Bốn Phương

ANAHEIM, California (NV) – Đông đảo đồng hương đến dự tiệc Hội Ngộ Cựu Học Sinh Liên Trường Quảng Nam, Quảng Tín, Đà Nẵng và Thân Hữu 2025, vào trưa Thứ Bảy, 29 Tháng Mười Một, tại nhà hàng Golden Sea, thành phố Anaheim, California.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/11/DP-LienTruong-QuangNam-DaNang-1-1920x1040.jpg

Hơn 600 đồng hương đến dự tiệc Hội Ngộ Liên Trường Quảng Nam, Quảng Tín, Đà Nẵng và Thân Hữu 2025 tại Little Saigon. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Mục đích của buổi họp mặt là để bà con và các cựu học sinh Liên Trường Quảng Nam, Quảng Tín và Đà Nẵng có dịp gặp nhau chung vui trong mùa Lễ Tạ Ơn tại Little Saigon, trao đổi những tin tức vui buồn trên đất khách, và ôn lại những kỷ niệm một thời cùng chung dưới những mái trường thân yêu nơi quê nhà đã xa cách hơn 50 năm. Họ đã tề tựu trong tình nghĩa đồng môn, trong tình người đồng hương xứ Quảng.

Theo ban tổ chức, đất Quảng Nam xưa vì quá rộng lớn nên sau 1956, chính phủ Ngô Đình Diệm đã chia sáu quận thuộc phía Nam của tỉnh Quảng Nam để thành lập tỉnh Quảng Tín. Còn Đà Nẵng là thành phố của tỉnh Quảng Nam.

Điều hợp nghi thức khai mạc, MC Phan Thanh Thắng. Hướng dẫn chương trình, các MC Bích Ngọc, Thanh Hoài và nhà văn-thi sĩ Trần Trung Đạo.

Giáo Sư Đoàn Ngọc Đa, hội trưởng Hội Đồng Hương Quảng Nam-Đà Nẵng, trưởng ban tổ chức chào mừng và các ơn mọi người đến dự.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/11/DP-LienTruong-QuangNam-DaNang-2-1920x1094.jpg

Các vị giáo sư nhận quà tặng của ban tổ chức. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Ông nói: “Ngày xưa, Quảng Nam, Quảng Tín, Đà Nẵng là vùng đất hứa của địa linh nhân kiệt. Chúng ta đã hãnh diện rằng, chúng ta đã được sinh ra và lớn lên tại vùng đất này với lòng thương quê hương, yêu tổ quốc. Giờ đây trên xứ người, chúng ta đã đi vào thời ‘thất thập cổ lai hy’ cho chúng ta nhiều suy nghĩ là, chúng ta đã làm gì cho tổ quốc và sẽ làm gì cho tổ quốc? Có thể chúng ta không còn cơ hội để trở lại quê hương trong tự do, thanh bình thực sự. Nhưng chúng ta hy vọng rằng, con cháu của chúng ta sẽ làm được những điều đó,” hội trường chia sẻ thêm.

Trong tinh thần “tôn sư trọng đạo” ban tổ chức và các cựu học sinh hân hoan chào đón các vị giáo sư từ nhiều nơi về tham dự buổi tiệc hội ngộ đầy ý nghĩa này. Các vị ân sư hiện diện gồm có: Đoàn Công Lý, Nguyễn Diệu Hợp, Lệ Hoa, Nguyễn Ngọc Rao, Lê Đình Thọ, Hoàng Văn Thạc, Cung Tích Biền, Nguyễn Nhi, Nguyễn Đức Bạn, Trần Xuân Mai, Lê Hồng Khanh, Lê Đào Yến…

Tất cả các vị giáo sư đã được các cựu học sinh kính dâng những bó hoa tươi thắm, để tỏ lòng kính quý và sự biết ơn sâu đậm nhân mùa Lễ Tạ Ơn tại Hoa Kỳ.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/11/DP-LienTruong-QuangNam-DaNang-3-1920x1193.jpg

Ban văn nghệ Quảng Nam-Đà Nẵng hợp ca bài “Quảng Nam Quê Ta Ơi.” (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Đại diện cho các thầy cô giáo, Giáo Sư Trần Xuân Mai tâm tình: “Với truyền thống thông minh, hiếu học của đất Quảng đã sản sinh rất nhiều tài tuấn và các nhà khoa bảng đã được danh xưng ‘Ngũ Phụng Tề Phi’ và nhiều nhà cách mạng yêu nước, mà tên tuổi của họ đã được ghi lại trong lịch sử anh hùng dân tộc Việt Nam. Noi gương các bậc tiền nhân, học trò xứ Quảng đã có biết bao nhiêu học sinh ưu tú, nhân tài, chiến sĩ góp công cho đất nước.”

“Sau biến cố 1975, chúng ta lưu lạc tản mác khắp nơi, nhưng các học trò xứ Quảng đã phấn đấu để sống còn. Sau thời gian ổn định, họ đã tìm về với nhau thành lập nên những hội đoàn, hội ái hữu để cùng nhau chia sẻ, thăm hỏi, tương trợ lẫn nhau và cùng giúp đỡ những thầy cô, bạn bè còn ở lại quê nhà trong tình đồng hương của người dân xứ Quảng,” thầy nói thêm.

Mở đầu chương trình văn nghệ, ban văn nghệ Quảng Nam-Đà Nẵng hợp ca bài “Quảng Nam Quê Ta Ơi.” Nội dung của một vùng quê hương với Ngũ Hành Sơn, Cù Lao Chàm, sông Thu Bồn… đã cho cố nhạc sĩ Nhật Ngân chạnh lòng thương nhớ qua những ca từ rất thân thương, trìu mến của người dân xứ Quảng, “Ai về Duy Xuyên, ai qua Điện Bàn, ai lên Đại Lộc, ai ngược Quế Sơn. Quê tôi đó Quảng Nam, Đà Nẵng, quê tôi đó Tam Kỳ, Hội An. Quê hương tôi bây giờ xa xôi quá, anh em tôi trôi dạt bốn phương trời, như chim bay xa vùng trời bão táp, hẹn một ngày sẽ trở lại quê hương…”

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/11/DP-LienTruong-QuangNam-DaNang-4-1068x591.jpg

Các cựu học sinh Liên Trường Quảng Nam, Quảng Tín, Đà Nẵng trong màn trình diễn Live Dance. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Sau đó là phần trình diễn của các ban văn nghệ của nhiều trường trung học của Quảng Nam, Quảng Tín và Đà Nẵng. Đặc biệt màn “International Fashion Show” của nhóm KK Beauty Multiculture, và ban văn nghệ Hội Võ Bị Quốc Gia Việt Nam.

Ông Võ Văn Thiệu, tổng thư ký Hội Đồng Hương Quảng Nam-Đà Nẵng, cho hay: “Quảng Nam, một vùng địa linh nhân kiệt, nơi xuất thân của nhiều nhà cách mạng như Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Cao Vân, Trần Quý Cáp, Tiểu La Nguyễn Thành… Ngoài truyền thống chống ngoại xâm, còn là nơi nổi tiếng với truyền thống hiếu học của con người tại xứ này.”

Ông nói thêm: “Chứng minh điều này, có nhiều sách đã ghi lại qua danh sách số người đã đỗ đạt trong 32 khoa thi Hương ở trường thi Thừa Thiên dưới triều Nguyễn (1817-1918), và họ đã được ghi danh trong Quốc Triều Hương Khoa Học. Trong số 911 thí sinh đăng khoa, Quảng Nam có 252 người đỗ liên tiếp cả 32 khoa. Về Đại Khoa, Quảng Nam có 14 tiến sĩ, 24 phó bảng trong tổng số người cả nước.”

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/11/DP-LienTruong-QuangNam-DaNang-5-1068x601.jpg

Ban văn nghệ Hội Võ Bị Quốc Gia Việt Nam hợp ca bài “Vẫn Còn Đây Các Con Của Mẹ.” (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Ngoài ra, đất Quảng Nam và Quảng Tín xưa còn có nhiều tài nhân hiếu học được nhân gian gọi là “Tứ Kiệt” gồm bốn người cùng đỗ phó bảng khoa thi Tân Sửu (1901), đó là Nguyễn Đình Hiến, Phan Châu Trinh, Võ Vỹ và Nguyễn Mộng Hoán. Song song đó, bốn người đỗ thủ khoa trong các khoa thi kế tiếp, đó là Phạm Liệu, Huỳnh Hanh (Huỳnh Thúc Kháng), Nguyễn Đình Hiến và Võ Hoành, và họ cũng được nhân gian ca tụng là “Tứ Hổ.”

Nhiều nhà nghiên cứu hay viết sử xem Quảng Nam là nơi “đất học,” tuy nhiên, không thể so sánh với những vùng có lịch sử lâu đời như Thăng Long “Nghìn năm văn vật,” như Kinh Bắc nơi đã sinh ra “một bồ ông cống, một đống ông nghè, một bè tiến sĩ,” do vì đất Quảng Nam được khai phá muộn hơn nhiều thế kỷ so với Thăng Long và Kinh Bắc.

Ông Nguyễn Hoàng Diệu, phó Hội Ái Hữu Đồng Hương Quảng Nam-Đà Nẵng, kể lại: “Nói về truyền thống hiếu học của người Quảng Nam, người ta hay nhắc đến bốn chữ “Ngũ Phụng Tề Phi” (năm chim phụng chung xứ cùng bay), ý nói năm người cùng đỗ đại khoa một lượt. Thời vương triều Thành Thái thứ 10 (1898), đất Quảng Nam có năm người cùng đỗ Khoa Mậu Tuất, trong đó có ba người đỗ tiến sĩ, gồm Phạm Liệu, Phan Quang, Phạm Tuấn, và hai người đỗ phó bảng là Ngô Chuân (Ngô Lý) và Dương Hiển Tiến.”

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/11/DP-LienTruong-QuangNam-DaNang-6-1068x690.jpg

Nhóm KK Beauty Multiculture đến trình diễn màn “International Fashion Show.” (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Ông cho biết thêm: “Lúc bấy giờ, tổng đốc Quảng Nam là Đào Tuấn và Đốc Học Trần Đình Phong khi được tin này, họ cho đó là một vinh dự cho dân đất Quảng Nam, nên họ đã ban cho năm vị tân khoa của đất Quảng Nam là ‘Ngũ Phụng Tề Phi’ và cho người thêu năm con chim phụng trên một tấm thục đem treo tại dinh Tổng Đốc Đào Tuấn trong buổi lễ đón năm vị tân khoa vinh quy về tỉnh Quảng Nam.”

Theo ban tổ chức, trong ngày hội ngộ liên trường cũng có chương trình gây quỹ để giúp anh em thương phế binh VNCH đang trong hoàn cảnh bão lụt tại quê nhà Quảng Nam và Quảng Tín. Trong đó có những cựu học sinh của các trường trung học: Trần Cao Vân, Huỳnh Thúc Kháng, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Tiểu La, Phan Thanh Giảng, Đức Trí, Bồ Đề, Nữ Trung Học Quảng Tín, Trần Quý Cáp, Sao Mai, Đại Lộc, Trường Kỹ Thuật… Họ là những người bạn học thân thương thuở nào của các cựu học sinh trên đất khách. Tàn cuộc chiến, họ đã hy sinh một phần thân thể cho sự sống còn của đồng bào miền Nam, trước 1975. [kn]

SIPRI : GIỚI SẢN XUẤT VŨ KHÍ TRUNG QUỐC LAO ĐAO VÌ CHIẾN DỊCH CHỐNG THAM NHŨNG (BBC News Tiếng Việt)

SIPRI: Giới sản xuất vũ khí Trung Quốc lao đao vì chiến dịch chống tham nhũng

BBC News Tiếng Việt

1 tháng 12 2025, 13:41 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c0mpw72rm0zo

Doanh thu của các công ty quân sự khổng lồ của Trung Quốc đã giảm trong năm 2024, do các cuộc thanh trừng tham nhũng đã làm chậm quá trình ký kết và mua sắm các hợp đồng vũ khí, Reuters đưa tin.

Công bố hôm 1/12 từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) cho thấy sự sụt giảm ở Trung Quốc trái ngược hoàn toàn với xu thế tăng trưởng doanh thu mạnh mẽ trên toàn cầu của các công ty vũ khí và dịch vụ quân sự lớn, vốn được thúc đẩy do các cuộc chiến ở Ukraine và Gaza, cùng với các căng thẳng khu vực và toàn cầu.

"Hàng loạt cáo buộc tham nhũng trong mua sắm vũ khí của Trung Quốc đã dẫn đến việc các hợp đồng vũ khí lớn bị hoãn hoặc hủy bỏ trong năm 2024," Nan Tian, Giám đốc Chương trình Sản xuất Vũ khí và Chi tiêu Quân sự của SIPRI, bình luận.

"Điều này càng làm trầm trọng thêm sự bất ổn xung quanh tình trạng nỗ lực hiện đại hóa quân đội của Trung Quốc, cũng như về thời điểm các năng lực mới sẽ được hiện thực hóa."

Doanh thu Trung Quốc giảm 10%, Nhật Bản tăng 40%

Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) là một trong những mục tiêu chính của chiến dịch chống tham nhũng quy mô lớn do Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng vào năm 2012. Chiến dịch này đã đụng chạm đến các cấp cao nhất của quân đội vào năm 2023 khi Lực lượng Tên lửa của nước này trở thành mục tiêu.

Hồi tháng 10, tám vị tướng hàng đầu đã bị khai trừ ra khỏi Đảng Cộng sản cầm quyền vì tội tham nhũng, trong đó có cả nhân vật số hai quân đội, tướng Hà Vệ Đông. Ông Hà từng phục vụ dưới quyền của Tập tại Quân ủy Trung ương, tổ chức chỉ huy quân sự tối cao của Trung Quốc.

Các nhà ngoại giao châu Á và phương Tây cho hay họ vẫn đang tìm cách đánh giá tác động của chiến dịch chống tham nhũng này đối với sự trỗi dậy quân sự đang tiếp diễn của Trung Quốc và mức độ ảnh hưởng của điều đó đối với giới chỉ huy.

Doanh thu của các công ty quốc phòng hàng đầu Trung Quốc đã giảm 10% trong năm ngoái, trong khi doanh thu của các công ty Nhật Bản lại tăng 40%, Đức tăng 36% và các tập đoàn quân sự của Mỹ tăng 3,8%, dữ liệu của SIPRI chỉ ra.

XEM TIẾP >>>>>

NGA - UKRAINE : CHIẾN TRANH HAY HÒA BÌNH? (TS Nguyễn Phương Mai / BBC News Tiếng Việt)

Nga – Ukraine : Chiến tranh hay hòa bình?

TS Nguyễn Phương Mai

BBC News Tiếng Việt

*****

Nga – Ukraine (bài 3): kiên cường – sống chung với bão

TS Nguyễn Phương Mai

BBC News Tiếng Việt

một giờ trước

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c5yj5g905ego

Đặt lại tên cho nỗi sợ

Ở Hà Nội ngày xưa, cứ tới 12 giờ trưa, từ Nhà hát Lớn sẽ vang lên một hồi còi dài và to. Với tôi, hồi còi ấy báo hiệu giờ người lớn nghỉ làm, giờ trẻ con trốn ngủ trưa đi bêu nắng, giờ đường phố vắng hơn để chơi nhảy dây, trốn tìm.

Lần đầu tiên khi tiếng còi báo động ở Ukraine vang lên, tim tôi chững lại một nhịp. Có lẽ vì tuổi thơ đã quá quen với tiếng còi âm vang cả thành phố nên tôi không thấy sợ hãi. Chỉ 48 tiếng sau khi tới Ukraine, những hồi còi đã trở thành một phần nhịp sống của tôi mỗi ngày. Một bà cụ còn hài hước ví von: "Bao giờ trứng gà lên giá mới lo. Chứ bây giờ còi báo động không ai quan tâm nữa đâu."

Như tất cả mọi người, tôi đặt sinh mạng mình vào tay lực lượng phòng không Ukraine. Tôi tin họ sẽ bắn chặn mọi cuộc tấn công khi trời còn sáng. Tâm lý "sống chung với bão" khiến tôi nhanh chóng đặt lại tên cho nỗi sợ. Không ai có thể ngày nào cũng vài lần ngừng tất mọi việc để đi ẩn náu.

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/8153/live/c31180e0-cf21-11f0-8c06-f5d460985095.jpg.webp

Các công trình kiến trúc mặc áo giáp sắt trong thời chiến

Nguyên tắc 'hai bức tường'

Nhưng với những đợt tấn công ban đêm, tôi phải tập kỹ năng sinh tồn từng bước một. Bài học sống sót đầu tiên diễn ra tại gia cư một người bạn sống gần nhà máy năng lượng nên thường xuyên bị dội bom. Hôm ấy đang ăn tối thì báo động. Chị vợ kiểm tra Telegram, nói có nhiều drone bay về khu vực nhà mình. Vì drone thường bay chậm và không thấy có tên lửa nên gia đình yên tâm ăn tiếp.

Chẳng dè 15 phút sau có tiếng nổ. Tôi ngó ra cửa sổ thì bị đứa bé con chủ nhà kéo mạnh một cái. Tôi ngã sập xuống sàn. Nó cuống quýt xin lỗi rồi bảo: "Cô ngốc thế. Không bao giờ được đứng gần cửa kính".

Nếu không có hầm trú ẩn, nguyên tắc "hai bức tường" là sự bảo vệ tối thiểu. Hai lớp vật cản giúp giảm thương vong nếu những mảnh nhỏ của tên lửa và drone không may rơi trúng. Tuyệt đối tránh ngủ ở nơi có cửa giáp đường bởi muôn mẩu kính vỡ sẽ biến thành hàng trăm viên đạn bắn nát người.

Trong suốt thời gian ở Ukraine, số đêm tôi ngủ trên giường chắc không quá 10 lần. Nhà bếp, hành lang, phòng tắm – những nơi hội đủ nguyên tắc hai bức tường – thường xuyên trở thành chỗ tôi đặt lưng. Ở nhiều gia đình, trẻ con ngủ luôn trong bồn tắm.

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/4229/live/6e7558e0-cf21-11f0-8c06-f5d460985095.jpg.webp

Chỗ ngủ của tác giả trên sàn bếp

Chú tâm vào hiện tại

Nhưng không phải ai cũng chấp nhận việc nỗi sợ trở thành bạn đồng hành cùng giấc ngủ. Một luật sư ở Kharkiv nói rằng cô đã vô cảm với các trận tấn công ban đêm. Đêm xuống, cô đeo nút tai, tắt báo động, cầu nguyện, rồi bình thản lên phòng ngủ tầng 7. Trước chiến tranh, căn hộ ấy rất đắt tiền. Bây giờ, tầng cao lại dễ trúng đạn nhất. Nhưng cô đã quyết định rằng "chết lúc nào cũng được. Nhưng sống thì phải cho ra sống."

XEM TIẾP >>>>>

*****

Nga – Ukraine (bài 2): Đổ nát – sự hủy hoại tinh thần của cuộc chiến

Tiến sĩ Nguyễn Phương Mai

Gửi cho BBC News Tiếng Việt từ Sydney, Úc

29 tháng 11 năm 2025

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c157z02w37ko

Bãi chiến trường tâm lý

Trong năm đầu tiên của cuộc chiến, người Ukraine ngỡ ngàng trước sức mạnh của chính mình. Không ai có thể tưởng tượng quân Nga bị đẩy lùi nhanh đến thế. Người ta truyền tai nhau những câu chuyện lính Nga phải trốn trong tầng hầm, phải ăn trộm ô tô, thậm chí cả xe đạp để bỏ chạy.

Gần 4 năm trôi qua, thái độ đối với cuộc chiến đã thay đổi. "Mệt mỏi" là từ được nhắc đến nhiều nhất trong những cuộc nói chuyện của tôi với người dân ở đây. Hầu như gia đình nào cũng có người thân và bạn bè phải ly tán, thương tật hoặc tử trận. Mỗi ngày trôi qua, dường như người ta lại vô cảm hơn một tý, nhụt chí đi một tý, đóng góp cho chiến trường ít đi một tý.

"Tôi sống như một zombie, như một cái bóng, cảm xúc dần dần tê liệt. Tôi chỉ còn đủ sức để đi hết từng ngày" – một phụ nữ có chồng đi chiến đấu tâm sự với tôi – "Đã gần một năm rồi anh ấy không trở về. Tôi làm đủ thứ để giúp đỡ chiến trường, nhưng dường như đều không đủ. Anh ấy vẫn chưa về. Tôi hoàn toàn bế tắc. Sáng nào tỉnh dậy, đầu óc tôi cũng quay cuồng với ý nghĩ mình phải làm gì. Tối nào đi ngủ tôi cũng vật vã với chính suy nghĩ ấy. Tôi muốn được ra chiến trường cầm súng bên chồng tôi. Nhưng còn hai đứa con thì sao? Nếu tôi cũng đi thì ai lo cho chúng?"

Thế hệ lớn lên trong bất ổn

Ở Ukraine, có một thế hệ bé con đặc biệt. Hết 3 năm đại dịch là đến 4 năm chiến tranh, tuổi thơ của các em bị nhào nặn bởi cách ly, rối loạn, sợ hãi và mất phương hướng. Có những nơi tụi học sinh trải qua 40% thời gian tới trường trong hầm trú ẩn. "Chúng không biết cuộc sống bình yên là thế nào. Có lẽ chúng tưởng trẻ con ở đâu cũng vậy, đang học thì phải chạy xuống hầm, đang ngủ cũng phải chạy xuống hầm."

Một cô giáo kể với tôi rằng từ ngày có chiến tranh, những học sinh của cô trở nên khó bảo và thất thường hơn. Chúng cáu kỉnh, thậm chí đánh lộn chỉ vì những chuyện nhỏ nhặt: "Mỗi lần giảng bài xong là tôi thấy kiệt sức. Đó là chưa kể cứ một hai ngày cả thầy cô lẫn học sinh lại phải chạy giặc. Hầu như trường học nào ở Ukraine cũng có hầm tránh bom, nhưng xuống hầm thì hầu như không còn học hành được gì mấy. Khi ra khỏi hầm, việc tiếp tục bài giảng còn khó khăn hơn vì tụi trẻ con nhiều đứa nhìn bạc phếch ra, run rẩy và sợ hãi."

"Để cháu kể cho cô nghe chuyện này" – một em nhỏ 15 tuổi nói với tôi – "Vấn đề lớn nhất của trường cháu là sức khỏe tâm lý. Năm ngoái có hai chị em cùng dắt nhau đi tự tử. Vì trường cháu cực nổi tiếng nên nhà trường sợ quá, phải làm đủ cách để mọi chuyện không bung bét ra ngoài."

XEM TIẾP >>>>>

*****

Nga – Ukraine (bài 1) : Chiến tranh hay hòa bình?

Tiến sĩ Nguyễn Phương Mai

27 tháng 11 năm 2025

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cvgkrd7yx0do

Bài 1: Bom đạn – Thần Chết không có khuôn mặt người

Cuộc chiến tranh tại Ukraine bắt đầu bằng việc Nga phát động cuộc tấn công quân sự toàn diện vào quốc gia láng giềng hồi tháng 2/2022. Sau gần bốn năm, bom đạn vẫn rơi và máu vẫn đổ mỗi ngày khi mà Tổng thống Nga Vladimir Putin chưa cho thấy ý định dừng tay, còn phía Ukraine vẫn tiếp tục kháng cự và trả đũa. Những đề xuất từ Mỹ mới đây liệu có mang tới tương lai bình yên lâu dài cho vùng đất này vẫn là điều chưa chắc chắn.

Trong dịp này, BBC News Tiếng Việt khởi đăng loạt ghi chép của Tiến sĩ Nguyễn Phương Mai sau những ngày đi thực địa tại Ukraine, Nga và các nước lân cận.

Chào mừng đến Ukraine

Khi tôi nói mình sẽ đi Ukraine, bạn bè không ai còn ngạc nhiên nữa. Họ nghĩ vài tháng ở đó chẳng thấm tháp gì bởi tôi vốn đã sống sót một năm trời ở Trung Đông thời Mùa xuân Ả Rập. Tuy nhiên, một đồng nghiệp người Nga lại bảo: "Mai nên viết di chúc đi".

Tôi nghe lời anh. Nhưng thời gian gấp quá nên không hãng luật nào nhận lời. Tôi phải nói mình chuẩn bị tới "khu vực có chiến sự" thì một công ty mới thông cảm và làm mọi thứ online. Tôi chỉ cần về Hà Lan một ngày để ký.

Chuyến xe khách từ Ba Lan diễn ra suôn sẻ. Ở biên giới, cán bộ cửa khẩu cười tươi tắn và hỏi tôi định ở lại Ukraine bao lâu. Tôi nhún vai: "Khoảng một tháng, còn nếu an toàn thì hết tiền tôi mới về." Chúng tôi cùng cười thành tiếng.

Tôi nhìn quanh. Phía trên ô cửa trình giấy tờ là một tấm biển: "Lực lượng biên phòng Ukraine cam kết đón chào quý vị nồng nhiệt, phục vụ chu đáo, giải thích cặn kẽ và phản hồi nhanh chóng mọi thắc mắc." Trên tường treo bản tin của Văn phòng Thanh tra Quốc hội về Quyền con người và nơi công dân gửi khiếu nại.

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/dce1/live/9b07f0e0-cb4b-11f0-8c06-f5d460985095.jpg.webp

Lời cam kết và bản tin ở cửa khẩu Ba Lan-Ukraine

Còi báo động

Thành phố đầu tiên tôi đặt chân tới là Lviv, nằm ngay cửa ngõ châu Âu. Đây được coi là vùng an toàn vì biên giới với Nga ở phía đầu kia đất nước. Nhân viên khách sạn sau khi đưa tôi một ly rượu anh đào cũng không dặn dò gì thêm.

Đúng mười hai giờ đêm, tôi đang ngủ vùi vì mệt thì còi báo động rền vang thành phố. Phần mềm Air Alert trên điện thoại hối thúc tôi vào hầm trú ẩn. Bản đồ Ukraine đỏ rực từ đông sang tây. Chạy xuống lễ tân, cô gái ban chiều đang đeo tai nghe, khúc khích cười cùng bạn bè qua mạng.

XEM TIẾP >>>>>

ÔNG TÔ LÂM THĂM LÀO : CÓ GÌ ĐÁNG CHÚ Ý? (BBC News Tiếng Việt)

Ông Tô Lâm thăm Lào: có gì đáng chú ý?

BBC News Tiếng Việt

1 tháng 12 năm 2025 17:47 +07

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cdxe2100jdqo

Ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, cùng phu nhân Ngô Phương Ly đang có chuyến thăm Lào trong hai ngày 1 và 2/12.

Trong chuyến thăm, ông Tô Lâm sẽ đồng chủ trì cuộc gặp cấp cao giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân cách mạng Lào, đồng thời tham dự lễ kỷ niệm 50 năm Quốc khánh Lào vào ngày 2/12, theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Đây là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới nước Lào của ông Tô Lâm trên cương vị tổng bí thư.

Vào tháng 7/2024, ông Tô Lâm từng có chuyến thăm cấp nhà nước tới Lào, nhưng với cương vị chủ tịch nước. Lúc bấy giờ, ông đã trao tặng Lào 20 chiếc xe điện VinFast VF9.

Tới tháng 4/2025, trên cương vị tổng bí thư, ông dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao đến Viêng Chăn viếng cựu Chủ tịch Đảng Nhân dân cách mạng Lào, cựu Chủ tịch nước Lào Khamtay Siphandone khi ông này qua đời.

Mối quan hệ Việt – Lào 'có một không hai'

Việt Nam và Lào chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 5/9/1962.

Mối quan hệ gần gũi giữa Lào và Việt Nam trước hết là quan hệ chính trị, xuất phát từ thời Pháp thuộc và với việc các đảng theo đường lối cộng sản đều lên nắm quyền tại mỗi quốc gia, mối quan hệ gần gũi ấy duy trì tới ngày nay.

Lào và Việt Nam cùng chung ý thức hệ cộng sản, có mối quan hệ được giới lãnh đạo hai nước gọi là "anh em", "hữu nghị đặc biệt".

Nhiều cán bộ lãnh đạo Lào sang Việt Nam học công tác đảng, an ninh, quản lý.

Trong một bài viết trên cổng thông tin điện tử hôm 1/12, ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, khẳng định mối quan hệ giữa Việt Nam và Lào là "có một không hai".

"Và với nền tảng quan hệ đặc biệt, sự tin cậy chính trị sâu sắc và nhiều dư địa hợp tác rộng mở, tôi tin tưởng rằng chuyến thăm cấp Nhà nước tới Lào của Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ tạo dấu ấn mạnh mẽ đối với sự phát triển phồn vinh hai nước, tạo đột phá mạnh mẽ trong quan hệ hợp tác giữa hai nước trong tình hình mới, qua đó đóng góp tích cực và hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực cũng như trên thế giới," ông Cường nói.

Về kinh tế, kim ngạch thương mại song phương 10 tháng đầu năm 2025 đạt gần 2,5 tỷ USD, tăng 50,4% so với năm 2024, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn thứ ba của Lào, hướng tới mục tiêu 5 tỷ USD và phấn đấu đạt 10 tỷ USD trong thời gian tới.

Việt Nam hiện có 274 dự án đầu tư tại Lào với tổng vốn đăng ký hơn 5,8 tỷ USD.

Đứng trước Việt Nam, các đối tác thương mại lớn nhất của Lào là Trung Quốc và Thái Lan.

Trong những năm gần đây, Lào chịu ảnh hưởng mạnh từ Trung Quốc, nhận được nhiều đầu tư, hỗ trợ quân sự từ quốc gia láng giềng phía bắc.

Trong bối cảnh Việt Nam có nhiều mâu thuẫn với Trung Quốc, đặc biệt là các vấn đề ở Biển Đông, thì việc Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng ở Lào được đánh giá là khiến Việt Nam không được thoải mái.

XEM TIẾP >>>>>

ĐẠI HỘI PETRUS KÝ NAM CALIFORNIA 2025 TẠI LITTLE SAIGON (Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Đại Hội Petrus Ký Nam California 2025 tại Little Saigon

Lâm Hoài Thạch/Người Việt

December 1, 2025 : 4:18 PM

https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/dai-hoi-petrus-ky-nam-california-2025-tai-little-saigon/

WESTMINSTER, California (NV) – Đông đảo quan khách, các cựu học sinh của các trường trung học trước 1975 và gia đình của cựu học sinh trung học Petrus Ký đến dự Đại Hội Petrus Ký Nam California 2025, chủ đề “Trường tôi, sau 50 năm nhìn lại,” vào trưa Chủ Nhật, 30 Tháng Mười Một, tại nhà hàng Diamond Seafood Palace 3, Westminster.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/12/DP-Dai-Hoi-Petrus-Ky-1-1920x1125.jpg

Ban văn nghệ Petrus Ký hợp ca bài “Petrus Ký Hành Khúc.” (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam California được thành lập năm 1980. Hằng năm, hội đều có những buổi họp thường niên để thầy cô và học sinh có dịp gặp nhau hàn huyên tâm sự. Ngoài những hoạt động thường xuyên, hội cũng hoạt động chung với các trường bạn và cộng đồng Việt Nam ở hải ngoại, để cùng chia vui sẻ buồn, qua những tâm tình của học trò cùng các thầy cô vẫn giữ mãi cho đến hôm nay.

Ngoài cựu học sinh của trung học Petrus Ký, còn có những học sinh của các trường bạn như Bưởi-Chu Văn An, Gia Long, Trưng Vương, Lê Văn Duyệt, Võ Trường Toản, Nguyễn Hoàng, Quốc Học Đồng Khánh…

Trong diễn văn khai mạc, ông Trần Vĩnh Trung, hội trưởng Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam California, nói: “Trường tôi, một ngôi trường công lập nổi tiếng miền Nam Việt Nam trước 1975, được vinh dự mang tên Petrus Trương Vĩnh Ký, một nhà ngôn ngữ học có công phát huy tiếng Việt để cho chúng ta sử dụng ngày nay.”

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/12/DP-Dai-Hoi-Petrus-Ky-2-1920x1187.jpg

Tân Ban Chấp Hành Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam California. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Ông nói thêm: “Vì vận nước đổi thay, thắm thoát đã hơn 50 năm, các cựu học sinh chúng tôi phải xa lìa quê hương để tìm một nơi tạm dung sinh sống. Nhưng lúc nào chúng tôi cũng nhớ đến ngôi trường thân yêu cũ, đã đào tạo rất nhiều cựu học sinh Petrus Ký được trở thành những người hữu dụng cho xã hội, và đã cho chúng tôi rất nhiều kỷ niệm thân thương của tuổi học trò.”

Cũng theo ông hội trưởng, theo chuỗi dài lịch sử của đất nước, có biết bao nhiêu nhân tài trong nhiều lĩnh vực, từ khoa học, chính trị, hành chánh đến quân đội đều có sự hiện diện của cựu học sinh Petrus Ký đã góp phần và đảm trách các vai trò quan trọng, trong nền Đệ Nhất và Đệ Nhị Cộng Hòa của miền Nam Việt Nam. Kết quả sự thành công này cũng là nhờ sự tận tâm chăm sóc, và chỉ dạy của thầy cô giáo trường trung học Petrus Ký.

Khi miền Nam bị thất thủ, chánh quyền mới đã cho rằng, trường Petrus Ký là ngôi trường tiêu biểu đào luyện các trí thức miền Nam, nên họ muốn xóa bỏ những tàn tích và niềm hãnh diện của ngôi trường này.

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/12/DP-Dai-Hoi-Petrus-Ky-3-1920x1088.jpg

Các thầy cô giáo và cựu học sinh Petrus Ký trong ngày đại hội. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Ông Trần Vĩnh Trung nói tiếp: “Sau 1975, họ thay tên đổi họ ngôi trường của chúng tôi, cả hai câu đối tiêu biểu cho lý tưởng giáo dục trước cổng trường của cụ Ưng Thiều là ‘Khổng Mạnh cương thường tu khắc cốt/Tây Âu khoa học yếu minh tâm’ cũng bị họ đục bỏ. Dù đã bao nhiều lần bị đổi tên trường, nhưng công ơn của ngài Petrus Trương Vĩnh Ký, nghĩa ân tình của quý thầy cô giáo, và niềm tự hào khi mang phù hiệu trường Trương Vĩnh Ký trên ngực áo, không ai có thể thay đổi được những tâm nguyện của chúng tôi, đó là, một ngày Petrus Ký là cả đời Petrus Ký.”

Nhân dịp này, ban tổ chức cũng ra mắt tân ban chấp hành hội bao gồm ông Huỳnh Xuân Sơn (tân hội trưởng), Bác Sĩ Đỗ Trọng Thái (phó ngoại vụ), ông Dương Văn (phó nội vụ), ông Lê Thương (tổng thư ký), ông Lâm Mỹ Hoàng Anh (thủ quỹ), và Bác Sĩ Ngô Bá Định (trưởng ban văn nghệ).

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/12/DP-Dai-Hoi-Petrus-Ky-4-1068x832.jpg

Ông Trần Vĩnh Trung (phải), hội trưởng Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam California, phát biểu. Bên cạnh ông là cựu Giáo Sư Nguyễn Thị Đoan Trang. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Tân Hội Trưởng Huỳnh Xuân Sơn nói: “Trường Petrus Ký không chỉ là nơi truyền thừa trí thức, mà còn là nơi nuôi dưỡng tâm hồn đạo đức và nhân cách của con người.”

Các cựu giáo sư đến dự gồm có các cô Nguyễn Thị Đoan Trang, Phan Thu Yến, Hồ Thị Hiệp, Phùng Kim Anh, Phiến Đan, Trần Thanh Vân, và các thầy Dương Ngọc Sum, Đặng Quốc Khánh, Lê Xuân Khoa, và nhiều người khác.

Cựu Giáo Sư Nguyễn Thị Đoan Trang, đại diện các thầy cô giáo đến dự, tâm tình: “Thời gian trôi qua nhanh, mới đây mà đã trên 50 năm rồi. Có biết bao nhiêu thăng trầm mà chúng ta đã gặp phải. Chúng ta đã tranh đấu, cố gắng tạo cho mình một cuộc sống thiết thực hơn. Nhìn lại chặng đường đã qua và nhìn các em bây giờ, tôi rất tự hào về sự thành công và thành nhân của các em tại quê hương thứ hai này. Những ước mong từ việc cố gắng đó, đã cho các em gặt hái được những gì mà các em mong muốn.”

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/12/DP-Dai-Hoi-Petrus-Ky-5-1068x565.jpg

Phần trình diễn của ban hợp xướng cựu nữ sinh Trưng Vương. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Chương trình văn nghệ mở đầu với hiệu đoàn ca “Petrus Ký Hành Khúc,” sáng tác của cựu nhạc sĩ Phạm Mạnh Cương, cũng là giáo sư của trường, do ban văn nghệ Petrus Ký hợp ca.

Sau đó là phần diễn của các ban văn nghệ cựu học sinh các trường trung học Gia Long, Lê Văn Duyệt, Trưng Vương, Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ, Hoàng Hạc Khí Công, Nhóm Angel Line Dance, và nhiều tiếng hát khác.

Trong số cựu học sinh đến dự, ông Lê Thành Long, cựu học sinh Petrus Ký (1956-1960), cựu Sinh Viên Sĩ Quan Khóa 13 Trừ Bị Thủ Đức, tâm tình: “Khi được làm học sinh của Petrus Ký, tôi rất hãnh diện khi được mang trên áo của mình phù hiệu của trường. Cho đến khi tôi rời khỏi trường thì cũng là lúc tôi lên đường nhập ngũ. Thời gian từ là cậu học sinh của trường cho đến hôm nay thì cũng đã hơn 60 năm rồi. Và hôm nay, ban tổ chức cùng một số anh em cũng hãnh diện mang trên áo của mình tên của ngôi trường trung học Petrus Ký. Thử hỏi, ai mà không vui mừng và cảm động?”

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/12/DP-Dai-Hoi-Petrus-Ky-6-1068x597.jpg

Phần trình diễn của Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)

Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, chủ tịch Hội HO Cứu Trợ Thương Phế Binh và Quả Phụ VNCH, và cũng là phu nhân của cựu học sinh Lê Thành Long. Họ thành hôn vào năm 1967.

Bà nói: “Tuy tôi không phải là học trò của trường Petrus Ký. Nhưng đối với tôi, nhà Bác Ngữ Học Petrus Trương Vĩnh Ký là một nhân tài của đất nước mình. Ông đã có công trong việc hình thành và phát triển chữ Quốc Ngữ rất thông dụng và tiện lợi, mà chúng ta sử dụng cho đến ngày hôm nay. Và cũng nhờ đó mà các học trò sau này được hấp thụ nền giáo dục của VNCH rất đa dạng và phong phú.”

Theo ban tổ chức, trước năm 1975, trung học Petrus Ký là một trường công lập chỉ nhận nam sinh, có các lớp từ Đệ Thất đến Đệ Nhất (từ lớp Bảy đến lớp Mười Hai). Trường quy tụ rất nhiều giáo sư tài giỏi, phòng học rộng lớn, nhiều phòng thí nghiệm, thư viện.

Tinh thần tranh đua học tập của học sinh rất mạnh. Vì thế, học sinh Petrus Ký thường đậu hạng cao trong các kỳ thi tú tài toàn phần, để chuẩn bị thi vào các trường đại học. Được làm học sinh trường Petrus Ký là một niềm hãnh diện và tự hào của học sinh thời bấy giờ. [đ.d.]

RỒI CÓ NGÀY CHÚA THƯỢNG CŨNG . . . ‘LÊN THIÊN ĐƯỜNG’ (Trúc Phương/Người Việt)

Rồi có ngày chúa thượng cũng… ‘lên thiên đường’

Trúc Phương/Người Việt

November 29, 2025 : 4:55 PM

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/roi-co-ngay-chua-thuong-cung-len-thien-duong/

Sức khỏe nguyên thủ quốc gia đương nhiên là điều công chúng luôn quan tâm. Joe Biden từng bị báo chí săm soi về sự suy sụp của ông, đặc biệt trong giai đoạn tranh cử tổng thống. Tuy nhiên, với Tổng thống Trump, sức khỏe ông không bao giờ nên được đề cập và nếu có “đặt vấn đề” thì chắc chắn xuất phát từ sự “ác ý có chủ đích.”

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/11/BL-chua-thuong-len-thien-duong-1-1920x1321.jpg

Tổng Thống Donald Trump tại cuộc họp của Lực Lượng Đặc Nhiệm Tòa Bạch Ốc về giải Vô Địch Bóng Đá Thế Giới FIFA 2026 trong Phòng Bầu Dục, Tòa Bạch Ốc, Washington, D.C. ngày 17 Tháng Mười Một, 2025. (Hình minh họa: Win McNamee/Getty Images)

Phản ứng trước bài báo The New York Times (“Shorter Days, Signs of Fatigue: Trump Faces Realities of Aging in Office”) về tình trạng xuống cấp sức khỏe của mình, Tổng Thống Trump lập tức có bài “phản biện” theo phong cách đốp chát xỉa xói quen thuộc.

Trên Truth Social ngày 26 Tháng Mười Một, Trump viết:

“Những kẻ đáng tởm ở tờ New York Times đang thất bại lại tiếp tục kiếm chuyện. Tôi đã thắng cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 với chiến thắng áp đảo, thắng ở cả bảy tiểu bang chiến lược, phiếu phổ thông và phiếu đại cử tri với tỷ lệ rất cao. Tôi thắng ở các khu vực bầu cử của quốc gia với tỷ lệ 2750 phiếu so với 550 phiếu, một cuộc quét sạch hoàn toàn.

Tôi đã giải quyết tám cuộc chiến, thực hiện 48 kỷ lục mới về thị trường chứng khoán, nền kinh tế của chúng ta đang rất tốt, và đất nước của chúng ta được TÔN TRỌNG trở lại trên toàn thế giới, được tôn trọng như chưa từng có.

“Chính quyền trước đã gây ra tỷ lệ lạm phát cao nhất lịch sử – tôi đã đưa nó về mức bình thường, và giá cả, trong đó có thực phẩm, đang giảm. Để làm được điều này cần rất nhiều Công sức và Năng lượng, và tôi chưa bao giờ làm việc chăm chỉ như vậy trong đời. Vậy mà bất chấp tất cả, bọn tả khuynh cực đoan điên rồ ở tờ New York Times sắp phá sản lại làm một bài đánh tôi, cho rằng tôi có thể đang mất dần Năng lượng, mặc dù thực tế cho thấy điều hoàn toàn ngược lại.

“Chúng biết điều này là sai, như hầu hết mọi thứ chúng viết về tôi, kể cả kết quả bầu cử, TẤT CẢ ĐỀU CỐ TÌNH TIÊU CỰC. Cái loại rẻ tiền “BA XU” này thực sự là “KẺ THÙ CỦA NHÂN DÂN.” Kẻ viết bài báo đó, Katie Rogers, được giao viết những điều xấu về tôi, là một thứ nhà báo mạt hạng xấu xí cả bên ngoài lẫn bên trong.

“Bất chấp tất cả, tôi vẫn có tỷ lệ ủng hộ cao nhất từ trước đến nay, và với lượng đầu tư kỷ lục đang được đổ vào Mỹ, tỷ lệ này chắc chắn còn tăng. Sẽ có một ngày tôi cạn kiệt Năng lượng, điều đó xảy ra với tất cả mọi người, nhưng với một BÀI KHÁM SỨC KHỎE HOÀN HẢO và MỘT BÀI KIỂM TRA NHẬN THỨC TOÀN DIỆN (“mà tôi đã vượt qua với điểm tuyệt đối”) vừa được thực hiện thì chuyện đó chắc chắn không phải là bây giờ!

“GOD BLESS AMERICA & MAKE AMERICA GREAT AGAIN!!!”

Một người không bao giờ “hết pin”

Trung tuần Tháng Mười Một, Trump lặp lại những gì ông từng chế nhạo Joe Biden: “Lão ấy ngủ suốt – ban ngày, ban đêm, trên bãi biển,” và nói “Tôi không phải người hay ngủ.” Trong thực tế, siêu nhân Donald Trump vẫn hiện diện khắp nơi trong đời sống chính trị Mỹ lẫn thế giới. Ông liên tục xuất hiện trước báo chí và sẵn sàng trả lời tất cả câu hỏi. Đôi khi cách trả lời của ông rất ngắn gọn, chẳng hạn “Im đi, đồ con heo!” (“Quiet, Piggy!”).

Ông thường xuyên tiếp giới lãnh đạo nước ngoài lẫn các ông trùm tư bản Mỹ. Quan sát tần suất xuất hiện dày đặc của Trump trên mặt báo, bất kỳ ai cũng thán phục. Chỉ có thể là siêu nhân với năng lượng siêu phàm mới có sức làm việc siêu kinh khủng như vậy.

Trong thực tế, khi theo dõi lịch làm việc của Trump, The New York Times nhận thấy rõ rằng số sự kiện tiếp xúc công chúng của Trump đã giảm. Ông cũng ít đi lại hơn. Phần lớn sự kiện công khai của ông diễn ra trong khoảng từ trưa đến 5 giờ chiều.

Trong một sự kiện tại Phòng Bầu Dục vào trưa 6 Tháng Mười Một, ông Trump ngồi mắt nhắm mắt mở ngay trước ống kính, trong một buổi họp nói về thuốc giảm cân.

Nhiều vấn đề liên quan sức khỏe ông Trump từng được đề cập trong nhiệm kỳ đầu đến nay vẫn tồn tại. Không như Barack Obama – người chăm chỉ rèn luyện thể chất, ông Trump không tập thể dục thường xuyên. Ông tin một lý thuyết rằng con người được sinh ra với một lượng năng lượng hữu hạn và do vậy việc hoạt động với cường độ mạnh có thể làm nhanh chóng cạn kiệt nguồn năng lượng này. Nó giống như cục pin, xài càng nhiều thì càng mau hết. Hơn nữa, ông ăn uống không kiêng cữ, ông thích thịt đỏ và khoái đồ ăn nhanh McDonald’s.

Bất luận “tiết kiệm pin,” sức khỏe ông Trump không thể không bị hao mòn theo năm tháng. Trọng lượng cơ thể ông đã giảm. Năm 2020, ông nặng 244 pound – được xem là béo phì với cơ thể có chiều cao 6 feet 3 inch. Năm nay, bác sĩ riêng của ông, Sean P. Barbabella, cho biết hiện ông nặng 224 pound. Dù vậy, bác sĩ Barbabella vẫn khẳng định sức khỏe thể chất của tổng thống vẫn “ngon cơm,” với “khả năng nhận thức tuyệt vời và hoàn toàn đủ sức thực hiện các nhiệm vụ trên cương vị tổng tư lệnh và nguyên thủ quốc gia.”

Việc phân tích lịch làm việc của Tổng Thống Trump của The New York Times thật ra chẳng cần dựa vào nguồn tin nội bộ bí mật gì. Dựa vào cơ sở dữ liệu Roll Call công khai trên mạng, ai cũng có thể biết thời khóa biểu sinh hoạt của Trump.

Năm 2017, năm đầu tiên của nhiệm kỳ đầu, các sự kiện theo lịch trình của ông Trump thường bắt đầu lúc 10 giờ 31 sáng. Trong nhiệm kỳ hai, ông bắt đầu các sự kiện theo lịch trình vào buổi chiều, thường là lúc 12 giờ 08 trưa, và kết thúc ngay sau 5 giờ chiều. Dữ liệu Roll Call cũng cho biết số lần xuất hiện chính thức của tổng thống giảm 39%. Năm 2017, ông dự 1,688 sự kiện chính thức, từ ngày 20 Tháng Giêng đến ngày 25 Tháng Mười Một cùng năm. Năm nay, từ khi nhậm chức, ông xuất hiện trong 1,029 sự kiện chính thức.

Về lịch làm việc Tòa Bạch Ốc, ông Trump vẫn thường xuyên xuống văn phòng tổng thống sau 11 giờ sáng. Đây là thói quen có từ nhiệm kỳ một. Về công du nước ngoài, ông vẫn đi lại “như con thoi” và mọi thứ luôn hấp tấp vội vàng theo phong cách cố hữu của ông, chẳng hạn chuyến đi một ngày đến Israel và Ai Cập vào Tháng Mười.

So với năm đầu tiên của nhiệm kỳ một, ông Trump công du nước ngoài nhiều hơn. Năm 2017, ông thực hiện bốn chuyến đi quốc tế; năm nay, ông đi tám chuyến – tính đến thời điểm này. Và như thói quen muôn thuở, ông vẫn nói chuyện với nhân dân đều đặn gần như mỗi ngày trên mạng xã hội. Ông chửi hoặc khen ai, thế giới đều biết.

Ông Trump luôn khẳng định sức khỏe ông “trên cả tuyệt vời.” Năm 2024, ông cho biết mình đã trải qua cuộc kiểm tra thần kinh “cực kỳ chi tiết,” dù không nói rõ cuộc kiểm tra có bao gồm các xét nghiệm thông thường để đánh giá sự suy giảm nhận thức không, hay có phát hiện các dấu hiệu mất trí nhớ không.

Tiến Sĩ Jeffrey Kuhlman – bác sĩ Tòa Bạch Ốc từ năm 2000 đến 2013, tác giả một cuốn sách về sức khỏe tổng thống (“Transforming Presidential Healthcare: Ensuring Comprehensive Care for the Commander in Chief Amid 21st Century, phát hành Tháng Mười Một, 2024) – cho biết lịch trình của Trump khác với George W. Bush (54 tuổi khi nhậm chức) và Barack Obama (47 tuổi).

Cả hai Tổng Thống Bush và Obama đều đưa việc tập thể dục vào lịch trình thường nhật. Ông Bush có mặt tại Phòng Bầu Dục lúc 6:45 sáng mỗi ngày; cựu Tổng Thống Obama lúc 10 giờ sáng (thường kéo dài đến khoảng 7 giờ tối). Với ông Trump, dù các viên chức Tòa Bạch Ốc nói rằng họ “kinh khiếp” sức làm việc “ngoài sức tưởng tượng” của ông, nhưng theo bác sĩ Jeffrey Kuhlman, “mỗi khi vào Phòng Bầu dục, ông ấy lại ngồi một chỗ.” Bác Sĩ Kuhlman nói thêm, việc một ông già cao tuổi như Trump mà vẫn lên Air Force One bằng cầu thang là điều “đáng khen” nhưng “chẳng ai biết ông ấy làm gì ngay khi bước vào cửa.”

https://www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2025/11/BL-chua-thuong-len-thien-duong-2-1920x1392.jpg

Cựu Tổng Thống George W. Bush đọc điếu văn trong lễ tang cựu Phó Tổng Thống Dick Cheney hôm 20 tháng 11 năm 2025 tại Washington, DC., nhìn ông vẫn còn khỏe mạnh. (Hình minh họa: Andrew Harnik/Getty Images)

Ngày lên thiên đường

Có một điều lạ là thời gian gần đây, ông Trump thường xuyên nói về “thế giới bên kia.” Ông thường đề cập đến thiên đường. Ông thắc mắc không biết mình có được lên thiên đường hay không. “Tâm sự” này được ông nhắc đến hơn năm lần kể từ khi nhậm chức lần hai. “Chắc chắn phải có một loại bảng đánh giá nào đó trên đó (ám chỉ thiên đường),” Ông nói trong cuộc phỏng vấn Fox News vào Tháng Tám, rằng “chắc là thứ gì đó đẹp lắm!” (“It’s sort of a beautiful thing.”).

Sự thật dường như không đẹp. Ngày 23 Tháng Mười Một, trong buổi phỏng vấn podcast The Daily Beast, Tiến Sĩ John Gartner – một trong những nhà trị liệu tâm lý hàng đầu nước Mỹ, cựu giáo sư đại học Johns Hopkins University, nói rằng hành vi ngày càng thất thường của Trump cho thấy ông có thể đang mắc chứng rối loạn nhân cách ngày càng trầm trọng gây ra bởi chứng mất trí nhớ. Việc ông mắng một ký giả nữ “Im đi, đồ con heo” (ngày 14 Tháng Mười Một) – theo Tiến Sĩ John Gartner, có lẽ là bằng chứng rõ nhất cho thấy một tâm trí đang trong tình trạng khủng hoảng hỗn loạn.

Tiến Sĩ John Gartner nhận định, những lần nói nhầm, sự nhầm lẫn ngày càng tăng và những cơn mất trí nhớ thường xuyên của ngài tổng thống cao tuổi là “dấu hiệu lâm sàng của chứng sa sút trí tuệ,” và điều này càng làm trầm trọng thứ mà John Gartner tin rằng đó là “bản chất ái kỷ ác tính” (“malignant narcissism”) tiềm ẩn trong con người Trump. “Bất kỳ vấn đề nào hay sự rối loạn nhân cách nào mà [người gặp phải tình trạng sa sút trí tuệ] cũng sẽ trở nên tệ đi. Họ trở thành phiên bản thô lỗ hơn, hỗn loạn hơn, hung hăng hơn, và rối rắm hơn của chính sự rối loạn nhân cách vốn tồn tại trong con người họ,” theo John Gartner.

Trung tuần Tháng Mười Một, cháu gái của ông Trump, bà Mary Trump, 60 tuổi, nói rằng khi xem những lần xuất hiện trước công chúng của ông Trump gần đây, bà nhận thấy những triệu chứng tương tự những gì mà cha bà, Fred Trump Sr, thể hiện trong giai đoạn đầu của bệnh Alzheimer (“Trump, 79, Has Dementia Just Like His Dad: Trump’s Niece”/The Daily Beast).