TỪ CHIẾN TRANH IRAN ĐẾN CUỘC CHIẾN NĂNG LƯỢNG TOÀN CẦU (Thanh Hà / RFI)

 

Từ chiến tranh Iran đến cuộc chiến năng lượng toàn cầu

Thanh Hà  -  RFI

Đăng ngày: 19/03/2026 - 14:29

https://www.rfi.fr/vi/ph%C3%A2n-t%C3%ADch/20260319-t%E1%BB%AB-chi%E1%BA%BFn-tranh-iran-%C4%91%E1%BA%BFn-cu%E1%BB%99c-chi%E1%BA%BFn-n%C4%83ng-l%C6%B0%E1%BB%A3ng-to%C3%A0n-c%E1%BA%A7u

 

Trong ba tuần lễ, chiến tranh Trung Đông đã hoàn toàn thay đổi kể từ khi các nhà máy năng lượng tại đảo Kharg, bảo đảm 90 % xuất khẩu dầu của Iran, bị tấn công. Trong vỏn vẹn 24 giờ, xung đột này đã trở thành một cuộc chiến năng lượng khi mà các nhà máy dầu khí của Iran và tất cả các vương quốc trong vùng Vịnh Ba Tư trở thành mục tiêu tấn công.

 

Lo ngại về một cuộc khủng hoảng dầu khí không chỉ giới hạn ở việc Iran phong tỏa eo biểu Hormuz. Hôm 18/03/2026, Israel đã nhắm tới mỏ khí đốt South Pars của Iran và cũng là mỏ lớn nhất trên thế giới. Để trả đũa, Teheran huy động tên lửa bắn vào các cơ sở dầu khí và nhà máy lọc dầu quan trọng nhất trong khu vực, bất luận là của Bahrain, Qatar, Irak, Kuwait  hay của Ả Rập Xê Út… Tại Washington, tổng thống Hoa Kỳ phải lên tiếng và nhất là giữ khoảng cách với hành động liều lĩnh của Israel đang châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, một cuộc chiến khí đốt vô tiền khoáng hậu.

 

Sáng nay, các hoạt động tại cảng Dubai hoàn toàn bị dừng lại. Nhà máy dầu khí tại Fujairan, cửa ngõ chính đưa năng lượng của Các Tiểu Vương Quốc Ả Râp Thống Nhất ra với thế giới, vắng lặng như tờ sau loạt tấn công bằng drone của Iran. Giới trong ngành thẩm định từ cuối tuần qua, mỗi ngày các quốc gia xuất khẩu dầu hỏa thất thu khoảng từ 700 triệu đến 1,2 tỷ đô la vì chiến sự tại Trung Đông, vì eo biển Hormuz bị phong tỏa. Nhưng tình hình càng trở nên nguy hiểm hơn.  

 

Đảo Kharg cuối tuần trước, rồi mỏ khí đốt South Pars chiều qua là những « lằn ranh đỏ » Iran không cho phép vượt qua. Từ đầu chiến sự hôm 28/03/2026, Teheran đã liên tục phóng tên lửa và drone phá hoại các nhà máy dầu khí của những nước trong khu vực, đồng minh với Hoa Kỳ. Kể cả khi « một vài mục tiêu quân sự » của Iran trên đảo Kharg, trong vùng Vịnh Ba Tư và cách eo biển Hormuz khoảng 500 km về phía Bắc bị tấn công, cuối tuần trước, Teheran cũng chỉ phán ứng một cách « chừng mực ».

 

Nhưng một khi mỏ khí đốt « chiến lược » South Pars ở vùng biển quốc tế do Iran và Qatar cùng khai thác bị tấn công thì dù đang trong tình trạng « rắn không đầu », lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo không còn có giới hạn. Từ đêm qua, trong vài giờ đồng hồ, Teheran nhắm vào nhà máy Ras Laffan của Qatar, nguồn cung cấp khí hóa lỏng thứ 2 cho thế giới. Doha phải « tạm ngừng xuất khẩu khí đốt ». Hai nhà máy lọc dầu của Koweit bị hỏa hoạn do trúng drone và tên lửa Iran. Abou Dhabi phải đóng cửa một nhà máy. Còn tại Ryad, bộ Ngoại Giao Ả Rập Xê Út lần đầu tiên cứng rắn lên tiếng dọa « can thiệp quân sự trong trường hợp cần thiết » sau khi một tàu dầu của nước này ở Hồng Hải bị nhắm tới.

 

Sau ba tuần lễ giao thương ở eo biển Hormuz bị ngưng trệ, Teheran đe dọa « không một giọt dầu nào từ vùng Vịnh ra khỏi khu vực này » cho đến khi nào chấm dứt xung đột. Giá xăng dầu ở các trạm xăng từ Hàn Quốc đến Pháp đều tăng vọt. Tình trạng này có nguy cơ kéo dài, ngay cả khi kết thúc chiến tranh, do các cơ sở năng lượng bị hư hại và phải mất nhiều thời gian để phục hồi. Trả lời hãng tin Mỹ Bloomberg, Tom Marzec Manser, đặc trách về khí hóa lỏng tại cơ quan tư vấn Mỹ Woood Mackenzie, báo trước : Ngay cả khi eo biển Hormuz được « giải tỏa », thì cũng « còn lâu » cộng đồng quốc tế mới mong lại được cung cấp dầu, khí như trước khi Iran bị tấn công.

 

Điều đáng chú ý là trong hai tuần lễ đầu chiến sự tại Trung Đông, Hoa Kỳ dường như đã cố tránh nhắm vào các cơ sở năng lượng của Iran. Ngay cả khi oanh kích vào đảo Kharg, nơi Iran xuất khẩu đến 90 % dầu hỏa, chủ yếu là để bán cho Trung Quốc, Washington cũng chỉ nhắm vào các « cơ sở quân sự » của Cộng Hòa Hồi Giáo Iran. Tổng thống Trump đã xác nhận « tất cả các mục tiêu quân sự trên đảo này đã bị phá hủy ». Chính Teheran cũng công nhận các nhà máy năng lượng vẫn an toàn.

 

South Pars là một « bước ngoặt ». Sau đợt oanh kích đầu tiên, Israel nhắm vào các cơ sở hạ tầng phục vục cho mỏ khí đốt này của Iran, Qatar, bên đồng khai thác, nói đến một « nước cờ nguy hiểm và vô trách nhiệm ». Nguy cơ một cuộc khủng hoảng năng lượng kép, vừa thiếu dầu, vừa thiếu khí đốt dâng cao đến nỗi tổng thống Trump đã phải cam đoan trên mạng xã hội Truth Social hôm 18/03 rằng Israel sẽ « không oanh kích » vào các nhà máy năng lượng của Iran, nhưng đồng thời cũng dọa Teheran là nếu động vào những lợi ích của Qatar ở South Pars thì Washington sẽ « phá hủy hoàn toàn » các cơ sở của Iran tại mỏ này.      

 

Tuyên bố của tổng thống Mỹ và nhất là thông điệp của ông nhắm tới đồng minh Israel được hiểu như là ông cũng có một lằn ranh đỏ mà thủ tướng Benjamin Netanyahu không được vượt qua. 

 

--------------------------------

Các nội dung liên quan

Trung Đông : Mỹ dọa tấn công mỏ khí đốt lớn nhất thế giới Iran đồng khai thác với Qatar

QATAR - IRAN - KHÍ ĐỐT

Iran : 4 kho dầu ở Teheran bị Mỹ - Israel oanh tạc, hệ thống phân phối chất đốt phải tạm ngưng

CHIẾN TRANH IRAN

Giá dầu thế giới tăng cao trở lại cho dù quốc tế thông báo mở kho dự trữ chiến lược

DẦU LỬA TĂNG GIÁ