CUỘC GẶP GỠ GIỮA NHÀ BÁO BÙI TÍN và TƯỚNG WESTMORELAND (BTV Tiếng Dân)

 

Cuộc gặp gỡ giữa nhà báo Bùi Tín và tướng Westmoreland

BTV Tiếng Dân

11/08/2026

https://baotiengdan.com/2026/08/11/cuoc-gap-go-giua-nha-bao-bui-tin-va-tuong-westmoreland/

 

https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/08/3-4.jpg

Ảnh: GS Stephen B Young (trái) giới thiệu nhà báo Bùi Tín (phải) với tướng William Westmoreland. Ảnh chụp khoảng năm 1995-1996, tại nhà hàng Three Sisters, Eden Plaza, Arlington Virginia. Nguồn: Stephen Young

 

Nhà báo, Đại tá Bùi Tín (1927–2018) đã rời cõi tạm tám năm nay, nhưng những dấu ấn mà ông để lại trong lịch sử Việt Nam hiện đại vẫn còn nguyên giá trị. Từng mang quân hàm Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam và giữ chức Phó Tổng Biên tập báo Nhân Dân, ông cũng là một trong những nhân vật bất đồng chính kiến nổi bật nhất của chế độ, sống lưu vong tại Paris từ năm 1990 cho đến cuối đời.

 

Nhân dịp giỗ lần thứ tám của ông, chúng tôi xin giới thiệu một câu chuyện ít được biết đến: Cuộc gặp gỡ diễn ra cách đây khoảng ba thập niên giữa ông Bùi Tín và Tướng William Westmoreland, cựu Tư lệnh lực lượng Mỹ ở Việt Nam và sau này là Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ. Cuộc gặp được thu xếp bởi Giáo sư Stephen B. Young, người trực tiếp làm thông dịch viên cho hai nhân vật từng đứng ở hai đầu chiến tuyến.

 

Lời kể của Giáo sư Young đặc biệt đáng chú ý bởi nó phản ánh một nghịch lý của Chiến tranh Việt Nam: Đôi khi những nhận định sâu sắc và thẳng thắn nhất về cuộc chiến lại đến từ chính những người đã trực tiếp đối đầu nhau trên chiến trường.

 

Trong cuộc gặp ấy, ông Bùi Tín đã đưa ra một nhận xét khiến Tướng Westmoreland sửng sốt: Nếu Washington chấp thuận kế hoạch cắt đứt đường mòn Hồ Chí Minh qua Lào, cục diện chiến tranh có thể đã khác. Đây không chỉ là một đánh giá quân sự, mà còn là sự thừa nhận vai trò sống còn của tuyến tiếp vận chiến lược đối với nỗ lực chiến tranh của Hà Nội.

 

Câu chuyện này cũng gợi lại cuộc tranh luận kéo dài nhiều thập niên về nguyên nhân thất bại của Hoa Kỳ trên chiến trường Việt Nam: Liệu có phải do những sai lầm trong chiến lược quân sự, hay do những ràng buộc chính trị, khiến Washington không bao giờ sử dụng hết những phương tiện mà họ có trong tay?

 

Sau tất cả, điều đáng nhớ nhất có lẽ không nằm ở những giả thuyết lịch sử. Cuộc gặp giữa ông Bùi Tín và tướng Westmoreland cho thấy rằng, khi tiếng súng đã lùi xa, những người từng là kẻ thù vẫn có thể ngồi lại với nhau bằng sự tôn trọng, thẳng thắn nhìn lại quá khứ và cùng suy ngẫm về những bài học của lịch sử.

 

                                                    ***

 

GS Stephen Young kể:

 

“Trong một chuyến thăm Mỹ, ông Bùi Tín gọi cho tôi và bày tỏ mong muốn được gặp Tướng Westmoreland. Vì Tướng Westmoreland là bạn của tôi, tôi đã đồng ý gọi cho ông và đề nghị ông gặp một cựu lãnh đạo của phía Cộng sản Việt Nam hiện đang sống lưu vong.

 

Tướng Westmoreland đã đồng ý gặp ông Bùi Tín. Chúng tôi gặp nhau tại nhà hàng Three Sisters ở Eden Plaza, Arlington, Virginia, ngay gần Washington D.C. Tôi đảm nhận vai trò phiên dịch cho cả hai người.

 

https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/06/1-68-1536x1047.jpg

Ảnh: GS Stephen B Young (trái) giới thiệu nhà báo Bùi Tín (phải) với tướng William Westmoreland. Ảnh chụp khoảng năm 1995-1996, tại nhà hàng Three Sisters, Eden Plaza, Arlington Virginia. Nguồn: Stephen Young

 

Bùi Tín ngồi xuống trước. Ông không kìm được lòng mình và lập tức lên tiếng ngay khi Tướng Westmoreland – lúc này đã lớn tuổi và di chuyển chậm chạp – vẫn còn đang kéo ghế ra để ngồi.

 

Ông Bùi Tín nói: “Thưa Tướng quân, nếu Tổng thống Johnson chấp thuận đề xuất của ông về việc cắt đứt đường mòn Hồ Chí Minh chạy qua Lào, thì ông đã thắng trong cuộc chiến tranh Việt Nam rồi”.

 

Tôi dịch lại nguyên văn từng lời. Tướng Westmoreland giật mình và suýt mất thăng bằng khi nghe những lời đó.

 

Tôi nhận thấy nhiều cảm xúc hiện rõ trên gương mặt ông – việc thua cuộc trong chiến tranh không phải là lỗi của ông; ông đã có những phân tích đúng đắn về cách đánh bại cuộc xâm lược miền Nam Việt Nam của Hà Nội. Ông từng bị quy trách nhiệm một cách bất công là không biết cách tiến hành cuộc chiến đó.

 

Vị tướng nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, và sau đó hai người đã có một cuộc trò chuyện nồng ấm giữa những cựu thù, nay đã trở thành bạn bè”.