Đăng ngày 02-05-2015
Ám ảnh
khó giãi bày về người thân qua đời trong những cảnh ngộ bất hạnh là tâm trạng
thường trực của rất nhiều người gốc Việt thuộc thế hệ trước 1975. Tuần san Le
Nouvel Observateur dịp 30/04 năm nay có một bài viết đặc biệt về chủ đề này,
mang tựa đề « Người-chết-ở-biển ». Ký ức về một người chú từng chiến đấu trong
quân đội miền Nam, cuộc đối thoại với một người thân khác từng là bộ đội miền Bắc,
cho thấy nhiều người Việt trong cùng một gia đình vẫn vô cùng xa cách,
cho dù bốn thập niên đã trôi qua kể từ khi đất nước thống nhất.
Trong khi thực hiện một đề tài về những người tỵ nạn
Phi Châu bị chìm tàu tại Lampedusa, người phóng viên gốc Việt Doan Bui (có thể
là Doãn Bùi) bất ngờ nhận được những thông tin và hình ảnh một người chú họ mất
tích trên đường vượt biển, trốn khỏi Việt Nam, cách nay hơn 30 năm. Hình ảnh
người chú họ 12 tuổi « với gương mặt tròn trĩnh, cặp mắt mở to, như muốn
nói “hãy nhớ đến tôi’’ ! » không ngừng ám ảnh người phóng viên.
Bác sĩ trẻ Bùi Thế Cầu, thuộc thế hệ gốc Bắc di cư
1954, từng phục vụ trong quân đội Việt Nam Cộng hòa. Chiến tranh kết thúc, như
cả triệu người Việt có liên quan đến chế độ cũ, ông bị đưa vào trại cải tạo.
Sau hai năm đày ải, viễn ảnh tương lai khép kín, với lý lịch bị ghi phục vụ
trong quân đội miền Nam, người thanh niên Bùi Thế Cầu quyết định vượt biên. Lần
thứ nhất không thành công, bị bắt và bị bỏ tù hai năm. Trong cuộc ra đi thứ hai
năm 1982, ông đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng biển.
Không còn ai nhớ về ông, ngoại trừ một người em gái.
Trở lại với số phận bi thảm của ông Bùi Thế Cầu cũng là dịp để bà nhớ đến thảm
kịch trên đường vượt biển của rất nhiều người Việt phải bỏ nước ra đi, vì bị chặn
hết đường sống tại quê hương.
« Vận
rủi với sông nước »
Trở lại Việt Nam tháng 12/2014, về Langset (Làng
Sét), một làng có nhiều người họ Bùi, ven Hà Nội, phóng viên Doan Bui gặp lại một
người chú từng ngồi trên một chiếc xe tăng tiến vào dinh Độc lập ngày
30/04/1975, một người chưa bao giờ rời Việt Nam. Người chú tên V. có lưu giữ một
cây phả hệ, trong đó về ông Bùi Thế Cầu, chỉ có một dòng duy nhất : « 1975,
chết ở biển ». Về cái chết của người anh em họ, ông V. tâm sự : các bậc
già cả thường nói dòng họ ông có vận rủi với sông nước, và khuyên lớp trẻ «
không nên liều lĩnh bơi lội ». Một thông tin về người chú, mà người cháu phóng
viên nhận được, cho thấy bơi là môn thể thao ưa thích của ông.
Le Nouvel Observateur nhắc lại, 20 năm sau khi lực
lượng cộng sản miền Bắc chiếm Sài Gòn, khoảng 1,4 triệu người Việt đã chạy khỏi
Việt Nam, 200.000 người mất mạng trên biển, theo số liệu của Cao ủy Tỵ nạn Liên
Hiệp Quốc. Bài viết kết thúc với nhận xét, hiện nay rất nhiều người vẫn tiếp tục
rời khỏi Việt Nam đi tỵ nạn, nhưng các « thuyền nhân »
(boatpeople) Việt Nam giờ đây không còn được chú ý, như trước năm 1990, khi vẫn
còn tồn tại Liên Xô và khối cộng sản.
No comments:
Post a Comment