Nên
hiểu thế nào về quy chế tị nạn của Lê Chí Thành
Đặng Đình Mạnh
31/03/2026
https://baotiengdan.com/2026/03/31/nen-hieu-the-nao-ve-quy-che-ti-nan-cua-le-chi-thanh/
Cách nay khoảng một tuần, đại diện Cao ủy Tỵ
nạn Liên Hiệp Quốc (UNHCR) đã trao quy chế tỵ nạn cho Lê Chí Thành.
Điều này đã thể hiện sự quan tâm rất lớn của
họ đối với trường hợp Lê Chí Thành, vì lẽ, thông thường thì người tỵ nạn phải
đăng ký quy chế tỵ nạn trên website, đến khi được hẹn, thì đương sự phải tự
mình đến trụ sở UNHCR để tham dự phỏng vấn, ít nhất cũng hai lần. Nhưng các thủ
tục này đã được lược bỏ nhờ sự hỗ trợ đắc lực của luật sư di trú cho Thành.
Được biết, Lê Chí Thành nguyên là một đại úy
công an, sau khi tố cáo tham nhũng tại nơi làm việc, Thành đã bị chèn ép rồi bị
buộc sa thải khỏi ngành. Từ đó, cậu ấy trở thành một người thực hiện quyền giám
sát của công dân. Thành theo dõi, công khai tố cáo các hành vi bất hợp pháp của
lực lượng cảnh sát giao thông.
Việc làm của Thành được công chúng ủng hộ và
theo dõi với số lượng lên đến hàng triệu lượt xem cho mỗi video giám sát của cậu
ấy.
Điều này đã dẫn đến việc cậu ấy bị lực lượng
công an gài bẫy trả đũa, bằng cách khởi tố qua hai bản án hình với sự bất công,
gồm các tội danh “Lợi dụng quyền tự do dân chủ” và “Chống người thi hành công vụ”.
Sau khi mãn hạn tù, Thành tiếp tục lên tiếng
mạnh mẽ về những bất công trong xã hội.
Gần đây, Thành qua Thái Lan bằng hộ chiếu hợp
pháp. Vào thượng tuần tháng 03/2026, Thành đột ngột bị cảnh sát di trú Thái Lan
bắt giữ vì hộ chiếu đã bị công an Việt Nam hủy bỏ.
Dịp ấy, tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty) đã
lên tiếng về trường hợp của Thành, trong văn bản của mình, họ khẳng định quan
điểm “Không ai nên bị trả về một quốc gia nơi họ đang đối mặt với nguy cơ bị bỏ
tù vì lên tiếng tố cáo vi phạm nhân quyền nghiêm trọng. Bất kỳ hành động nào
như vậy sẽ đều vi phạm nguyên tắc không trục xuất người tị nạn được quy định
trong Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế“.
Trở lại với việc Thành được trao quy chế tỵ nạn,
nhiều bạn đã vội vàng cho rằng đây là thông tin tốt lành, hàm ý Thành đã được
an toàn trước sự truy đuổi của an ninh Việt Nam (như ảnh dưới).
HÌNH :
https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/03/1-106.jpg
Một số người vui mừng vì ông Lê Chí Thành được…
an toàn. Ảnh lan truyền trên Facebook
Thật ra, đánh giá này chỉ đúng một phần. Vì lẽ,
tuy có dấu hiệu tích cực hơn cho Thành, nhưng nguy cơ chính mà Thành phải đối
diện là bị Thái Lan trao trả lại cho an ninh Việt Nam vẫn hiện hữu y nguyên,
không vì quy chế tỵ nạn vừa được UNHCR cấp mà suy giảm đi chút nào.
Trước hết, chúng ta cần phải biết rằng, Thái
Lan là quốc gia không ký kết Công ước về người tỵ nạn 1951 của Liên Hiệp Quốc.
Cho nên, quy chế tỵ nạn được công nhận từ UNHCR cấp cho Thành không hề có giá
trị ràng buộc gì đối với Thái Lan.
Điều này được chính các nhân viên UNHCR luôn
luôn nhắc nhở đối với những người tỵ nạn khi họ đến tham dự phỏng vấn. Họ in điều
này trong các tờ rơi đặt tại nơi dễ thấy ở điểm phỏng vấn để người tỵ nạn tham
khảo và thậm chí, in ghi chú rõ trong chính chiếc thẻ phát cho người tỵ nạn.
Cho nên, lúc này, về phương diện pháp lý,
Thái Lan với tư cách là quốc gia đang tạm giữ Thành và có toàn quyền quyết định
việc trao trả Thành cho an ninh Việt Nam hay không. Trong khi đó, UNHCR lại vô
thẩm quyền để có thể can thiệp.
Lý tưởng nhất trong thời điểm này là có một
quốc gia thứ ba sẵn sàng cấp cho Thành cơ hội tỵ nạn chính trị khi mà chế độ Cộng
sản Hà Nội vẫn chưa có động thái pháp lý nào khác với Thành, ngoài việc hủy hộ
chiếu của cậu ấy.
Khả năng này, nếu có, thì cần thực hiện ngay
trong thời hạn ngắn nhất, trước khi chế độ Cộng sản Hà Nội có thêm động thái
pháp lý khác, như phát động khởi tố hình sự, xét xử vắng mặt… thì khả năng
Thành tìm kiếm tự do sẽ mịt mù hơn.
Vì lúc ấy, trường hợp của Thành không khác mấy
với trường hợp của Y Quynh Bdap, vốn đã có án lệ từ tòa án Thái Lan cho phép dẫn
độ về Việt Nam vào hạ tuần tháng 11/2025 để thụ án như một tội phạm hình sự.
Nhưng nói như trên không có nghĩa là phủ nhận
lợi ích của việc UNHCR cấp quy chế tỵ nạn cho Thành. Bên cạnh lợi ích về thủ tục
(sẽ nói sau này), thì chúng sẽ giúp cho hồ sơ xin tỵ nạn ở quốc gia thứ ba của
cậu ấy có tính chính đáng và thuyết phục hơn… Chỉ có điều, chúng không thể ngăn
cản được quyết định của Thái Lan, nếu họ cố tình muốn trao trả Thành cho phía
an ninh Việt Nam, điều mà Thành lo lắng nhất.
Được biết, một vài cá nhân và tổ chức đang có
những sự vận động quốc tế ráo riết cho Thành được tỵ nạn tại quốc gia thứ ba.
Với cá nhân tôi, người từng có dịp bào chữa
cho Thành trong cả hai vụ án hình sự mà chế độ Cộng Sản Hà Nội dùng để trả đũa
Thành một cách bất công, trực tiếp chứng kiến hậu quả sự hành hạ dã man mà
Thành phải gánh chịu và tố cáo công khai điều ấy đến công chúng, đồng thời,
cũng là nạn nhân của chính chế độ bất nhân ấy, như chính Thành, tôi mong muốn cậu
ấy có cơ hội được tự do.
Nhưng lúc này, tôi đành giữ sự lạc quan một
cách dè dặt về trường hợp của Thành, nên chỉ có thể cầu nguyện điều tốt đẹp nhất
đến với cậu ấy trong tình thế hiểm nghèo hiện nay.
No comments:
Post a Comment