir Putin khẳng định Ukraine thuộc về Nga. Mỗi người đều cho rằng đất nước mình nên thống trị khu vực của họ mà không bị can thiệp từ bên ngoài.

 

Putin từ lâu đã nghi ngờ các tổ chức quốc tế. Theo quan điểm của ông, các tổ chức này thúc đẩy và ủng hộ trật tự quốc tế tự do, trong đó các giá trị như tự do, tôn trọng phẩm giá con người, thương mại mở, quyền tự quyết dân tộc và hợp tác đóng vai trò then chốt.

 

Vào ngày 7/1, Trump đồng thuận với Putin khi chính quyền của ông thông báo Mỹ rút khỏi hơn 60 cơ quan, hiệp định và tổ chức quốc tế không thuộc Liên Hợp Quốc. Những tổ chức này có nhiệm vụ từ quản lý biến đổi khí hậu và di cư đến xây dựng hòa bình, năng lượng và dân chủ.

 

Ngoại trưởng Marco Rubio gọi các tổ chức này là “lãng phí, không hiệu quả hoặc gây hại.” Ông tuyên bố rằng sự hợp tác mà các tổ chức này tạo ra “đã biến thành một kiến trúc rộng lớn của quản trị toàn cầu, thường bị chi phối bởi tư tưởng cấp tiến và tách rời lợi ích quốc gia.”

 

Cùng ngày, các lãnh đạo châu Âu họp tại Paris. Họ thừa nhận cảm thấy “cực kỳ khó chịu… khi bị kẹp giữa Mỹ và Nga” — hai cường quốc lớn, cả hai đều bác bỏ các chuẩn mực đã thống trị kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ II, và cả hai sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự để đạt được các mục tiêu dân tộc và địa chính trị.

 

Chắc chắn là khó chịu. Nhưng điều quan trọng hơn là cách người châu Âu phản ứng với tình hình của họ.

 

Thực tế, có thể nói rằng số phận của trật tự quốc tế tự do sẽ được quyết định bởi những gì xảy ra ở châu Âu — đặc biệt là trong Liên minh châu Âu. Sự giàu có và nguồn lực của châu Âu nên cho phép các nhà lãnh đạo quyết định tương lai mà họ muốn cho công dân của mình.

 

Liên minh châu Âu chính là kiểu tổ chức mà Rubio chỉ trích. Bây giờ là thời điểm để các nhà lãnh đạo và tổ chức châu Âu khẳng định lại cam kết về phẩm giá con người, quyền tự do đi lại và bình đẳng. Họ cần mạnh mẽ bác bỏ tầm nhìn mới của Stephen Miller về một thế giới bị chi phối bởi “sức mạnh,” “lực lượng” và “quyền lực.”

 

Nhà kinh tế Fabian Zuleeg lưu ý rằng phản ứng của châu Âu trước tình hình địa chính trị mới “chậm trễ so với thực tế.” Các nhà lãnh đạo ở đó, theo ông, dường như mù quáng trước thực tế rằng họ đang trong “cuộc chiến sinh tồn.” Thay vì đấu tranh để bảo vệ trật tự quốc tế tự do, EU đang tiến gần tới cái mà một trong chúng tôi (Paul) gọi là “đa phương phi tự do.”

 

Bằng chứng thì nhiều. Hãy lấy ví dụ về vấn đề di cư.

 

Vào tháng 9, trong bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc, Trump tuyên bố Mỹ đã giải quyết xong vấn đề di cư, đồng thời chỉ trích châu Âu xử lý “khủng hoảng di cư không kiểm soát” một cách kém cỏi. Chiến lược An ninh Quốc gia của chính quyền, công bố tháng trước, đổ lỗi cho EU vì không kiểm soát di cư và đặt “nguy cơ xóa bỏ văn minh.”

 

Châu Âu dường như đã nhận ra thông điệp này. Dưới tác động của Trump và áp lực nội bộ, Nghị viện châu Âu và hội đồng của nó đã thông qua các quy định mới về người xin tị nạn tại các quốc gia EU. Các quy định này cho phép trả lại người xin tị nạn về các nước mà họ đã đi qua, ngay cả khi người trở về không có liên hệ với các nước đó.

 

Họ cũng đưa ra danh sách “quốc gia an toàn” trên toàn EU, bao gồm Maroc, Tunisia, Ai Cập, Kosovo, Ấn Độ, Colombia và Bangladesh. Nhưng những quốc gia này khó có thể coi là pháo đài của tự do và tôn trọng nhân quyền. Tổ chức Amnesty International và Human Rights Watch ghi nhận rằng ở Tunisia, ví dụ, người di cư đã bị đánh đập, bạo lực tình dục, tra tấn và trục xuất tập thể.

 

Đối với khán giả Mỹ, điều này nghe quen thuộc. Hãy nhớ lại cách chính quyền Trump trục xuất người di cư về những nơi như El Salvador và Nam Sudan, nơi họ phải đối mặt với tình trạng tương tự. Tổ chức Amnesty International cảnh báo rằng Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới sẽ “lùi lại luật tị nạn châu Âu hàng thập kỷ.” Đây là dấu hiệu nguy hiểm cho thấy châu Âu sẽ không còn là nơi trú ẩn cho chủ nghĩa quốc tế tự do trước các cuộc tấn công của Trump và Putin.

 

Theo quan điểm của chúng tôi, EU không nên ủng hộ đa phương phi tự do và từ bỏ vai trò lãnh đạo lâu đời cũng như cam kết của mình đối với các nguyên tắc pháp lý nhân đạo. Làm vậy là một sai lầm nghiêm trọng cả về mặt đạo đức lẫn chiến lược. Bắt chước Trump và Putin cũng là phản tác dụng, vì nó đưa EU chống lại chính kiến trúc mà tồn tại của EU dựa trên đó. Khi EU chấp nhận các yếu tố của đa phương phi tự do, khả năng trong tương lai EU bị coi là “lãng phí, không hiệu quả hoặc gây hại” cũng tăng lên.

 

Bộ Tư pháp đe dọa sẽ “xử lý nghiêm” những người biểu tình làm gián đoạn buổi lễ nhà thờ ở Minnesota

 

Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi đã đe dọa truy tố những người biểu tình làm gián đoạn một buổi lễ nhà thờ Tin Lành vào Chủ nhật tại St. Paul, Minnesota.

 

Bondi viết trên mạng xã hội X rằng bà đã nói chuyện với Jonathan Parnell, mục sư lãnh đạo Churches Cities. Một nhóm người biểu tình đã ngắt lời bài giảng của Parnell vào Chủ nhật và cáo buộc David Easterwood, một mục sư khác của nhà thờ, có liên quan đến Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE).

 

“Các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng thực thi pháp luật và việc đe dọa người Công giáo sẽ bị xử lý bằng toàn bộ sức mạnh của luật liên bang,” Bondi nói. “Nếu các nhà lãnh đạo tiểu bang từ chối hành động một cách có trách nhiệm để ngăn chặn vô pháp, Bộ Tư pháp này sẽ tiếp tục triển khai để truy tố các tội phạm liên bang và đảm bảo quyền pháp trị được duy trì.”

 

Các cuộc biểu tình chống lại sự hiện diện của ICE tại Twin Cities đã bùng phát kể từ khi một sĩ quan ICE bắn chết Renee Good, một công dân Mỹ, vào đầu tháng này.

 

Easterwood được liệt kê là mục sư trên trang web của Churches Cities. Ông từng tham dự một cuộc họp báo tại Minneapolis cùng Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem vào tháng 10, khi ông được bổ nhiệm làm giám đốc tạm quyền Văn phòng ICE St. Paul.

 

“Người đàn ông này là sói đội lốt cừu, giả làm mục sư,” Nekima Levy Armstrong, luật sư và nhà hoạt động, nói với The Minnesota Star Tribune.

 

The Hill đã liên hệ với nhà thờ và ICE để yêu cầu bình luận.

 

Cố vấn Bộ Tư pháp Alina Habba cho biết Bondi sẽ “xử lý nghiêm” những người biểu tình trong buổi xuất hiện trên chương trình “Fox & Friends” vào sáng thứ Hai 19/1.

 

“Những gì Bộ trưởng Tư pháp nói là sự thật. Bà ấy sẽ xử lý nghiêm – Bộ Tư pháp sẽ xử lý nghiêm, Cục Dân quyền của chúng tôi sẽ xử lý nghiêm – với bất kỳ ai cố gắng cản trở hoặc đe dọa ai đó tại nơi thờ phượng, hay một sĩ quan cảnh sát hoặc ICE. Điều đó sẽ không xảy ra trong chính quyền này,” bà nói.

 

Harmeet Dhillon, trợ lý Bộ trưởng Tư pháp phụ trách Cục Dân quyền, cho biết hai công tố viên từ văn phòng bà đã đang trên đường tới Minneapolis, trong một buổi xuất hiện trên Newsmax sáng thứ Hai.

 

“Vụ việc này sẽ được Bộ Tư pháp quan tâm cao nhất, vì không có quyền thiêng liêng nào trong Hiến pháp hơn quyền tụ họp và cầu nguyện với Chúa, và có những luật liên bang bảo vệ quyền đó,” bà nói.

 

Sau cái chết của Good, căng thẳng đã bùng lên giữa chính quyền Trump và các quan chức Đảng Dân chủ địa phương, đặc biệt là Thống đốc Minnesota Tim Walz và Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey.

 

Walz và Frey đã chỉ trích làn sóng thực thi di trú liên bang tăng cường ở khu vực này và kêu gọi người biểu tình biểu diễn ôn hòa chống lại ICE và chính quyền.

 

Bộ Tư pháp đã ban hành trát hầu tòa đối với hai nhà lãnh đạo này vào thứ Sáu 16/1 như một phần của cuộc điều tra xem họ có cản trở lực lượng thực thi pháp luật liên bang hay không.

 

Tổng thống Trump cũng đe dọa áp dụng Đạo luật Nổi loạn (Insurrection Act) đối với tình trạng bất ổn ở Minneapolis vào thứ Năm. Đạo luật này cho phép tổng thống triển khai quân đội hoặc liên bang hóa thành viên Vệ binh Quốc gia của tiểu bang để kiểm soát một cuộc nổi loạn nội bộ.

 

Các Đảng viên Dân chủ có thể chống lại các hành động thực thi của ICE của Trump như thế nào

 

Đã hơn năm năm trôi qua, nhưng các đảng viên Dân chủ vẫn còn bị tổn thương từ những vết thương tự gây ra bởi khẩu hiệu “Cắt ngân sách cảnh sát”.

 

Phòng vang của truyền thông cánh hữu liên tục nhắc lại những từ này với sự thích thú. Họ muốn mọi đảng viên Dân chủ trông như thể một cách ngu ngốc muốn mở cửa cho tội phạm. Giờ đây, truyền thông được Trump chấp thuận lại có một “tiếng gọi” mới: “Bãi bỏ ICE”. Họ muốn bất kỳ lời nhắc nào về khẩu hiệu này trở thành gánh nặng cho các ứng viên Dân chủ và làm giảm đi làn sóng xanh được dự báo rộng rãi vào tháng 11.

 

Third Way, một viện nghiên cứu trung-tả ở Washington, cảnh báo về cái bẫy chính trị đang được đặt ra cho các đảng viên Dân chủ: “Cảm xúc dẫn dắt. Khẩu hiệu đơn giản. Nhưng về mặt chính trị, nó có thể gây chết người,” một bản ghi nhớ gần đây cảnh báo. “Mọi lời kêu gọi bãi bỏ ICE đều có nguy cơ lãng phí một trong những cơ hội rõ ràng nhất trong nhiều năm để đảm bảo cải cách thực chất trong thực thi luật di trú — đồng thời trao cho Đảng Cộng hòa đúng cuộc chiến mà họ muốn. … Cách tiếp cận thông minh hơn: bãi bỏ những lạm dụng, không phải ICE.”

 

Bản ghi nhớ còn cho biết: “Luật di trú sẽ vô nghĩa nếu không được thực thi. Và chúng có thể được thực thi theo cách bảo vệ an toàn công cộng… cử tri hiểu điều này. Họ phản ứng mạnh mẽ trước những gì họ thấy là sự thiếu thực thi dưới thời Tổng thống Biden. Nhưng họ cũng đang phản đối sự sử dụng lực lượng quá mức của Trump.”

 

Ngoài khẩu hiệu, vẫn có những lời kêu gọi hợp pháp để người Mỹ hành động táo bạo. Sự phẫn nộ lan rộng đối với việc các đặc vụ ICE giết Renee Good, một phụ nữ Minnesota không vũ trang. Tại Tòa Bạch Ốc, thư ký báo chí công khai hỏi một phóng viên lý do Good qua đời. “Bởi vì một đặc vụ ICE hành động liều lĩnh và giết cô ấy một cách không chính đáng,” là câu trả lời.

 

Dưới quyền Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem, ICE đã mở rộng đáng kể — với ngân sách hiện ngang bằng hoặc vượt FBI và Cơ quan Chống Ma túy, trở thành một trong những lực lượng thực thi liên bang được cấp kinh phí nhiều nhất trong nước.

 

Làm sao một đơn vị thực thi di trú lại trở thành lực lượng cảnh sát lớn nhất Hoa Kỳ? Câu trả lời đáng buồn là Tổng thống Trump đang sử dụng sự hiện diện ngày càng tăng của ICE tại các thành phố Mỹ để bình thường hóa việc các đặc vụ liên bang vũ trang xuất hiện ở mọi ngã tư. Tuần trước, ông ta đe dọa sử dụng Đạo luật Nổi loạn để bổ sung sự hiện diện đe dọa của ICE bằng quân đội Mỹ.

 

Mục tiêu của tổng thống là làm người dân sợ hãi để im lặng, nhằm ngăn chặn sự bất đồng ngày càng tăng.

 

Để phản ứng, các đảng viên Dân chủ tại Quốc hội cần ủng hộ các thị trưởng và thống đốc kêu gọi chấm dứt việc triển khai hàng loạt đặc vụ ICE. Các quan chức địa phương công khai nói rằng những đặc vụ này đang làm cộng đồng kém an toàn hơn.

 

Các đảng viên Dân chủ ở Quốc hội có thể làm gì?

 

Dưới đây là danh sách việc cần làm:

 

1.- Áp dụng giám sát Quốc hội.

 

2.- Triệu tập Noem đến các phiên điều trần và huy động các Dân biểu Cộng hòa xem xét việc luận tội bà nếu không giảm ngân sách và quy mô lực lượng bán quân sự này.

 

3.- Triệu tập Phó Tổng thống JD Vance đến các phiên điều trần công khai. Buộc ông ta bảo vệ tuyên bố chính trị liều lĩnh rằng các đặc vụ ICE được “miễn trừ tuyệt đối” trong một vụ giết dân thường.

 

Vance có bằng luật và biết rõ hơn. Đây không phải vấn đề “miễn trừ có điều kiện” (“qualified immunity”). Nguyên tắc này bảo vệ cảnh sát tiểu bang và địa phương khỏi các vụ kiện dân sự đối với những sai sót xảy ra khi họ bảo vệ công chúng đúng cách.

 

Ngay cả với “miễn trừ có điều kiện,” điều quan trọng là phải quy định rõ giới hạn áp dụng cho ICE và mở đường để đảm bảo trách nhiệm đối với các hành vi lạm dụng nghiêm trọng của những đặc vụ vũ trang của một chính quyền dân chủ.

 

Chính quyền Trump nhiệm kỳ hai mới chưa đầy một năm tuổi. Ông đang phớt lờ các giới hạn pháp lý bằng cách tự quyết định đưa quân đội Mỹ vào Venezuela để bắt lãnh đạo nước này. Ngay cả trước hành động đó, ông đã thách thức Quốc hội bằng việc sử dụng các cuộc tấn công tên lửa của quân đội Mỹ để giết những hành khách trên thuyền Venezuela mà ông cho là buôn ma túy. Điều đó vượt quá các hành động thích hợp, bao gồm việc bắt giữ và tịch thu thuyền, thường do tuần duyên và hải quan thực hiện.

 

Đừng quên rằng các quan chức Trump vẫn chưa đưa ra bằng chứng rằng những người trên các thuyền bị ném bom là buôn ma túy.

 

Giờ đây, việc sử dụng lực lượng một cách độc đoán của chính quyền tổng thống đã diễn ra ngay trên đất nước, và một phụ nữ Mỹ đã chết dưới tay ICE.

 

Điều này không thể bị các đảng viên Dân chủ ở Quốc hội bỏ qua.

 

Họ là thiểu số cả ở Hạ viện lẫn Thượng viện. Nhưng các đảng viên Dân chủ phải tìm cách tạo sức ép, bao gồm sử dụng đe dọa đóng cửa chính phủ để bày tỏ sự phẫn nộ trước vụ đổ máu ở Minnesota.

 

Các đảng viên Dân chủ sẽ có điểm leverage trong hai tuần tới, khi chính phủ hết ngân sách.

 

Lãnh đạo Thiểu số Thượng viện Chuck Schumer (D-N.Y.) đã đúng khi cho phép chấm dứt đóng cửa ngân sách năm ngoái và để các Dân biểu Cộng hòa tự “treo mình” bằng việc kết thúc trợ cấp ObamaCare, vốn cung cấp chăm sóc sức khỏe cho hàng triệu người.

 

Đóng cửa vẫn là một ý tưởng đáng ngờ. Nhưng việc giết người bởi một đặc vụ liên bang đòi hỏi phải có phản ứng.

 

Khi chúng ta tiến đến kỷ niệm 250 năm ngày thành lập Hoa Kỳ trong năm nay, lời của tổng thống thứ hai của nước này, John Adams, vang lên với sự cấp bách mới:

 

“Hiến pháp của chúng ta chỉ được tạo ra cho những người có đạo đức và tôn giáo. Nó hoàn toàn không đủ cho chính quyền của bất kỳ ai khác.”

 

Gần đây, Trump nói rằng giới hạn duy nhất đối với quyền lực của ông là “đạo đức của tôi”. Liệu đây có phải là lý do giải thích cho việc chính quyền của ông từ chối tuân thủ Hiến pháp?

 

George Conway, luật sư bảo thủ nay tranh cử Quốc hội tại New York dưới danh nghĩa Dân chủ, nói thẳng: “Tổng thống Hoa Kỳ là một tội phạm… Ông ta không trung thành với luật pháp hay Hiến pháp.”

 

Dầu mỏ, chứ không phải cocaine, là “ma túy” nguy hiểm nhất của Venezuela

 

Vậy là Mỹ đã tịch thu các trữ lượng dầu của Venezuela. Trông giống như thương vụ lớn nhất từ trước đến nay của Tổng thống Trump — một vụ thâu tóm thù địch. Nhưng chúng ta có nên ăn mừng không?

 

Trump trình bày vụ thâu tóm này như một cơ hội khổng lồ cho các công ty dầu mỏ Mỹ, người dân Mỹ và cả người Venezuela. Thực tế, ông ta đang tăng gấp đôi một chính sách năng lượng bế tắc, đầy rẫy những vấn đề nghiêm trọng và nguy hiểm.

 

Thứ nhất, không phải tất cả dầu đều là “vàng đen”, và không phải mỏ dầu nào cũng là mỏ “siêu lợi nhuận”. Trữ lượng dầu của Venezuela là lớn nhất thế giới, nhưng cũng là một trong những loại bẩn nhất. Dầu của họ đặc như nhựa đường và chứa nhiều lưu huỳnh. Việc khai thác và tinh chế trở nên khó khăn và tốn kém hơn.

 

Một phần dầu sẽ được chế biến tại Bờ Vịnh Mỹ, nơi các nhà máy lọc dầu có khả năng xử lý dầu nặng. Nhưng lọc dầu là ngành công nghiệp độc hại thứ 10 ở Mỹ. Các nhà máy phát thải 188 loại chất ô nhiễm nguy hiểm, một số liên quan đến ung thư, các bệnh về phổi, tim mạch, cũng như tổn hại thần kinh, sinh sản, phát triển và miễn dịch. Một phần Bờ Vịnh đã được biết đến là “vùng hi sinh” mang tên “cancer alley” (Đại lộ ung thư).

 

Thứ hai, một “đám mây đen” bao phủ tương lai năng lượng hóa thạch toàn cầu. Theo một nghiên cứu được Oxford Academic công bố: “Bằng chứng rõ ràng cho thấy nhiên liệu hóa thạch — và ngành công nghiệp cùng những kẻ hỗ trợ nó — đang gây ra hàng loạt khủng hoảng liên kết, đe dọa đến sự ổn định và tồn tại của sự sống trên Trái Đất. Nhiên liệu hóa thạch gây ra hàng triệu ca tử vong sớm, thiệt hại hàng nghìn tỷ đô la, và làm xáo trộn các hệ sinh thái, đe dọa con người, động vật hoang dã và tương lai có thể sống được.”

 

Trump phủ nhận điều này ngày hôm nay, nhưng ngay cả ông cũng từng chỉ trích Tổng thống Joe Biden khi đó trong chiến dịch tranh cử năm 2024 vì cho phép nhập khẩu nhiều dầu hơn từ Venezuela. Trump nói: “Bạn có tin không? Chúng ta đang mua nhựa đường từ Venezuela và tinh chế ở Houston. Dầu bẩn nhất, tệ nhất có lẽ trên thế giới, mà chúng ta lại tinh chế, bạn có thể tưởng tượng những gì bay lên không khí.”

 

Mặc dù Mỹ đã là nhà sản xuất dầu hàng đầu thế giới, Trump vẫn thúc đẩy tăng sản lượng trong khi ngăn chặn cạnh tranh từ các nguồn năng lượng sạch. Quan trọng hơn, phi vụ Venezuela của ông càng làm tăng nguy cơ kinh tế với một chiến lược bế tắc. Nhiên liệu hóa thạch là tài nguyên hữu hạn. Khi khai thác hết các trữ lượng dễ tiếp cận, dầu, khí đốt và than sẽ trở nên đắt đỏ hơn.

 

Trong khi đó, các lựa chọn sạch hơn lại ngày càng rẻ hơn. Xe điện rẻ hơn để vận hành so với xe chạy bằng dầu. Năng lượng mặt trời và gió là cách rẻ nhất để tạo điện trong thế giới ngày càng phụ thuộc vào điện. Điều này đã đúng trong một thập kỷ qua, theo Lazard, công ty tư vấn tính toán chi phí vòng đời của các lựa chọn năng lượng khác nhau.

 

Thứ ba, nhiên liệu hóa thạch dựa vào giá không trung thực. Chúng vẫn cạnh tranh nhờ các khoản trợ cấp công và tư khổng lồ che giấu chi phí thực sự.

 

Chính phủ Mỹ đã trợ cấp sản xuất dầu hơn một thế kỷ. Trợ cấp hiện nay lên tới hàng chục tỷ đô la mỗi năm dưới dạng giảm thuế, hỗ trợ nghiên cứu, duy trì dự trữ dầu chiến lược và các dịch vụ khác. Tuy nhiên, khoản trợ cấp quan trọng nhất là “chi phí ngoại sinh” — chi phí mà nhiên liệu hóa thạch áp lên sức khỏe cộng đồng, bao gồm các bệnh về phổi do ô nhiễm không khí. Giá tiêu dùng không phản ánh những chi phí này.

 

Nếu người tiêu dùng lo lắng về giá cả và biết họ thực sự phải trả bao nhiêu cho nhiên liệu hóa thạch, liệu họ có muốn dầu Venezuela? Hay họ sẽ chọn các phương án khác như năng lượng gió từ các tua-bin mà Trump ghét?

 

Thứ tư, lượng dầu dưới lòng đất không còn quyết định an ninh năng lượng; vì biến đổi khí hậu, điều đó được định nghĩa bằng lượng chúng ta để lại. AP đưa tin: “Ngay cả việc tăng sản lượng dầu Venezuela khiêm tốn cũng có thể gây hậu quả khí hậu tương đương với cả một quốc gia.”

 

Cuối cùng, sự bất ổn của Venezuela khiến đây là khoản đầu tư rủi ro cao. Một chuyên gia lưu ý: “Không ai muốn đầu tư vào một nơi mà không có hợp đồng pháp lý và giấy phép hoạt động hợp lệ, hoặc nơi có vấn đề về ổn định chính trị và bạo lực.”

 

Ngành dầu đã phá hủy uy tín của chính mình bằng cách che giấu, phủ nhận và làm mất giá các bằng chứng khoa học về việc họ gây bất ổn khí hậu, và sự ám ảnh của Trump với nhiên liệu hóa thạch làm lộ rõ cam kết của ông trong việc đưa sản xuất và việc làm trở lại Mỹ, đồng thời trao tiềm năng năng lượng sạch cho Trung Quốc.

 

Trump đã đặt cược tương lai việc làm, công nghiệp, cơ sở hạ tầng, an ninh năng lượng và khả năng chi trả của Mỹ vào một ngành công nghiệp lạc hậu. Ông trở thành lãnh đạo danh nghĩa của “tập đoàn carbon”, nơi các công ty dầu và chính trị gia họ giúp bầu chọn làm giàu bằng cách giữ nước Mỹ lệ thuộc vào dầu. Tuy nhiên, kết thúc sự lệ thuộc này có thể đơn giản chỉ là áp dụng mức giá carbon tăng dần, để chi phí năng lượng phản ánh gần với chi phí thực tế. Các lực lượng thị trường sẽ làm phần còn lại.

 

Cơn hoảng loạn giả mạo của truyền thông về Greenland

 

Thật sự, không có mối quan hệ nào hoàn hảo hơn mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và truyền thông. Họ sống vì nhau.

 

Trump khao khát sự chú ý tuyệt đối từ báo chí, và báo chí khao khát những nội dung giật gân từ “cỗ máy Trump”. Dù các nhà báo và ban biên tập liên tục phản đối, tổng thống và báo chí thực sự là một cặp trời sinh.

 

Hãy xem xét, ví dụ, việc đưa tin gần đây đầy cảm xúc về phản ứng của châu Âu trước sự ám ảnh của Trump trong việc muốn sở hữu Greenland, một vùng lãnh thổ thuộc Đan Mạch, thành viên NATO. Giọng điệu và phong cách đưa tin đúng là rất Trump-ian.

 

“Đan Mạch ‘sẽ bắn trước và hỏi sau’ về Greenland,” một tiêu đề đáng sợ từ Telegraph (Anh) viết.

 

Nguyên tắc “bắn trước” này xuất hiện từ những năm 1950, thời Chiến tranh Lạnh – và vẫn còn hiệu lực cho đến nay. Mọi người chỉ mới khám phá ra một chính sách đã tồn tại hàng thập kỷ và đặt lại tên như thể nó nhằm chống lại Mỹ.

 

CNN đưa tin tuần này: “Các quốc gia châu Âu điều thêm quân đến Greenland khi mối đe dọa sáp nhập của Mỹ leo thang.”

 

Reuters đưa tin: “Các lãnh đạo quân sự châu Âu đến Greenland khi tham vọng của Trump đối với hòn đảo không bị ngăn cản bởi các cuộc đàm phán.”

 

Nghe có vẻ như chúng ta đang tiến tới Chiến tranh Thế giới thứ III và sự sụp đổ của NATO, với một đội quân châu Âu tụ tập ở Greenland để đối đầu đẫm máu với Quân đội Mỹ.

 

Nếu bạn đang mong đợi điều đó, có lẽ đã đến lúc cần tỉnh táo. Chúng ta thậm chí còn chưa bước vào giai đoạn “dọa nhau bằng kiếm”, chứ đừng nói đến chiến tranh thật sự. Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đàm phán trong kế hoạch Greenland. Tòa Bạch Ốc biết điều đó. Đan Mạch cũng biết.

 

Pháp cử lực lượng lớn nhất đến Greenland – khoảng 15 chuyên gia bộ binh núi. Đức chỉ cử 13 người, một đội trinh sát. Na Uy và Phần Lan mỗi nước cử hai sĩ quan liên lạc. Thụy Điển cử từ ba đến năm sĩ quan. Hà Lan cử một sĩ quan hải quân, và Anh cũng cử một sĩ quan.

 

Trong khi đó, khoảng 150–200 binh sĩ Mỹ hiện đang đóng tại Greenland ở Căn cứ Không gian Pituffik, hoạt động theo thỏa thuận năm 1951 với Đan Mạch.

 

Công bằng mà nói, không rõ Trump có đùa hay không khi nói ông sẽ chiếm hòn đảo Bắc Cực bằng vũ lực nếu cần. Ai mà biết được với ông ấy?

 

Báo chí không thể bị trách vì đưa tin chính xác lời nói của Trump, ám chỉ rằng ông có thể cân nhắc việc xâm lược quân sự một quốc gia được NATO bảo vệ. Nhưng có thể trách họ vì việc đưa tin hoảng loạn, phóng đại phản ứng của châu Âu đối với cách tiếp cận vụng về của Trump trong việc giành Greenland cho Mỹ.

 

Châu Âu, vốn mắc chứng tự ti nhưng vẫn coi mình là bên trưởng thành và tinh tế hơn, đã đáp lại lời đề nghị của Trump với nhiều lời hùng biện dân tộc chủ nghĩa về ý chí chiến đấu và bảo vệ lợi ích chủ quyền. Thật đáng yêu, xét rằng quốc phòng của châu lục này hầu như do Mỹ tài trợ và duy trì hàng thập kỷ.

 

Quan trọng hơn, một số quốc gia châu Âu NATO đã cử vài quân tượng trưng đến Greenland như một cử chỉ đoàn kết chống lại một nước mà ngân sách hải quân của họ còn vượt tổng GDP hàng năm của ít nhất sáu quốc gia NATO.

 

“Biểu tượng” là từ khóa ở đây, vì đó là tất cả những gì các đợt triển khai này – vài chục binh sĩ và sĩ quan châu Âu, được đưa đến Greenland để khẳng định quyền sở hữu của Đan Mạch. Quan trọng hơn, các đợt triển khai nhằm nhấn mạnh rằng hòn đảo thuộc sự bảo vệ của NATO. (Liệu Greenland có được bảo vệ theo điều khoản quốc phòng của EU hay không rõ ràng là một vấn đề tranh luận tại Brussels.)

 

Nói cách khác, Đan Mạch, với sự ủng hộ của các đồng minh lục địa, chỉ đang “phô trương”. Họ đang đưa ra thông điệp và tạo ra một màn trình diễn. Họ đang tạo dáng.

 

Những gì Đan Mạch và các đồng minh không làm là xây dựng lực lượng quân sự thực sự ở Greenland, chuẩn bị cho chiến tranh với Mỹ. Họ thậm chí không tạo ra một “tình huống bẫy thật sự” với hậu quả thật sự.

 

Không quốc gia nào trong số này có thể cân nhắc một cuộc xung đột quân sự hay kinh tế với Mỹ. Tôi sẽ nói thẳng: các quốc gia NATO châu Âu nhanh chóng cử quân tới Greenland nhưng chưa từng gửi một binh sĩ nào để giúp Ukraine chống Nga. Trong gần bốn năm, họ đứng nhìn Nga xâm lược trên lục địa của họ trong một cuộc chiến thật, với đạn thật và thương vong thật. Họ không gửi một lính nào, lý do là sẽ chỉ làm leo thang và trầm trọng thêm xung đột. À, còn nữa, châu Âu vẫn phụ thuộc vào năng lượng Nga.

 

Vậy mà chúng ta phải tin rằng những quốc gia này sẵn sàng “nổ súng” chống Mỹ, một đồng minh NATO, vì Greenland, một vùng lãnh thổ đã hướng tới độc lập từ 1979? Chúng ta phải tin rằng họ sẽ bỏ qua đàm phán và ngoại giao để nhảy thẳng vào chiến tranh với siêu cường hạt nhân hàng đầu thế giới chỉ vì lời nói?

 

Thôi mà.

 

Các đợt triển khai này chỉ là một chiến thuật đàm phán. Đan Mạch và các đồng minh đang tạo ra một màn trình diễn nhằm nâng giá trị của Greenland. Hãy chắc chắn về điều đó.

 

Báo chí có thể không nhận ra việc Đan Mạch đang làm, nhưng tôi đoán một ông trùm bất động sản Mỹ thì hiểu.

 

Becket Adams là nhà báo lâu năm và nhà phê bình truyền thông tại Washington.

 

Tổng Thư ký NATO nói rằng ông đã nói chuyện với Trump về “tình hình an ninh ở Greenland”

 

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết hôm Chủ nhật rằng ông đã nói chuyện với Tổng thống Trump về “tình hình an ninh” ở Greenland.

 

“Đã nói chuyện với @POTUS về tình hình an ninh ở Greenland và khu vực Bắc Cực. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc về vấn đề này, và tôi mong được gặp ông ấy tại Davos vào cuối tuần này,” Rutte viết trên mạng xã hội X.

 

Tòa Bạch Ốc chưa ngay lập tức phản hồi yêu cầu bình luận của The Hill về cuộc trao đổi này.

 

Vào thứ Bảy, Trump tuyên bố sẽ áp mức thuế quan 10% đối với Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển và Vương quốc Anh sau khi các nước này quyết định gửi quân đến thủ đô Nuuk của Greenland cho “Chiến dịch Arctic Endurance.”

 

Mỗi quốc gia thành viên NATO đã triển khai binh sĩ để củng cố sự ủng hộ đối với quyền tự trị của Greenland, sau khi chính quyền Trump bày tỏ ý định sáp nhập hòn đảo Bắc Cực này vì “mục đích an ninh quốc gia.”

 

Đáp lại phản đối của các nước, tổng thống cho biết mức thuế sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2 và tăng lên 25% vào ngày 1/6 cho đến khi “một thỏa thuận được đạt được cho việc mua toàn bộ Greenland.”

 

Các nhà lãnh đạo châu Âu đã phản đối mạnh mẽ biện pháp thương mại này trong một tuyên bố chung, mô tả các mối đe dọa về thuế là nỗ lực “gây tổn hại cho quan hệ xuyên Đại Tây Dương và làm tăng nguy cơ một vòng xoáy nguy hiểm,” theo CBS.

 

Tám quốc gia giải thích rằng “cuộc tập trận phối hợp trước của Đan Mạch ‘Arctic Endurance’ được tiến hành cùng các Đồng minh nhằm đáp ứng nhu cầu này. Nó không gây ra mối đe dọa nào đối với bất kỳ ai.”

 

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với NBC News hôm Chủ nhật rằng: “Các nhà lãnh đạo châu Âu sẽ hiểu ra. Và họ sẽ nhận ra rằng họ cần phải nằm dưới ‘ô an ninh’ của Mỹ.”

 

Warner nói: Trump ‘trông hơi ngớ ngẩn’ khi nhận giải Nobel từ Machado

 

Thượng Nghị sĩ Mark Warner (Virginia), thành viên cấp cao của Ủy ban Tình báo Thượng viện thuộc Đảng Dân chủ, chỉ trích Tổng thống Trump vì đã để lãnh đạo đối lập Venezuela, María Corina Machado, trao cho ông giải Nobel Hòa bình khi bà tới thăm Tòa Bạch Ốc vào ngày 15/01.

 

Trong một cuộc phỏng vấn với chương trình “Face the Nation” của CBS News, Warner cũng đặt câu hỏi về chiến lược lâu dài của tổng thống tại Venezuela, nơi chính quyền Trump đã lật đổ Tổng thống Nicolás Maduro và ủng hộ Phó tổng thống Delcy Rodríguez làm lãnh đạo tạm quyền.

 

“Để tôi nói rõ: Chính quyền Biden đã mắc sai lầm vào năm 2024 khi người dân Venezuela bỏ phiếu áp đảo để loại bỏ Maduro, nhưng chúng ta lại không thúc đẩy việc này,” Warner nói.

 

“Nhưng rồi đột nhiên nói với lãnh đạo Machado, người đứng đầu phe đối lập Venezuela, người đã nhận giải Nobel — ý tôi là, Tổng thống Trump không nhận ra rằng ông trông hơi ngớ ngẩn khi nhận giải thưởng đó từ bà ấy trong khi bà ấy đang cố tình lấy lòng ông à?” ông tiếp tục.

 

“Và thực tế là, những gì bà ấy nói, và một lần nữa là công khai, là vâng, ông đã loại bỏ Maduro, nhưng cùng những người đã tra tấn và bỏ tù phe đối lập Venezuela vẫn đang kiểm soát chế độ này,” ông bổ sung.

 

Machado, một người ủng hộ lâu dài cách tiếp cận cứng rắn của Trump tại Venezuela, đã trao giải Nobel Hòa bình của bà cho Tổng thống Mỹ khi bà đến Tòa Bạch Ốc cuối tuần trước. Khi lần đầu tiên nhận giải, bà đã dành giải thưởng này cho Trump và cho người dân Venezuela.

 

“Tôi đã trao huy chương, giải Nobel Hòa bình, cho Tổng thống Hoa Kỳ. Tôi nói với ông ấy điều này: 200 năm trước, Tướng [Marquis de] Lafayette đã trao cho Simón Bolívar một huy chương có khuôn mặt George Washington. Bolívar đã giữ huy chương đó suốt đời,” Machado nói với các phóng viên hôm thứ Năm.

 

“200 năm trong lịch sử, người dân Bolívar đang trao lại cho người thừa kế của Washington một huy chương, trong trường hợp này là huy chương Nobel Hòa bình, như một sự công nhận cho cam kết đặc biệt của ông ấy với tự do của chúng ta,” bà bổ sung.

 

Sau khi Maduro bị lật đổ, đã có câu hỏi liệu Machado có trở lại lãnh đạo Venezuela hay không, nhưng Trump lại ủng hộ Rodríguez, người mà Machado đã chỉ trích gay gắt. Machado từng gợi ý rằng bà sẽ tham gia bầu cử tự do và tự tin rằng bà sẽ chiến thắng.

 

“Chắc chắn, chúng tôi tin rằng quá trình chuyển giao này nên tiếp tục. Delcy Rodríguez, như bạn biết, là một trong những kiến trúc sư chính của tra tấn, đàn áp, tham nhũng, buôn bán ma túy,” Machado nói trong một cuộc phỏng vấn với chương trình “Hannity” của Fox News hồi đầu tháng này, khi được hỏi liệu bà có ủng hộ kế hoạch chuyển giao hay không.

 

“Bà ấy là đồng minh chính và là người liên lạc với Nga, Trung Quốc, Iran, chắc chắn không phải là một cá nhân mà các nhà đầu tư quốc tế có thể tin tưởng, và bà ấy thực sự bị… người dân Venezuela từ chối.”

 

“Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục tiến lên,” bà nói tiếp. “Và, như bạn đã đề cập, chúng tôi đã thắng một cuộc bầu cử với cách biệt lớn trong điều kiện gian lận. Trong các cuộc bầu cử tự do và công bằng, chúng tôi sẽ thắng với hơn 90% số phiếu. Tôi không hề nghi ngờ điều đó.”

 

Ngày Kỷ niệm Mục sư Martin Luther King Jr.

 

Thứ Hai, ngày 19 tháng 1, là thứ Hai thứ ba của năm, có nghĩa là hàng triệu người trên khắp nước Mỹ sẽ kỷ niệm Ngày Martin Luther King Jr.

 

Ngày lễ liên bang này được thiết lập vào năm 1983 khi Tổng thống Ronald Reagan ký thành luật một dự luật do Quốc hội thông qua. Năm nay sẽ đánh dấu 40 năm kể từ khi Ngày Martin Luther King Jr. được chính thức tổ chức lần đầu, theo Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa Người Mỹ gốc Phi Quốc gia.

 

Mặc dù không phải công ty nào cũng nghỉ ngày MLK, các cơ quan liên bang thì có. Điều này bao gồm Dịch vụ Bưu điện Hoa Kỳ (USPS), sẽ không thực hiện các chuyến giao hàng thông thường vào thứ Hai. Các bưu cục cũng sẽ đóng cửa, nhưng dịch vụ Priority Mail Express vẫn hoạt động bình thường.

 

Một số người nộp thuế có thể nộp tờ khai sớm, miễn phí: Điều cần biết

Bạn cũng có thể sẽ không nhận được bất kỳ gói hàng nào.

 

FedEx sẽ hoạt động với dịch vụ điều chỉnh, mặc dù các dịch vụ Office, Custom Critical, và Logistics vẫn có sẵn.

 

UPS sẽ không thực hiện bất kỳ dịch vụ giao hoặc nhận nào vào thứ Hai, và chỉ một số cửa hàng chọn lọc sẽ mở cửa. Dịch vụ UPS Express Critical vẫn hoạt động, như mọi ngày lễ khác.

 

Ngân hàng cũng sẽ đóng cửa trong ngày MLK. Tuy nhiên, máy ATM và dịch vụ trực tuyến của họ vẫn có thể truy cập bình thường. Cả Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) và NASDAQ đều nghỉ ngày này.

 

Các dịch vụ khác trong cộng đồng của bạn cũng có thể nghỉ, bao gồm thu gom rác và tái chế, thư viện, và trường học.

 

Hầu hết các ngành nghề khác – cửa hàng, nhà hàng, khu giải trí, công viên, phòng tập gym, v.v. – thường vẫn mở cửa vào Ngày MLK.

 

Tổng thống Iran: Bất kỳ hành động thù địch nào nhắm vào Lãnh tụ Tối cao đều tương đương “chiến tranh toàn diện”

 

 

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian kêu gọi các đối tác nước ngoài vào Chủ nhật không được thực hiện các hành động thù địch nhắm vào Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, khi các cuộc biểu tình diễn ra tại Tehran và nhiều tỉnh khác đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế.

 

“Nếu người dân Iran phải đối mặt với khó khăn trong cuộc sống, một trong những nguyên nhân chính là sự thù địch lâu dài và các lệnh trừng phạt phi nhân đạo do chính phủ Mỹ và các đồng minh áp đặt,” Pezeshkian viết trên mạng xã hội X.

 

“Bất kỳ hành động thù địch nào nhắm vào Lãnh tụ Tối cao của đất nước chúng ta đều tương đương với chiến tranh toàn diện chống lại dân tộc Iran,” ông nhấn mạnh.

 

Những phát biểu của ông được đưa ra sau nhiều ngày chỉ trích từ Tổng thống Trump, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Chủ tịch Liên minh châu Âu Ursula von der Leyen. Ba nhà lãnh đạo này đã lên án cách tiếp cận của Cộng hòa Hồi giáo đối với các cuộc biểu tình, đặc biệt là việc đe dọa bạo lực nhằm vào người biểu tình.

 

Tổng thống Trump nói với Politico vào thứ Bảy: “Đã đến lúc tìm kiếm một lãnh đạo mới ở Iran.”

 

Các quan chức ở Tehran đã cáo buộc tổng thống Mỹ làm suy yếu các lãnh đạo của họ sau khi ông hứa sẽ ủng hộ những người biểu tình và bảo vệ họ khỏi bạo lực.

 

“Tổng thống Mỹ đã gửi thông điệp đến những kẻ phản loạn rằng ông sẽ ủng hộ họ và cung cấp hỗ trợ quân sự,” Khamenei viết trong một tuyên bố vào thứ Bảy.

 

“Nói cách khác, chính Tổng thống Mỹ đã tham gia vào cuộc phản loạn. Đây là những hành vi tội phạm,” ông bổ sung.

 

Chính quyền Trump đã quyết định không can thiệp quân sự theo yêu cầu từ các đối tác Israel nhưng tuyên bố sẽ có “hành động mạnh mẽ” nếu chính phủ Iran bắt đầu hành quyết người biểu tình.

 

“Quyết định tốt nhất mà ông ấy từng đưa ra là không treo cổ hơn 800 người hai ngày trước,” Trump nói vào thứ Bảy, theo Politico.

 

Tuy nhiên, theo Cơ quan Thông tin Hoạt động Nhân quyền có trụ sở tại Mỹ, đã có hơn 2.600 người thiệt mạng trong các cuộc bất ổn.

 

Trump đã chỉ trích Khamenei vào thứ Bảy vì sử dụng bạo lực để kiểm soát dân chúng.

 

“Những gì ông ấy phạm tội, với tư cách là lãnh đạo một quốc gia, là phá hủy hoàn toàn đất nước và sử dụng bạo lực ở mức chưa từng thấy,” Trump nói, theo Politico. “Để đất nước tiếp tục vận hành — dù ở mức rất thấp — lãnh đạo nên tập trung vào việc quản lý đất nước đúng cách, giống như tôi làm với Hoa Kỳ, chứ không phải giết người hàng nghìn người để duy trì quyền lực.”

 

“Lãnh đạo là về sự tôn trọng, không phải nỗi sợ hãi và cái chết,” ông nhấn mạnh.

 

Cơn bão bức xạ Mặt Trời mạnh nhất kể từ năm 2003 tấn công Trái Đất

 

Một cơn bão bức xạ Mặt Trời mạnh hơn bất kỳ cơn nào trong hơn hai thập kỷ qua đang diễn ra, Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian (SWPC) thông báo vào thứ Hai.

 

Cơn bão này được xếp loại “S4” – mức cao thứ hai có thể đạt được của cơn bão bức xạ Mặt Trời. Lần cuối cùng chúng ta quan sát cơn bão S4 là vào tháng 10 năm 2003.

 

“Các cơn bão mạnh như thế này rất hiếm,” SWPC cho biết. Các nhà dự báo dự kiến cơn bão sẽ kéo dài trong nhiều ngày, gây cắt hoàn toàn liên lạc tần số cao ở các vùng cực và tiềm ẩn một số rủi ro sức khỏe cho hành khách và phi hành đoàn trên các chuyến bay cao.

 

Muốn xem cực quang? Thử thủ thuật chụp ảnh bằng điện thoại này

 

Vụ bùng nổ Mặt Trời mạnh kích hoạt cơn bão bức xạ cũng gây ra một cơn bão từ trường nghiêm trọng, tăng lên mức G4 vào chiều thứ Hai và “đánh mạnh” vào khoảng 14:20 giờ miền Đông, theo Shawn Dahl, điều phối viên dịch vụ tại SWPC.

 

“Chúng tôi đã đạt gần 20 lần mức năng lượng từ trường bình thường trong không gian khi nó đến Trái Đất,” Dahl cho biết.

 

Nếu cơn bão từ trường tiếp tục vào buổi tối, cực quang có thể quan sát được trên nhiều khu vực của Hoa Kỳ.

 

Cực quang sẽ xuất hiện ở đâu?

 

Một bản đồ do các nhà dự báo thời tiết không gian tạo ra cho thấy nơi có thể quan sát cực quang vào tối thứ Hai dựa trên hoạt động từ trường tăng cao. Càng ở phía Bắc, cơ hội thấy cực quang càng cao.

 

Theo dự báo chiều thứ Hai, các vùng dự kiến quan sát được ánh sáng bao gồm: Washington, Oregon, Idaho, Montana, Wyoming, Utah phía Bắc, Colorado phía Bắc, North Dakota, South Dakota, Nebraska, Kansas phía Bắc, Minnesota, Iowa, Missouri phía Bắc, Wisconsin, Michigan, Illinois, Indiana, Ohio, Pennsylvania, New York, New Jersey, Connecticut, Rhode Island, Massachusetts, Vermont, New Hampshire, Maine và Alaska.

 

Nếu mức G4 như ban ngày đạt lại vào buổi tối, cực quang có thể quan sát được ở các vùng phía Nam như Alabama và California, SWPC cho biết.

 

Cơn bão Mặt Trời Halloween 2003 từng mang đến cực quang rực rỡ ở các bang phía Nam như California, Texas và Florida.

 

Để có cơ hội tốt nhất quan sát cực quang, hãy hướng mắt về phía chân trời Bắc.

 

Nếu gặp khó khăn khi nhìn bằng mắt thường, hãy thử dùng điện thoại. Máy ảnh kỹ thuật số mới có ống kính nhạy sáng hơn mắt người, nên có thể chụp được các sắc xanh, hồng và đỏ của cực quang tốt hơn.

 

Cơn bão Mặt Trời nghiêm trọng dự kiến sẽ mang cực quang trở lại Mỹ (Bản đồ: SWPC)

 

Tác động đến công nghệ và liên lạc ra sao?

 

Cơn bão bức xạ Mặt Trời và cơn bão từ trường tác động lên Trái Đất đều có khả năng ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng công nghệ và liên lạc.

 

Ở mức G4 mạnh, tác động lên cơ sở hạ tầng là có thể xảy ra. Khi các CME (các vụ nổ plasma và vật chất từ Mặt Trời) tới Trái Đất, chúng mang theo từ trường riêng, Robert Steenburgh – nhà khoa học không gian tại SWPC – giải thích.

 

“Khi chồng lên các vật dẫn dài như đường ống, đường ray và đường dây điện, nó có thể sinh ra dòng điện – và đó là dòng điện không được phép tồn tại,” ông nói.

 

Hiện tượng này có thể gây sự cố lưới điện, liên lạc radio và độ chính xác GPS. Cơn bão bức xạ Mặt Trời cũng có thể ảnh hưởng đến các vụ phóng không gian và vệ tinh.

 

Các thiết bị như ATM, điện thoại di động hay công nghệ dân dụng khác sẽ ít bị ảnh hưởng – trừ khi xảy ra mất điện, điều này sẽ ảnh hưởng đến việc sử dụng thiết bị cắm điện và internet tại nhà.

 

Cơn bão Mặt Trời khổng lồ tháng 10/2003 đã gây ra nhiều sự cố kỹ thuật. Một nửa các tàu vũ trụ quay quanh Trái Đất bị ảnh hưởng, gây gián đoạn GPS, radio và truyền hình vệ tinh. Một vệ tinh bị hư hại không thể sửa chữa, trong khi các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế phải tự bảo vệ khỏi bức xạ cao. Trên Trái Đất, các nhóm khoa học ở Nam Cực mất liên lạc 5 ngày và hệ thống GPS ở nơi khác bị ảnh hưởng.

 

Tin tốt là lưới điện hiện nay đã tốt hơn so với đầu những năm 2000, và các nhà điều hành tiện ích đã nâng cấp để chuẩn bị cho các sự kiện thời tiết không gian. SWPC cũng cảnh báo sớm, giúp họ chuẩn bị và ứng phó nhanh chóng.

 

Ảnh hưởng sức khỏe có thể xảy ra

 

Ở độ cao lớn và trong không gian, nơi khí quyển mỏng hơn, mức bức xạ tăng cao khi xảy ra bùng nổ Mặt Trời. Trong các cơn bão bức xạ cực mạnh, hành khách và phi hành đoàn trên máy bay bay cao có thể tiếp xúc với bức xạ vượt mức, theo SWPC.

 

Cơn bão Mặt Trời ngày thứ Hai chủ yếu là mối quan tâm đối với phi hành gia và các tài sản liên quan đến phóng không gian, Dahl giải thích. Ông cho biết SWPC đang phối hợp với NASA để đảm bảo các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế thực hiện các biện pháp phòng ngừa.

 

Ai sẽ tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos?

 

Các nhân vật hàng đầu trong giới kinh doanh và chính trị đang đổ về cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ, trong tuần này để thảo luận về địa chính trị, công nghệ, thương mại và nhiều vấn đề khác.

 

Thị trấn núi Alpine này dự kiến sẽ đón khoảng 3.000 người tham gia đến từ hơn 130 quốc gia, trong sự kiện mà tổ chức này mô tả là “một thời điểm then chốt cho hợp tác toàn cầu.”

 

Tổng thống Trump dự kiến sẽ phát biểu tại diễn đàn vào thứ Tư, giữa bối cảnh căng thẳng với các đồng minh châu Âu liên quan đến việc ông thúc đẩy Mỹ mua Greenland — vùng lãnh thổ tự trị ở Bắc Cực thuộc Vương quốc Đan Mạch.

 

Trump bước vào một bối cảnh căng thẳng sau khi ông thông báo kế hoạch áp thuế 10% lên hàng hóa từ tám quốc gia châu Âu, gây ra làn sóng phản đối mới về việc ông muốn mua Greenland.

 

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte hôm Chủ nhật cho biết ông đã nói chuyện với Trump về “tình hình an ninh” ở Greenland và có kế hoạch tiếp tục thảo luận tại Thụy Sĩ.

 

“Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc về vấn đề này, và tôi mong gặp ông ấy tại Davos vào cuối tuần này,” Rutte viết trên nền tảng mạng xã hội X.

 

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã gặp các thành viên Quốc hội Mỹ, bao gồm Chris Coons (D-Del.) thuộc Ủy ban Ngoại giao Thượng viện, vào thứ Hai và sẽ có bài phát biểu tại Davos tuần này. Bà từng gặp Trump tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2020 — lần xuất hiện trực tiếp cuối cùng của Trump tại sự kiện thường niên, khi ông phát biểu trực tuyến vào năm 2025 — với hy vọng về “một chương trình nghị sự tích cực Mỹ-EU.”

 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Canada Mark Carney, Javier Milei của Argentina, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah El-Sisi và Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez cũng sẽ phát biểu.

 

Hơn một tá nguyên thủ quốc gia khác, bao gồm Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cũng dự kiến tham gia diễn đàn năm nay — cùng với các lãnh đạo của Tổ chức Thương mại Thế giới, Ngân hàng Thế giới và các tổ chức toàn cầu khác.

 

Nigel Farage, lãnh đạo Đảng Cải cách cánh hữu Anh và là đồng minh của Trump, cho biết ông sẽ trao đổi với các quan chức Mỹ tại Davos về mối đe dọa thuế quan.

 

“Tôi sẽ đến Nhà Mỹ ở Davos vào thứ Tư và nói rằng đây không phải cách bạn đối xử với người bạn tốt nhất của mình,” ông nói với GB News. Farage không có trong danh sách những người tham dự hàng đầu của WEF, nhưng ông và một số chính trị gia khác vắng mặt trong thông báo — bao gồm lãnh đạo Italy Giorgia Meloni — được cho là vẫn tham gia sự kiện.

 

Khoảng 400 nhà lãnh đạo chính trị hàng đầu, bao gồm gần 65 nguyên thủ quốc gia và thủ tướng, dự kiến sẽ tham dự, theo WEF.

 

Các tên tuổi nổi bật trong lĩnh vực kinh doanh và công nghệ cũng có mặt: CEO JP Morgan Jamie Dimon, CEO NVIDIA Jensen Huang và CEO Microsoft Satya Nadella sẽ dẫn dắt các phiên thảo luận trong suốt tuần.

 

Tuy nhiên, một số nhân vật toàn cầu được cho là sẽ vắng mặt.

 

Tổng thống Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ không tham dự, thay vào đó Phó Thủ tướng Trung Quốc Hạ Lập Phong sẽ có bài phát biểu. Các quan chức Đan Mạch cũng được cho là sẽ vắng mặt giữa căng thẳng liên quan đến Greenland.

 

HẠNH DƯƠNG