Làm gì có “danh nhân
văn hóa thế giới”?
Làm
gì có “danh nhân văn hóa thế giới”?
Không
hiểu vì sao lâu nay trên truyền thông và sách báo Việt Nam lại sử dụng cụm từ
"Danh nhân văn hóa thế giới" đối với những nhân vật được UNESCO tham
gia kỷ niệm. Vì trên thực tế UNESCO không “vinh danh” hay “công nhận” một ai đó
với danh hiệu như vậy. Điều chính xác mà họ làm là: “Tham gia kỷ niệm” nhân vật
ấy theo đề xuất của quốc gia thành viên. Xin lưu ý chữ “tham gia”.
Cụ
thể, theo chương trình này, các quốc gia thành viên đề cử những nhân vật hoặc sự
kiện có ý nghĩa quốc tế; nếu được thông qua, UNESCO sẽ cùng tham gia kỷ niệm
các dịp như 100 năm, 200 năm, 500 năm ngày sinh hoặc ngày mất của họ. Đây không
phải là việc phong tặng một danh hiệu hay huân chương/ giải thưởng.
UNESCO
cũng không tự đi tìm và tự quyết định kỷ niệm một nhân vật của một quốc gia nào
đó. Quy trình của họ là:
-
Quốc gia thành viên (hoặc nhiều quốc gia cùng nhau) lập hồ sơ đề cử một danh
nhân hoặc sự kiện.
-
Hồ sơ phải chứng minh nhân vật đó có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi quốc gia,
phù hợp với các mục tiêu của UNESCO (giáo dục, khoa học, văn hóa, hòa bình...).
-
Ban Thư ký và Hội đồng Chấp hành UNESCO xem xét.
-
Đại hội đồng UNESCO thông qua danh sách các nhân vật và sự kiện mà UNESCO sẽ
cùng kỷ niệm trong chu kỳ đó (2 năm một lần). (Bởi vì không chỉ các nhân vật
văn hóa, UNESCO còn kỷ niệm nhiều nội dung khác, như kỷ niệm các trường đại học
lâu đời; các thư viện; viện nghiên cứu; các sự kiện lịch sử; các thành tựu văn
hóa, khoa học.
Vì
vậy, nếu không có quốc gia nào đề cử, thì gần như UNESCO sẽ không đưa một nhân
vật nào đó vào Chương trình Kỷ niệm của mình.
Tóm
lại, có thể hình dung đơn giản như sau: Việt Nam nói với UNESCO rằng "Năm
tới là 600 năm ngày sinh Nguyễn Trãi, chúng tôi mong UNESCO cùng tham gia kỷ niệm,
vì ông có những đóng góp quan trọng cho quân sự, giáo dục và văn hóa".
UNESCO xem xét rồi trả lời: "Đồng ý, chúng tôi sẽ đưa dịp kỷ niệm này vào
Chương trình Kỷ niệm của UNESCO".
Cũng
cần lưu ý, về bản chất, UNESCO không đứng ra tổ chức một lễ kỷ niệm toàn cầu.
"Cùng tham gia kỷ niệm" có nghĩa là UNESCO chính thức đưa sự kiện đó
vào Chương trình Kỷ niệm của mình và khuyến khích các hoạt động phù hợp với sứ
mệnh của UNESCO.
Điều
này cũng có nghĩa rằng một nhân vật có thể có ảnh hưởng rất lớn trên thế giới
nhưng chưa từng được UNESCO cùng kỷ niệm, đơn giản vì quốc gia của họ không đề
xuất. Ngược lại, việc được UNESCO cùng kỷ niệm không phải là sự khẳng định người
đó "vĩ đại hơn" những người không được kỷ niệm, mà chỉ cho thấy đề xuất
đã được thông qua theo quy trình của UNESCO.
Vì
thế, trong thực tế có nhiều nhân vật vĩ đại có ảnh hưởng toàn cầu và hầu như cả
nhân loại đều biết đến nhưng chưa bao giờ được UNESCO kỷ niệm. Ví dụ: William
Shakespeare (1564–1616) – người được coi là nhà viết kịch vĩ đại nhất thế giới,
Isaac Newton (1643–1727) - Một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất lịch sử,
Charles Darwin (1809–1882) – Cha đẻ của thuyết tiến hóa hiện đại, Albert
Einstein (1879–1955) - Biểu tượng của khoa học thế kỷ XX, Sigmund Freud
(1856–1939) - Người sáng lập phân tâm học, Leo Tolstoy (1828–1910) – Văn hào,
tác giả Chiến tranh và Hòa bình, Vincent van Gogh (1853–1890) - Một trong những
họa sĩ nổi tiếng nhất lịch sử…
Tóm
lại, UNESCO chỉ có nghị quyết "công nhận" đối với các đối tượng như
Di sản Thế giới, Di sản văn hóa phi vật thể, Khu dự trữ sinh quyển, Công viên địa
chất toàn cầu… UNESCO cũng có nhiều “giải thưởng” quốc tế trong giáo dục, khoa
học, truyền thông, hòa bình... Đây đều là các chương trình/giải thưởng có tiêu
chí, quy trình và quyết định ghi danh rõ ràng.
Chứ UNESCO hoàn toàn không ra quyết định
"công nhận/vinh danh ông A bà B là “danh nhân văn hóa thế giới".
Thời
buổi Internet, ai cũng có thể kiểm tra được các thông tin này.
Tất
nhiên, sự thật này không làm giảm đi ý nghĩa hay vị trí và tầm vóc của các nhân
vật được kỷ niệm, tuy nhiên việc gọi đúng tên, mô tả đúng bản chất của sự việc,
là yêu cầu tối thiểu để nâng cao hiểu biết và phẩm cách của công chúng một quốc
gia.
Thái
Hạo
HÌNH
:
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1428286452511703&set=a.225469346126759
--------------
Làm gì có “danh nhân
văn hóa thế giới”?
03/08/2026
https://baotiengdan.com/2026/08/03/lam-gi-co-danh-nhan-van-hoa-the-gioi/
No comments:
Post a Comment