The Economist
Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch - NGHIÊN CỨU QUỐC TẾ
https://nghiencuuquocte.org/2026/02/16/the-gioi-hom-nay-16-02-2026/
Kaja
Kallas, Phó Chủ tịch Ủy
ban Châu Âu, chỉ trích trào lưu “bài châu Âu đang thịnh hành” của Mỹ và khẳng định
rằng các quốc gia khác vẫn “ngưỡng mộ chúng tôi.” Những phát biểu của bà được
đưa ra vào lúc kết thúc Hội nghị An ninh Munich đầy căng thẳng. Một ngày trước
đó, Marco Rubio, Ngoại trưởng Mỹ, đã chinh phục khán giả bằng cách đề cao quan
hệ giữa các đồng minh – dù ông cũng gửi đi một thông điệp thẳng thừng rằng lợi
ích quốc gia đang lấn át “cái gọi là trật tự toàn cầu.”
Các cuộc
không kích của Israel khiến ít nhất 12 người thiệt mạng tại Gaza vào Chủ
nhật, theo các quan chức Palestine. Israel tuyên bố các cuộc tấn công này nhằm
đáp trả việc Hamas vi phạm thỏa thuận ngừng bắn một ngày trước đó. Trong khi
đó, Israel cũng đã phê duyệt kế hoạch xác định các khu vực tại Bờ Tây bị
chiếm đóng là “tài sản nhà nước,” một động thái bị chỉ trích là hành động sáp
nhập trên thực tế.
OpenAI tuyển dụng Peter Steinberger, người
sáng lập OpenClaw, một dự án mã nguồn mở cho phép người dùng xây dựng
các tác nhân AI cá nhân. Sam Altman, người sáng lập OpenAI, cho biết ông có kế
hoạch ra mắt một dịch vụ tương tự như một trong những “sản phẩm cốt lõi” của
công ty mình. OpenClaw thu hút sự chú ý vào tháng trước khi hàng ngàn tác nhân
của họ bắt đầu đăng bài trên Moltbook, một diễn đàn trò chuyện trực tuyến.
Herman
Halushchenko, một cựu bộ trưởng Ukraine, bị bắt giữ khi đang cố gắng rời
khỏi đất nước. Ông là một trong số các quan chức cấp cao đã từ chức vào năm
ngoái sau khi bị cáo buộc dính líu đến một vụ tham ô trị giá 100 triệu đô la.
Trong một diễn biến khác, Tổng thống Volodymyr Zelensky phát biểu hôm thứ Bảy rằng
Ukraine cần “hai tháng ngừng bắn” để tổ chức bầu cử. Đây vốn là điều mà Mỹ đang
thúc đẩy như một điều kiện để tiếp tục các cam kết bảo đảm an ninh.
Theo Lầu
Năm Góc, lực lượng Mỹ vừa chặn và khám xét một con tàu trên Ấn Độ Dương.
Tàu Veronica III, vốn đang chịu lệnh trừng phạt, đã rời bờ biển Venezuela với đầy
ắp dầu trong khoang vào ngày 03/01, đúng ngày quân đội Mỹ bắt giữ Nicolás
Maduro, nhà độc tài của quốc gia này. Đây là tàu chở dầu thứ hai vận
chuyển dầu của Venezuela bị Mỹ tịch thu trong tháng này.
Triều
Tiên khánh thành một
khu nhà ở mới tại thủ đô Bình Nhưỡng dành cho gia đình các binh sĩ thiệt mạng
trong lúc chiến đấu cùng lực lượng Nga tại Ukraine. Truyền thông nhà nước phát
sóng hình ảnh Kim Jong Un đi thăm “Phố Saeppyol” cùng con gái, Kim Ju Ae, người
ngày càng được tin là người thừa kế của ông. Theo tình báo Hàn Quốc, quốc gia
khép kín này đã gửi hàng ngàn binh sĩ để hỗ trợ cuộc chiến của Nga.
ByteDance cam kết hạn chế một công cụ tạo video
bằng AI sau khi Disney và các hãng giải trí khác đe dọa khởi kiện. Những ngày gần
đây, các nền tảng mạng xã hội tràn ngập những đoạn clip có sự xuất hiện của các
siêu anh hùng Marvel và các nhân vật khác của Disney. Các luật sư của Disney
cáo buộc ByteDance thực hiện một vụ “cướp bóc trắng trợn trên không gian ảo.”
Theo BBC, gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc đã phản hồi bằng lời hứa sẽ “tăng cường
các biện pháp bảo vệ hiện có,” nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Con số
trong ngày: 9 triệu
km vuông, là diện tích còn lại trong không gian sinh sống nguyên thủy của loài
báo đốm.
TIÊU
ĐIỂM
Liệu
Takaichi Sanae có thể cân đối ngân sách?
Kinh tế Nhật
Bản đã tăng trưởng 0,2% tính theo năm trong quý IV năm 2025, theo dữ liệu sơ bộ
được công bố hôm nay. Dù có cải thiện so với quý trước (khi GDP sụt giảm),
nhưng con số mới này vẫn thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của các nhà phân tích.
Tiêu dùng tư nhân, chiếm hơn một nửa GDP, chỉ tăng 0,1%. Tài chính hộ gia đình
vẫn chịu nhiều áp lực; lương thực tế giảm 1,3% trong năm 2025.
Thủ tướng
Takaichi Sanae muốn sử dụng chính sách tài khóa để thúc đẩy tăng trưởng. Bà có
kế hoạch chi tiêu để củng cố chuỗi cung ứng. Và bà cũng muốn tạm ngưng thuế
tiêu thụ 8% đối với thực phẩm trong hai năm, theo đó có thể làm giảm nguồn thu
10 nghìn tỷ yên (64 tỷ USD). Nhận thức rõ nợ công của Nhật đã ở mức 130% GDP,
Takaichi tuyên bố sẽ không phát hành thêm trái phiếu mới để bù đắp chi phí. Các
nhà đầu tư tỏ ra hoài nghi. Lợi suất trái phiếu đã tăng trước cuộc bầu cử sớm
vào ngày 08/02, sau đó ổn định lại. Sau khi giành được đa số tuyệt đối,
Takaichi đang nắm trong tay quyền lực lớn. Việc giải quyết bài toán cân đối thu
chi sẽ là phép thử cho quyền lực đó.
Lãnh
đạo Việt Nam thăm Mỹ
Sau khi
giành chiến thắng trước các đối thủ phe cánh trong đại hội Đảng Cộng sản Việt
Nam gần đây nhất, Tổng Bí thư Tô Lâm dự kiến sẽ tới Mỹ trong tuần này để tham dự
cuộc họp đầu tiên của “Hội đồng Hòa bình” do Tổng thống Donald Trump khởi xướng.
Việc Việt
Nam nằm trong số các thành viên sáng lập hội đồng là một bất ngờ. Những tin đồn
về việc hai nhà lãnh đạo gặp nhau để thảo luận về thương mại có thể giải thích
điều này. Thâm hụt thương mại với Việt Nam (124 tỷ USD) là mức lớn thứ ba của Mỹ.
Hàng hóa Việt Nam hiện phải chịu mức thuế 20%; trong khi các hàng hóa “trung
chuyển,” với định nghĩa vẫn chưa rõ ràng, phải chịu mức thuế 40%. Vòng đàm phán
thứ sáu với Mỹ hồi đầu tháng này đã kết thúc mà không có giải pháp nào.
Lịch sử đặc
biệt của Việt Nam với Liên Hiệp Quốc – tổ chức mà các quan chức Mỹ tuyên bố hội
đồng mới này có thể thay thế – cũng có thể đóng một vai trò: Việt Nam từng bị
xâm lược bởi bốn trong số năm thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên
Hiệp Quốc.
Quá
trình phục hồi gập ghềnh của công nghiệp châu Âu
Trong lúc
các công ty Trung Quốc trỗi dậy, các nhà hoạch định chính sách châu Âu ngày
càng lo ngại về năng lực cạnh tranh của Liên minh Châu Âu (EU). Vào ngày 12/02,
họ đã có một cuộc trao đổi thẳng thắn về những việc cần làm. Một kế hoạch được
đưa ra là trao cho Ủy ban Châu Âu (cơ quan hành pháp của EU) quyền đề xuất các
cải cách đối với thị trường vốn và năng lượng. Một đề xuất khác là thêm các điều
khoản “Ưu tiên dùng hàng châu Âu” vào một dự luật dự kiến được công bố vào tuần
tới, nhằm mục đích củng cố các ngành công nghiệp của khối.
Tuy nhiên,
nỗi sợ có thể đã bị thổi phồng. Ngành công nghiệp châu Âu đã và đang trên đà phục
hồi được một thời gian. Sản lượng công nghiệp trong tháng 11 cao hơn 2,2% so với
cùng kỳ năm trước. Các dự báo của các nhà sản xuất khu vực đồng Euro đang ở mức
lạc quan nhất kể từ tháng 02/2022. Số liệu sản xuất mới, được công bố trong hôm
nay, có thể cho thấy sự sụt giảm vào cuối năm sau khi Đức báo cáo mức giảm.
Nhưng đó rất có thể chỉ là một bước lùi tạm thời. Chưa cần thiết phải vội vàng
đi theo chủ nghĩa bảo hộ.
Lần
tái khởi động thứ “n” của Ngài Keir
Cuộc khủng
hoảng lãnh đạo của Keir Starmer vừa có thêm một nạn nhân nữa. Đầu tiên, chánh
văn phòng thủ tướng, Morgan McSweeney, phải từ chức vào ngày 08/02 vì đã đưa lời
khuyên bổ nhiệm Peter Mandelson làm Đại sứ Anh tại Mỹ, bất chấp mối quan hệ của
nhân vật lão làng này với Jeffrey Epstein. Ngày hôm sau, giám đốc truyền thông
của Starmer, Tim Allan, cũng tiếp bước. Giờ đây, Chris Wormald, thư ký nội các,
người cố vấn cho thủ tướng về hoạt động của chính phủ, đã bị buộc thôi việc.
Ông chỉ tại vị được vỏn vẹn một năm.
Ngài Keir,
vị thủ tướng bị xem là ít được lòng dân nhất từ trước đến nay, vẫn an toàn, chí
ít là vào lúc này. Cuộc thanh lọc nhân sự cấp cao của ông là một nỗ lực nhằm
tái khởi động nhiệm kỳ thủ tướng lần thứ bao nhiêu không rõ. Ông đang phụ thuộc
vào các nghị sĩ cánh tả ôn hòa của Công Đảng. Để ngăn chặn một cuộc đảo chính,
thủ tướng có thể sẽ dồn lực vào các đạo luật cấp tiến, chẳng hạn như các luật
lao động mang hơi hướng quay về những năm 1970. Những vấn đề khó khăn hơn, như
chi tiêu phúc lợi tăng vọt, sẽ phải chờ đến một ngày khác.
Cái
giá thực sự của hạt gạo
Sản xuất
lương thực là nguồn phát thải khí nhà kính lớn thứ hai thế giới chỉ sau ngành
năng lượng, đóng góp gần 12% tổng lượng phát thải toàn cầu. Và trồng trọt chiếm
một phần tư trong số lượng phát thải. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Cornell hiện
đã lập bản đồ lượng phát thải này theo loại thực phẩm, cho phép các nhà hoạch định
chính sách đánh giá xem loại cây trồng nào xứng đáng với cái giá phải trả về
môi trường so với lượng calo mà chúng cung cấp.
Nghiên cứu
của họ, được công bố trên tạp chí Nature Climate Change, cho thấy lúa gạo, ngô,
cọ dầu, và lúa mì chiếm hai phần ba lượng phát thải từ cây trồng. Một phần
nguyên nhân là do sự phổ biến của bốn loại lương thực này. Tuy nhiên, việc sản
xuất lúa gạo và dầu cọ đặc biệt gây ô nhiễm so với hai loại còn lại. Riêng lúa
gạo chịu trách nhiệm cho 43% lượng khí thải ra. Vấn đề là, dù ruộng lúa thải ra
khí methane, nhưng hạt gạo lại giúp làm no bụng con người. Sản xuất dầu cọ thải
ra carbon nhưng đóng góp ít hơn vào chế độ ăn uống. Trái cây và rau quả giàu
năng lượng và ít gây ô nhiễm hơn. Các tác giả lập luận rằng bản đồ này có thể
giúp cắt giảm lượng phát thải trong nông nghiệp.
No comments:
Post a Comment