TRUNG QUỐC HƯỞNG LỢI TỪ MỘT THẾ GIỚI PHÂN TÂM, CHIA RẼ và SUY YẾU (Thục Quyên / Báo Tiếng Dân)

 

 

Trung Quốc hưởng lợi từ một thế giới phân tâm, chia rẽ và suy yếu

Thục Quyên  /  Báo Tiếng Dân

21/04/2026

https://baotiengdan.com/2026/04/21/trung-quoc-huong-loi-tu-mot-the-gioi-phan-tam-chia-re-va-suy-yeu/

 

Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, Trung Quốc đang củng cố vị thế của mình so với các cường quốc khác—không phải bằng sự mở rộng công khai, mà bằng cách âm thầm hưởng lợi từ một thế giới bị định hình bởi chiến tranh, bất ổn và sự bất định chính trị.

 

Cuộc chiến ở Ukraine và những căng thẳng ngày một tăng tốc liên quan đến Iran, cùng với tính cách bất định của chính phủ Hoa Kỳ, không chỉ làm suy yếu các nước khác, mà chúng còn tạo ra những cơ hội cụ thể để Trung Quốc có thể khai thác về kinh tế và chiến lược.

 

Thứ nhất, Trung Quốc hưởng lợi kinh tế từ những xáo trộn do chiến tranh gây ra. Xung đột ở Ukraine đã đẩy Nga phụ thuộc sâu hơn vào Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu năng lượng. Kết quả là Trung Quốc mua được dầu và khí đốt với giá ưu đãi, đồng thời bảo đảm các thỏa thuận cung cấp dài hạn với điều kiện thuận lợi.

 

Tương tự, căng thẳng xung quanh Iran và sự bất ổn rộng hơn ở Trung Đông có khuynh hướng làm tăng đòn bẩy của Trung Quốc với tư cách là một khách hàng lớn, cho phép nước này đàm phán các thỏa thuận năng lượng có lợi với những nhà sản xuất đang bị trừng phạt hoặc bị cô lập. Có thể nói rằng chiến tranh ở nơi khác chuyển hóa thành nguồn đầu vào rẻ hơn và sức mạnh thương lượng lớn hơn cho nền kinh tế Trung Quốc.

 

Thứ hai, Trung Quốc hưởng lợi từ sự suy yếu về tính gắn kết của các đối thủ cạnh tranh. Hoa Kỳ, trong bối cảnh bất định gắn với nhân vật Donald Trump và chính phủ của ông, trở nên kém dự đoán hơn trong mắt các đồng minh, trong khi Âu châu lại bị cuốn vào các hệ quả của cuộc chiến ở Ukraine. Sự phân mảnh này làm giảm áp lực phối hợp lên Trung Quốc và tạo cơ hội cho không gian ngoại giao với nước này.

 

Những quốc gia lẽ ra có thể liên kết chặt chẽ hơn với Washington, lại theo đuổi các chiến lược cân bằng, duy trì quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Điều này không có nghĩa là họ ủng hộ Trung Quốc, mà là họ mở rộng dư địa hoạt động và đàm phán của Trung Quốc (như Canada, EU, Trung đông…)

 

Thứ ba, Trung Quốc đạt được lợi thế chiến lược khi đứng ngoài các xung đột trực tiếp trong khi các nước khác phải tiêu hao nguồn lực. Chiến tranh rất tốn kém—không chỉ về tài chính mà còn về lực chính trị và thể chế. Bằng cách tránh bị cuốn vào các ràng buộc quân sự, Trung Quốc bảo toàn năng lực cho đầu tư dài hạn, phát triển công nghệ và gắn kết kinh tế toàn cầu. Đồng thời, nước này có thể quan sát chiến tranh hiện đại, các cơ chế trừng phạt và phản ứng địa chính trị mà không phải gánh chịu chi phí. Sự kết hợp này—học hỏi mà không phải trả giá—là một dạng lợi thế tinh vi vô cùng quan trọng.

 

Cuối cùng, Trung Quốc hưởng lợi từ việc tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong thương mại toàn cầu vào thời điểm mà mọi thay đổi tìm đối tác mới rất khó khăn. Ngay cả khi các quốc gia tìm cách giảm sự phụ thuộc, thực tế là Trung Quốc vẫn giữ vị trí gắn kết bền vững trong các chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này có nghĩa là trong những giai đoạn khủng hoảng, khi sự ổn định được đề cao, vai trò của Trung Quốc như một trung tâm sản xuất và thương mại càng trở nên quan trọng hơn.

 

Thực tế, sự bất ổn ở những nơi khác củng cố sự phụ thuộc vào Trung Quốc thay vì làm suy giảm nó, ít nhất trong ngắn hạn.

 

Nhìn tổng thể, những động lực trên dẫn đến kết luận rõ ràng: Sự trỗi dậy của Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay không đến từ những đột phá của chính nước này, mà từ khả năng tận dụng lợi thế trong một môi trường toàn cầu đầy biến động. Trung Quốc có được nguồn tài nguyên rẻ hơn, sự linh hoạt ngoại giao lớn hơn và đòn bẩy kinh tế gia tăng, trong khi tránh được chi phí trực tiếp của chiến tranh.

 

Điều này không có nghĩa là Trung Quốc không có điểm yếu hay đang vượt qua mọi đối thủ. Tuy nhiên, xét về tương quan, nước này đang hưởng lợi từ một thế giới mà các bên khác đang bị phân tâm, chia rẽ hoặc suy yếu.

 

Trong địa chính trị, khả năng kiếm lợi từ bất ổn—đặc biệt là khi không bị cuốn vào nó—chính là một dạng sức mạnh đáng kể.